तारक-कुमार-युद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Tāraka and Kumāra
ఈ అధ్యాయంలో తారకవధ క్రమంలో యుద్ధం మరింత ఉగ్రంగా మారుతుంది. బ్రహ్మా వర్ణన ప్రకారం కుమారుడు వీరభద్రుణ్ని నియంత్రించి, శివుని పద్మపాదాలను స్మరించి తారకుని సంహరించాలనే సంకల్పం చేస్తాడు. కార్తికేయుని యుద్ధసిద్ధత, గర్జన, కోపం, చుట్టూ ఉన్న సేన ప్రధానంగా చూపబడతాయి; దేవతలు, ఋషులు జయధ్వనులతో స్తుతిస్తూ అతనిని ప్రశంసిస్తారు. ఈ సమరం వ్యక్తిగత ద్వంద్వం కాదు, సర్వలోకాలను భయపెట్టే విశ్వవ్యాప్త మహాయుద్ధంగా నిలుస్తుంది. ఇద్దరు వీరులు శక్తి ఆయుధాలతో పరస్పరం దాడులు చేస్తారు; వైతాళిక, ఖేచర విధానాలు, మంత్రాశ్రయం వంటి యుక్తులు కూడా ప్రస్తావించబడతాయి. శిరస్సు, కంఠం, తొడలు, మోకాళ్లు, నడుము, వక్షస్థలం, వెన్ను మొదలైన అనేక భాగాలపై పరస్పర గాయాలు కలిగిస్తూ సమబలమైన దీర్ఘ ద్వంద్వం సాగి, తదుపరి పరిణామాలకు పునాది వేస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । निवार्य वीरभद्रं तं कुमारः परवीरहा । समैच्छत्तारकवधं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजौ
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ వీరభద్రుని ఆపి, శత్రువీరులను సంహరించే కుమారుడు భగవాన్ శివుని పదకమలాలను స్మరించి, తారకవధను సాధించుటకు సంకల్పించాడు।
Verse 2
जगर्जाथ महातेजाः कार्तिकेयो महाबलः । सन्नद्धः सोऽभवत्क्रुद्ध सैन्येन महता वृतः
అప్పుడు మహాబలుడు, మహాతేజస్సుగల కార్తికేయుడు ఘోరంగా గర్జించాడు। సంపూర్ణంగా సన్నద్ధుడై అతడు క్రోధించాడు; మహాసేనతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు।
Verse 3
तदा जयजयेत्युक्तं सर्वैर्देर्वेर्गणै स्तथा । संस्तुतो वाग्भिरिष्टाभिस्तदैव च सुरर्षिभिः
అప్పుడు సమస్త దేవగణములు ఏకస్వరంగా “జయ జయ” అని నినదించిరి. అదే క్షణమున దేవర్షులు ప్రియ స్తోత్రములతోను మంగళ వాక్యములతోను ప్రభువును స్తుతించిరి.
Verse 4
तारकस्य कुमारस्य संग्रामोऽतीव दुस्सहः । जातस्तदा महाघोरस्सर्वभूत भयंकरः
అప్పుడు తారకుడు మరియు దివ్య యువకుడు కుమారుని మధ్య యుద్ధం అత్యంత దుర్భరంగా మారింది; అది మహాఘోరమై సమస్త భూతాలకు భయంకరంగా నిలిచింది।
Verse 5
शक्तिहस्तौ च तौ वीरौ युयुधाते परस्परम् । सर्वेषां पश्यतां तत्र महाश्चर्यवतां मुने
ఓ మునీ, ఆ ఇద్దరు వీరులు చేతిలో శక్తి (భాలం) ధరించి అక్కడ పరస్పరం యుద్ధం చేశారు; అందరూ చూస్తూ మహా ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయారు।
Verse 6
शक्तिनिर्भिन्नदेहौ तौ महासाधनसंयुतौ । परस्परं वंचयंतौ सिंहाविव महाबलौ
ఆ ఇద్దరు, పరస్పర విరుద్ధ శక్తుల ప్రభావంతో దేహాలు భిన్నంగా కనిపిస్తూ, మహా సాధనాలతో సమన్వితులై; మహాబలమైన సింహాలవలె ఒకరినొకరు మోసం చేసి మించిపోవాలని యత్నించారు।
