Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 1

तारक-कुमार-युद्धवर्णनम् / Description of the Battle between Tāraka and Kumāra

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । निवार्य वीरभद्रं तं कुमारः परवीरहा । समैच्छत्तारकवधं स्मृत्वा शिवपदाम्बुजौ

Transliteration

brahmovāca | nivārya vīrabhadraṃ taṃ kumāraḥ paravīrahā | samaicchattārakavadhaṃ smṛtvā śivapadāmbujau

Translation

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ వీరభద్రుని ఆపి, శత్రువీరులను సంహరించే కుమారుడు భగవాన్ శివుని పదకమలాలను స్మరించి, తారకవధను సాధించుటకు సంకల్పించాడు।

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• निवार्य: having restrained
• निवार्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + वार् (धातु) → निवार्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययार्थक ल्यप्/क्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘निवारणं कृत्वा’

• वीरभद्रम्: Vīrabhadra
• वीरभद्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीरभद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• तम्: that (one)
• तम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; demonstrative)

• कुमारः: Kumāra
• कुमारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• पर-वीर-हा: slayer of enemy heroes
• पर-वीर-हा: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → हा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष—‘परान् वीरान् हन्ति’

• समैच्छत्: desired/sought
• समैच्छत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + इष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तारक-वधम्: the killing of Tāraka
• तारक-वधम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—‘तारकस्य वधः’

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• शिव-पद-अम्बुजौ: Śiva’s two lotus-feet
• शिव-पद-अम्बुजौ: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (अम्बुज), द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन (Accusative dual); बहुपद-तत्पुरुष—‘शिवस्य पदयोः अम्बुजे’ (the lotus-feet of Śiva)

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Characters & Entities

• Brahma
• Virabhadra
• Kumara (Kartikeya/Skanda)
• Shiva
• Tarakasura (Tāraka)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse teaches that even a divinely empowered warrior succeeds through Śiva-smaraṇa—taking refuge in Śiva’s lotus-feet—showing that grace (anugraha) and devotion guide righteous action and remove obstacles on the path to dharma and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Remembering “Śiva’s lotus-feet” points to Saguna Śiva as the accessible refuge for devotees; in practice this is expressed through Linga-worship, where one approaches Śiva with reverence and surrender before undertaking any major vow, battle, or life-duty.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A simple takeaway is to begin with Śiva-smaraṇa and japa of the Pañcākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”), mentally placing oneself at Śiva’s feet; if following Shaiva rites, one may also apply tripuṇḍra (bhasma) and offer water to the Śiva-liṅga as a preparatory act.