Shloka 38

दशशैवव्रतप्रश्नः — Inquiry into the Ten Principal Śaiva Vratas

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां व्याधेश्वरमाहात्म्ये शिवरात्रिव्रतमहिमनिरूपणंनामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe caturthyāṃ koṭirudrasaṃhitāyāṃ vyādheśvaramāhātmye śivarātrivratamahimanirūpaṇaṃnāmāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము నాల్గవ భాగమైన కోటిరుద్రసంహితలో, ‘వ్యాధేశ్వరమాహాత్మ్య’ అంతర్గతంగా ‘శివరాత్రివ్రతమహిమనిరూపణ’ అనే ముప్పై ఎనిమిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Word by Word

• इति: thus
• इति: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारवाचक-अव्यय (quotative/closing particle)

• श्री-शिव-महा-पुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्री-शिव-महा-पुराणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (शिवस्य महापुराणम्; श्री- उपपद); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• चतुर्थ्याम्: in the fourth (section)
• चतुर्थ्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्थी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (भाग/संहिता-निर्देश)

• कोटिरुद्र-संहितायाम्: in the Koṭirudra-saṃhitā
• कोटिरुद्र-संहितायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (कोटिरुद्राणां संहिता); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• व्याधेश्वर-माहात्म्ये: in the Vyādheśvara-māhātmya
• व्याधेश्वर-माहात्म्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्याध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (व्याधेश्वरस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• शिवरात्रि-व्रत-महिमा-निरूपणम्: the exposition of the glory of the Śivarātri vow
• शिवरात्रि-व्रत-महिमा-निरूपणम्: Vishaya/Topic (विषय)
• Type: Noun
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक) + महिमा (प्रातिपदिक) + निरूपण (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष-श्रृंखला (शिवरात्रेः व्रतम्; तस्य महिमा; तस्य निरूपणम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: named
• नाम: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable used as 'named/called')

• अष्टत्रिंशः: thirty-eighth
• अष्टत्रिंशः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्टत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (अध्यायः इति विशेषण)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta/Heading (कर्ता/शीर्ष)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (traditional Purāṇic colophon context, narrating to the sages of Naimiṣāraṇya)

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Colophon (iti…): a textual closure identifying the Koṭirudrasaṃhitā, the Vyādheśvara-māhātmya frame, and the chapter topic (Śivarātri-vrata-mahima).

Significance: Serves as a śāstra-marker for reciters and listeners, ensuring correct textual anchoring and transmission of the vrata teaching.

Characters & Entities

• Shiva
• Vyadheshvara
• Shivaratri

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a colophon verse marking the completion of the chapter that teaches the glory of observing the Śivarātri vrata—affirming its importance as a Shaiva discipline that supports purification, devotion (bhakti), and the pursuit of Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By situating the teaching within the Vyādheśvara Māhātmya of the Koṭirudra-saṃhitā, it links Śivarātri observance to temple/Liṅga-centered worship (saguṇa upāsanā) where Shiva is adored through vrata, pūjā, and pilgrimage traditions.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It points to the practice of observing Śivarātri as a vrata—typically involving night-long wakefulness, Shiva pūjā to the Liṅga, mantra-japa (often the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”), and disciplined devotion.