Verse 7
वैतालिकं समाश्रित्य तथा खेचरकं मतम् । पापं तं च समाश्रित्य शक्त्या शक्तिं विजघ्नतुः
వైతాలిక ఉపాయాన్ని ఆశ్రయించి, అలాగే ఖేచరక యుక్తిని స్వీకరించి, ఆ పాపులు దుష్ట మార్గాలను ఆశ్రయించారు; తరువాత శక్తితో శక్తిని ఎదుర్కొని ప్రతిపక్ష శక్తిని సంహరించారు।
Verse 8
एभिर्मंत्रैर्महावीरौ चक्रतुर्युद्धमद्भुतम् । अन्योन्यं साधकौ भूत्वा महाबलपराक्रमौ
ఈ మంత్రాల బలంతో సమర్థులైన ఆ ఇద్దరు మహావీరులు అద్భుతమైన యుద్ధాన్ని చేశారు. పరస్పరం తమ తమ మంత్రసిద్ధిని సాధించిన సాధకులవలె మారి, అపార బలం మరియు పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించారు।
Verse 9
महाबलं प्रकुर्वतौ परस्परवधैषिणौ । जघ्नतुश्शक्तिधाराभी रणे रणविशारदौ
అపార బలాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, పరస్పర వధకాంక్షతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు రణవిశారదులు యుద్ధరంగంలో శక్తి (భాల) ధారలతో ఒకరినొకరు కొట్టారు।
Verse 10
इति श्री शिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे तारका सुरवधदेवोत्सववर्णनं नाम दशमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితా చతుర్థ కుమారఖండంలో ‘తారకాసురవధానంతర దేవోత్సవవర్ణనం’ అనే దశమ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।
Verse 11
तदा तौ युध्यमानौ च हन्तुकामौ महाबलौ । वल्गन्तौ वीरशब्दैश्च नानायुद्धविशारदौ
అప్పుడు ఆ ఇద్దరు మహాబలవంతులైన వీరులు, సంహరించాలనే సంకల్పంతో యుద్ధంలో నిమగ్నులై, రణరంగంలో వీరనాదాలు చేస్తూ దూకుతూ తిరుగుతూ, నానావిధ యుద్ధవిద్యల్లో నిపుణులై ఉన్నారు।
Verse 12
अभवन्प्रेक्षकास्सर्वे देवा गंधर्वकिन्नराः । ऊचुः परस्परं तत्र कोस्मिन्युद्धे विजेष्यते
అక్కడ దేవతలందరూ, గంధర్వులు, కిన్నరులు వీక్షకులుగా నిలిచారు. వారు పరస్పరం మాట్లాడుతూ—“ఈ యుద్ధంలో నిజంగా ఎవరు విజయం పొందుతారు?” అని అడిగారు।
Verse 13
तदा नभोगता वाणी जगौ देवांश्च सांत्वयन् । असुरं तारकं चात्र कुमारोऽयं हनिष्यति
అప్పుడు ఆకాశం నుండి దివ్యవాణి మ్రోగింది, దేవులను ఓదార్చుతూ—“ఇక్కడ ఈ కుమారుడే అసురుడు తారకుని నిశ్చయంగా సంహరిస్తాడు.”
Verse 14
मा शोच्यतां सुरैः सर्वै सुखेन स्थीयतामिति । युष्मदर्थं शंकरो हि पुत्ररूपेण संस्थितः
సర్వ దేవతలు శోకించకండి; అందరూ సుఖంగా నిలిచియుండండి. మీ హితార్థమే శంకరుడు పుత్రరూపంగా స్థితిచెందాడు.
Verse 15
श्रुत्वा तदा तां गगने समीरितां वाचं शुभां सप्रमथेस्समावृतः । निहंतुकामः सुखितः कुमारको दैत्याधिपं तारकमाश्वभूत्तदा
ఆకాశంలో మ్రోగిన ఆ శుభవాణిని విని, ప్రమథులతో చుట్టుముట్టబడిన కుమారుడు ఆనందించాడు; సంహార సంకల్పంతో వెంటనే దైత్యాధిపతి తారకుని వైపు బయలుదేరాడు.
