Dashati 3
Soma Pavamāna as the purified, radiant power flowing through the filter into the ritual seat
Soma (Pavamāna)
Bright flowing and exalting—celebratory praise aligned with the visible ‘running’ of clarified Soma
The verses belong to the Pavamāna hymn stream where Samavedic selection is primarily liturgical/melodic; specific ṛṣi attribution is not provided in the given data.
పవమాన సోముడు వడపోత (పవిత్ర) గుండా ప్రవహిస్తూ శుద్ధి చెంది, ప్రకాశవంతమైన శక్తిగా యోని/పాత్రలో స్థిరపడతాడు. బభ్రు–అరుణ–హరి వంటి వర్ణవిశేషణాలు పిండిన, స్పష్టమైన సోమరసపు కాంతిని సూచిస్తాయి. యజ్ఞానికి వీరుడైన సోముడు లోకధారణకు ఆధారమై, ఇంద్రుని పానార్థం సిద్ధమై మదం/బలాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ‘మనసస్పతి’గా యజమాని సంకల్పం, మనోనిశ్చయాన్ని శుద్ధి చేసి బలపరుస్తాడు—బాహ్య శుద్ధి, అంతఃశక్తి విడదీయరానివి అని బోధిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
प्र सुन्वानायान्धसो मर्त्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
సోమరసం పిండేవాడికోసం, ఒక మర్త్యుడు కోరినట్లే, ఈ స్తోత్రం ముందుకు ప్రవహించుగాక. అవమానించే శ్వానాన్ని దూరం తరిమివేయండి; ఓ భృగువులారా, యజ్ఞాన్ని కాపాడినట్లే (అతనిని) దెబ్బతీయండి.
Mantra 2
आ जामिरत्के अव्यत भुजे न पुत्र ओण्योः सरज्जारो न योषणां वरो न योनिमासदम्
ఇక్కడ, ఆనందంలో బంధువులా, అతడు (సోముడు) భోగార్థం వడకట్టబడి వస్తాడు; రెండు మడుల్లో విశ్రమించే కుమారుడిలా; కన్యల మధ్య జారుతూ సాగే ప్రియుడిలా; ఎన్నుకున్న వరుడిలా—తన యోని (పాత్రం/ఆశ్రయం)లో ఆసీనుడవుతాడు.
Mantra 3
स वीरो दक्षसाधनो वि यस्तस्तम्भ रोदसी हरिः पवित्रे अव्यत वेधा न योनिमासदम्
అతడు వీరుడు; దక్షతతో సాధనచేసేవాడు; రెండు లోకాలను నిలిపి ధరించినవాడు. హరి (సోముడు) పవిత్రం (వడకట్టి) ద్వారా వడకబడుతున్నాడు; వేద్హా—జ్ఞాన విధాత—వలె అతడు యోని/ఆసంది (పాత్రం) లో ఆసీనుడవుతాడు.
Mantra 4
अमित्रहा विचर्षणिः पवस्व सोम शं गवे देवेभ्यो अनुकामकृत्
శత్రుహంతా, మనుష్యుల మధ్య వ్యాపించినవాడా, సోమా—నీవు పవిత్రమవు; శుభం కోసం, గోవుల కోసం, దేవుల కోసం—మా కోరికలను నెరవేర్చువాడై.
Mantra 5
इन्द्राय सोम पातवे मदाय परि षिच्यसे मनश्चिन्मनसस्पतिः
ఇంద్రుడు పానంచేయుటకు, సోమా, మదం (ఉల్లాసం) కొరకు—నీవు సమస్తంగా సించబడుతున్నావు; నీవు మనస్సుకూడా అధిపతి—మనస్పతి—వు.
Mantra 6
पवमान सुवीर्यं रयिं सोम रिरीहि नः इन्दविन्द्रेण नो युजा
ఓ పవమాన సోమా! మాకు ఉత్తమ వీర్యం (పరాక్రమం) మరియు రయి (సంపద) ప్రసాదించు; ఓ ఇందు! ఇంద్రుణ్ని యుగ్మ సహాయకుడిగా చేసుకొని మాకు (సమృద్ధి) దయచేయు.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as Pavamāna—the Soma that is actively being purified—describing his tawny/ruddy radiance, his filtering through the pavitra, and his settling into the ritual vessel as an offering-power.
Because the purified Soma is prepared for Indra to drink; the verses frame Soma’s pouring and readiness as leading to Indra’s strength and exhilaration (mada) in the sacrifice.
‘Pavitra’ is the strainer/cloth used to clarify Soma; ‘yoni’ is the ‘seat’ or receptacle—practically the vessel/cup into which the clarified Soma is received and established for offering.