Rig Veda 9.93.2: Mandala 9, Sukta 93, Mantra 2

Sukta 9.93

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥

Transliteration

sáṃ mātṛ́bhir ná śíśur vāvaśānó vṛ́ṣā dadhanve puru-vā́ro adbhiḥ | máryo ná yóṣām abhí níṣkṛtaṃ yán sáṃ gácchate kalaśá usríyābhiḥ ||

Translation

మాతృములతో శిశువులా ఆతురుడై, ఆ వృషభుడు జలాలతో ప్రేరితుడై కదులుతాడు—అనేక ఆవరణాలతో సమృద్ధుడు. యువకుడు యువతిని చేరేలా, అతడు సిద్ధపరచిన స్థలానికి వెళ్తాడు; ఉస్రియా ధారలతో కలశంలో సంగమిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग

• मातृभिः: with the mothers
• मातृभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• शिशुः: a child
• शिशुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• वावशानः: eagerly longing, yearning
• वावशानः: Kartā (विशेषणम्) अथवा क्रियाविशेषणम्
• Type: Participle
• Root: √वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्) → वावशान- (कृदन्त)

• वृषा: the bull; the vigorous one
• वृषा: Kartā (सम्बोधन/विशेषण-भावः) अथवा कर्तृ-समनाधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• दधन्वे: speeds/presses on; rushes
• दधन्वे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धन्/धन्व् (धन्वँ गत्यर्थे/प्रेरणे; वैदिक) अथवा √धन् (धनँ हिंसायाम्/वेगे) — रूपम्: दधन्वे

• पुरुवारः: rich in many boons/choices
• पुरुवारः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पुरु-वार (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + वार ‘choice/boon/protection’)

• अद्भिः: with the waters
• अद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अप्/अद् (प्रातिपदिक ‘water’) → अद्भिस्

• मर्यः: a young man, suitor
• मर्यः: Kartā (उपमान-आधार)
• Type: Noun
• Root: मर्य (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• योषाम्: a maiden, young woman
• योषाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योषा (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• निष्कृतम्: prepared, set out, made ready
• निष्कृतम्: Karma (विशेषणम्) अथवा कर्म-विशेषण
• Type: Participle
• Root: निष् + √कृ (कृञ् करणे) → निष्कृत (कृदन्त/भूतकृदन्त)

• यन्: which (that)
• यन्: Karma (सम्बन्धित)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम) → यत्

• सम्: together
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग

• गच्छते: goes, comes together, proceeds
• गच्छते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √गम् (गमॢँ गतौ)

• कलशः: the jar, vessel
• कलशः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• उस्रियाभिः: with the usriyās (cows / bright rays)
• उस्रियाभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक; ‘reddish/cow-like’; वैदिक: ‘cows’/‘rays’ depending on context)