Verse 16
शक्त्या तया महाबाहुराजघानस्तनांतरे । कुमारः स्म रुषाविष्टस्तारकासुरमोजसा
ఆ శక్తితో మహాబాహువైన కుమారుడు కోపావేశంతో తారకాసురుని వక్షస్థల మధ్యలో బలంగా పొడిచాడు; తన తేజోబలంతో అతడిని అణచివేశాడు.
Verse 17
तं प्रहारमनादृत्य तारको दैत्यपुंगवः । कुमारं चापि संक्रुद्धस्स्वशक्त्या संजघान सः
ఆ దెబ్బను లెక్కచేయక దైత్యశ్రేష్ఠుడు తారకుడు కోపించి, తన శక్తి-అస్త్రంతో కుమారుని మీద దాడి చేశాడు।
Verse 18
तेन शक्तिप्रहारेण शांकरिर्मूच्छि तोऽभवत् । मुहूर्ताच्चेतनां प्राप स्तूयमानो महर्षिभिः
ఆ శక్తి ప్రహారంతో శాంకరీ మూర్ఛితురాలైంది. కొద్దిసేపటికి మహర్షులు స్తుతిస్తుండగా ఆమె మళ్లీ చైతన్యాన్ని పొందింది।
Verse 19
यथा सिंहो मदोन्मत्तो हंतुकामस्तथासुरम् । कुमारस्तारकं शक्त्या स जघान प्रतापवान्
మదోన్మత్త సింహం చంపాలనే తపనతో శత్రువును పడగొట్టినట్లే, ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడు తన శక్తితో తారకాసురుణ్ని సంహరించాడు।
Verse 20
एवं परस्परं तौ हि कुमारश्चापि तारकः । युयुधातेऽतिसंरब्धौ शक्तियुद्धविशारदौ
ఇలా పరస్పరం ఎదురెదురుగా నిలిచి కుమారుడు మరియు తారకుడు అత్యంత కోపంతో యుద్ధం చేశారు; ఇద్దరూ శక్తి-యుద్ధంలో నిపుణులు।
Verse 21
अभ्यासपरमावास्तामन्योन्यं विजिगीषया । पदातिनौ युध्यमान्नौ चित्ररूपौ तरस्विनौ
నిరంతర అభ్యాసంతో పరిపక్వులై, పరస్పరాన్ని జయించాలనే కోరికతో, ఆ ఇద్దరు బలవంతులైన, విచిత్రరూపులైన పదాతి వీరులు యుద్ధరంగంలో ఒకరినొకరు పట్టుకుని పోరాడుతూనే ఉన్నారు।
Verse 22
विविधैर्घातपुंजैस्तावन्योन्यं विनि जघ्नतुः । नानामार्गान्प्रकुर्वन्तौ गर्जंतौ सुपराक्रमौ
వివిధ రకాల ఘాతాల గుంపులతో వారు పరస్పరాన్ని పదేపదే కొట్టారు. అనేక విధాల యుద్ధమార్గాలు, తంత్రాలు ప్రయోగిస్తూ, మహాపరాక్రమంతో గర్జిస్తూ నిలిచారు।
Verse 23
अवलोकपरास्सर्वे देवगंधर्वकिन्नराः । विस्मयं परमं जग्मुर्नोचुः किंचन तत्र ते
దేవులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు అందరూ ఏకాగ్రంగా చూస్తూ నిలిచారు. పరమ ఆశ్చర్యంతో మౌనమై అక్కడ ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు.
Verse 24
न ववौ पवमानश्च निष्प्रभोऽभूद्दिवाकरः । चचाल वसुधा सर्वा सशैलवनकानना
గాలి వీయలేదు; సూర్యుడు కాంతిహీనుడయ్యాడు. పర్వతాలు, అడవులు, తోటలతో కూడిన సమస్త భూమి కంపించింది.
Verse 25
एतस्मिन्नंतरे तत्र हिमालयमुखा धराः । स्नेहार्दितास्तदा जग्मुः कुमारं च परीप्सवः
అదే సమయంలో హిమాలయుడు మొదలైన పర్వతాధిపతులు స్నేహంతో కదిలి అక్కడికి వెళ్లారు—కుమారుడు (స్కందుడు) దర్శనం, సాన్నిధ్యం పొందాలని కోరుతూ.
Verse 26
ततस्स दृष्ट्वा तान्सर्वान्भयभीतांश्च शांकरिः । पर्वतान्गिरिजापुत्रो बभाषे परिबोधयन्
అప్పుడు వారందరినీ భయంతో వణుకుతున్నట్లు చూసిన శాంకరి—గిరిజాపుత్రుడు—పర్వతాలతో మాట్లాడాడు, వారిని మేల్కొలిపి ధైర్యం చెప్పుతూ.
Verse 27
कुमार उवाच । मा खिद्यतां महाभागा मा चिंतां कुर्वतां नगाः । घातयाम्यद्य पापिष्ठं सर्वेषां वः प्रपश्य ताम्
కుమారుడు అన్నాడు: ఓ మహాభాగులారా, దిగులుపడకండి; ఓ పర్వతాలారా, చింతించకండి. ఈ రోజు ఆ మహాపాపి శత్రువును నేను సంహరిస్తాను—మీ అందరూ నా శక్తిని ప్రత్యక్షంగా చూడండి.
Verse 28
एवं समाश्वास्य तदा पर्वतान्निर्जरान्गणान् । प्रणम्य गिरिजां शंभुमाददे शक्तिमुत्प्रभाम्
ఈ విధంగా అప్పుడు పర్వతవాసి దేవగణులను, గణసమూహాలను సాంత్వనపరచి, గిరిజా మరియు శంభువుకు నమస్కరించి, ఆ ప్రకాశమయమైన, జ్వలించే శక్తి (శక్తి)ని స్వీకరించాడు।
Verse 29
तं तारकं हंतुमनाः करशक्तिर्महाप्रभुः । विरराज महावीरः कुमारश्शंभुबालकः
తారకుని సంహరించాలనే సంకల్పంతో, చేతిలో శక్తి (భాలం) ధరించిన మహాప్రభువు—శంభువు యొక్క దివ్య బాలకుడు పరమవీర కుమారుడు—అపార తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు।
Verse 30
शक्त्या तया जघानाथ कुमारस्तारकासुरम् । तेजसाढ्यश्शंकरस्य लोकक्लेशकरं च तम्
ఆ దివ్య శక్తి (భాలం)తో భగవాన్ కుమారుడు తారకాసురుణ్ని సంహరించాడు—శంకరుని తేజస్సుతో సమృద్ధుడై కూడా లోకాలకు క్లేశకారకుడైన వాడిని।
Verse 31
पपात सद्यस्सहसा विशीर्णांगोऽसुरः क्षितौ । तारकाख्यो महावीरस्सर्वासुरगणाधिपः
తక్షణమే ఆ అసురుడు—అవయవాలు చిద్రమై—భూమిపై కూలిపోయాడు; అతడే మహావీరుడు తారకుడు, సమస్త అసురగణాధిపతి।
Verse 32
कुमारेण हतस्सोतिवीरस्स खलु तारकः । लयं ययौ च तत्रैव सर्वेषां पश्यतां मुने
ఓ మునీ, అందరూ చూస్తుండగానే ఆ అతివీరుడు తారకుడు కుమారునిచే హతుడై, అక్కడికక్కడే తక్షణం లయాన్ని పొందాడు।
Verse 33
तथा तं पतितं दृष्ट्वा तारकं बलवत्तरम् । न जघान पुनर्वीरस्स गत्वा व्यसुमाहवे
అత్యంత బలవంతుడైన తారకుడు ఆ విధంగా పడిపోవడం చూసి, ఆ వీరుడు అతనిపై మళ్ళీ దాడి చేయలేదు; బదులుగా యుద్ధంలోకి వెళ్లి అతనిని ప్రాణము లేనివానిగా చేశాడు.
Verse 34
हते तस्मिन्महादैत्ये तारकाख्ये महाबले । क्षयं प्रणीता बहवोऽसुरा देवगणैस्तदा
మహాబలుడైన తారకనామ మహాదైత్యుడు హతుడైనప్పుడు, అప్పుడు దేవగణాలు అనేక అసురులను కూడా వినాశానికి నెట్టివేశాయి।
Verse 35
केचिद्भीताः प्रांजलयो बभूवुस्तत्र चाहवे । छिन्नभिन्नांगकाः केचिन्मृता दैत्यास्सहस्रशः
అదే యుద్ధంలో కొందరు భయంతో అంజలి పెట్టి నిలిచారు; మరికొందరు అవయవాలు ఛిన్నభిన్నమై వేలాది దైత్యులు మృతులై పడ్డారు।
Verse 36
केचिज्जाताः कुमारस्य शरणं शरणार्थिनः । वदन्तः पाहि पाहीति दैत्याः सांजलयस्तदा
అప్పుడు కొందరు దైత్యులు శరణార్థులై కుమారుని శరణం చేరారు; అంజలి పెట్టి ‘రక్షించు, రక్షించు’ అని పదేపదే మొరపెట్టుకున్నారు।
Verse 37
कियंतश्च हतास्तत्र कियंतश्च पलायिताः । पलायमाना व्यथिता स्ताडिता निर्ज्जरैर्गणैः
అక్కడ చాలామంది హతులయ్యారు, చాలామంది పారిపోయారు; పారిపోతూ వారు వ్యథతో కంపించి, నిర్జరగణాలచే (శివగణాలచే) కొట్టబడి తరిమివేయబడ్డారు।
Verse 38
सहस्रशः प्रविष्टास्ते पाताले च जिजीषवः । पलायमानास्ते सर्वे भग्नाशा दैन्यमागताः
వేల సంఖ్యలో వారు ప్రాణరక్షణ కోరికతో పాతాళంలోకి ప్రవేశించారు; కాని భయంతో పారిపోతూ అందరి ఆశలు భగ్నమై, వారు ఘోర దైన్యానికి లోనయ్యారు।
Verse 39
एवं सर्वं दैत्यसैन्यं भ्रष्टं जातं मुनीश्वर । न केचित्तत्र संतस्थुर्गणदेवभयात्तदा
ఓ మునీశ్వరా! ఈ విధంగా సమస్త దైత్యసేన చెల్లాచెదురై భగ్నమైంది; అప్పుడు దివ్య గణదేవుల భయంతో అక్కడ ఎవ్వరూ నిలువలేకపోయారు।
Verse 40
आसीन्निष्कंटकं सर्वं हते तस्मिन्दुरात्मनि । ते देवाः सुखमापन्नास्सर्वे शक्रादयस्तदा
ఆ దురాత్ముడు హతుడైనప్పుడు సమస్తం నిష్కంటకంగా—ఉపద్రవరహితంగా—మారింది; అప్పుడు శక్రాది సమస్త దేవతలు శాంతి సుఖాలను పొందారు।
Verse 41
एवं विजयमापन्नं कुमारं निखिलास्सुराः । बभूवुर्युगपद्धृष्टास्त्रिलोकाश्च महासुखा
ఈ విధంగా కుమారుడు విజయాన్ని పొందగానే సమస్త సురులు ఏకకాలంలో హర్షించారు; త్రిలోకమంతా కూడా మహాసుఖంతో నిండిపోయింది।
Verse 42
तदा शिवोऽपि तं ज्ञात्वा विजयं कार्तिकस्य च । तत्राजगाम स मुदा सगणः प्रियया सह
అప్పుడు శ్రీశివుడు కూడా కార్తికేయుని విజయాన్ని తెలిసికొని ఆనందంతో అక్కడికి వచ్చాడు—తన గణాలతో కూడి, ప్రియ (పార్వతి)తో కలిసి।
Verse 43
स्वात्मजं स्वांकमारोप्य कुमारं सूर्यवर्चसम् । लालयामास सुप्रीत्या शिवा च स्नेहसंकुला
సూర్యకాంతివలె ప్రకాశించే తన కుమారుడైన కుమారుని ఒడిలో ఎత్తుకొని, స్నేహంతో నిండిన శివా (పార్వతి) మహా ఆనందంతో అతనిని లాలించింది।
Verse 44
हिमालयस्तदागत्य स्वपुत्रैः परिवारितः । सबंधुस्सानुगश्शंभुं तुष्टाव च शिवां गुहम्
అప్పుడు హిమాలయుడు తన కుమారులతో పరివృతుడై అక్కడికి వచ్చెను. బంధువులు, అనుచరులతో కూడి భక్తితో శంభువు (శివుడు), శివా (దేవి) మరియు గుహుడు (కుమారుడు/కార్త్తికేయుడు)లను స్తుతించి నమస్కరించెను.
Verse 45
ततो देवगणास्सर्वे मुनयस्सिद्धचारणाः । तुष्टुवुश्शांकरिं शंभुं गिरिजां तुषितां भृशम्
తర్వాత సమస్త దేవగణాలు, మునులు, సిద్ధులు, చారణులు—అందరూ—శంభువును మరియు శాంకరీ గిరిజా (పార్వతీ)ను స్తుతించారు; గిరిజా అత్యంత ఆనందంతో తృప్తి చెందింది.
Verse 46
पुष्पवृष्टिं सुमहतीं चक्रुश्चोपसुरास्तदा । जगुर्गंधर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः
అప్పుడు ఉపసురులు అత్యంత మహత్తరమైన పుష్పవృష్టిని కురిపించారు. గంధర్వాధిపతులు గానం చేశారు, అప్సరాగణాలు ఆనందంతో నర్తించాయి.
Verse 47
वादित्राणि तथा नेदुस्तदानीं च विशेषतः । जयशब्दो नमः शब्दो बभूवोच्चैर्मुहुर्मुहुः
అదే సమయంలో విశేషంగా వాద్యాలు ఘనంగా మ్రోగాయి. మళ్లీ మళ్లీ ఉన్నత స్వరంతో ‘జయ’ మరియు ‘నమః’ అనే నినాదాలు వినిపించాయి.
Verse 48
ततो मयाच्युतश्चापि संतुष्टोभूद्विशेषतः । शिवं शिवां कुमारं च संतुष्टाव समादरात्
అనంతరం నేను అచ్యుతుడు (విష్ణువు) కూడా విశేషంగా సంతుష్టుడనయ్యాను; భక్తి-ఆదరాలతో శివుడు, శివా (పార్వతి), కుమారుడు (కార్త్తికేయ)లను తృప్తిపరచాను.
Verse 49
कुमारमग्रतः कृत्वा हरिकेन्द्रमुखास्सुराः । चक्रुर्नीराजनं प्रीत्या मुनयश्चापरे तथा
కుమారుడు (స్కందుడు)ను ముందుంచి, హరి (విష్ణు) మరియు ఇంద్రుడు మొదలైనవారి నేతృత్వంలో దేవతలు ఆనందంతో నీరాజనం చేశారు; ఇతర మునులు కూడా అలాగే భక్తితో చేశారు.
Verse 50
गीतवादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । तदोत्सवो महानासीत्कीर्तनं च विशेषतः
గీత-వాద్యాల ఘోషతో, ఇంకా ఎక్కువగా వేదపఠన బ్రహ్మఘోషతో ఆ ఉత్సవం మహోన్నతమైంది; ముఖ్యంగా భక్తిమయ కీర్తనం విశేషంగా ప్రకాశించింది।
Verse 51
गीतवाद्यैस्सुप्रसन्नैस्तथा साञ्जलिभिर्मुने । स्तूयमानो जगन्नाथस्सर्वैर्दैवैर्गणैरभूत
ఓ మునీ! ఆనందభరిత గీత-వాద్యాలతో, అంజలి బద్ధంగా సమస్త దేవగణాలు జగన్నాథుడు (శివుడు)ను స్తుతించసాగారు; అలా విశ్వనాథుడు అందరి చేత స్తుతింపబడెను।
Verse 52
ततस्स भगवान्रुद्रो भवान्या जगदंबया । सर्वैः स्तुतो जगामाथ स्वगिरिं स्वगणैर्वृतः
ఆ తరువాత భగవాన్ రుద్రుడు, జగదంబ భవానితో కూడి, అందరి స్తుతులు స్వీకరించి, తన గణాలతో చుట్టుముట్టబడి, తన స్వగిరికి బయలుదేరెను।
Frequently Asked Questions
The escalation of the Kumāra–Tāraka combat within the Tāraka-vadha cycle, including Kumāra’s resolve (after restraining Vīrabhadra) and the devas’ acclamation as the duel becomes cosmic in scope.
The narrative encodes a Śaiva model where remembrance of Śiva (śiva-pāda-smaraṇa) stabilizes intent, and śakti/mantra represent disciplined sacred power—suggesting that righteous victory depends on alignment with Śiva rather than brute force alone.
Kumāra’s mahātejas (great splendor), mahābala (great strength), and sanctioned wrath; the devas and seers as validating witnesses; and śakti as the convergent symbol of weapon, energy, and divine authorization.