Rig Veda 9.72.3: Mandala 9, Sukta 72, Mantra 3

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अरममाणो अत्येति गा अभि सूर्यस्य प्रियं दुहितुस्तिरो रवम् । अन्वस्मै जोषमभरद्विनंगृसः सं द्वयीभिः स्वसृभिः क्षेति जामिभिः ॥

Transliteration

áramamāṇo átyeti gā́ abhí sū́ryasya priyáṃ duhítus tiró rávam | ánv asmai jóṣam abharad vinam-gṛ́saḥ sáṃ dvayī́bhiḥ svásṛbhiḥ kṣeti jā́mibhiḥ ||

Translation

అలసటలేక అతడు గావులను (కిరణాలను) అతిక్రమించి, సూర్యుని ప్రియమైన ధామం వైపు, పాలు దోయు కుమార్తె యొక్క రవాన్ని దాటి వెళ్తాడు. అతనిని అనుసరించి వంగి పట్టుకునేవాడు (గృహ్స) అతనికి ప్రీతి/ఆనందాన్ని తెస్తాడు; మరియు అతడు రెండు సోదరి-శక్తులతో—స్వసృ-రూపమైన జామి (సగోత్ర) శక్తులతో—ఏకమై నివసిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अर॑ममाणः: being eager/striving (readily)
• अर॑ममाणः: Kartā
• Type: Adjective/Participle
• Root: अरम् (अव्यय ‘सम्यक्/शीघ्रम्’) + √मन् (मनँ/मनुते) (आत्मनेपद) → अरममाण- (वर्तमान कृदन्त)

• अत्येति: passes beyond, goes over
• अत्येति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अति + √इ (इण्) → एति

• गाः: the cows
• गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अभि

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• प्रियं: the dear (thing/one)
• प्रियं: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• दुहितुः: of the daughter
• दुहितुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (प्रातिपदिक)

• तिरः: across, beyond, over
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय)

• रवं: the roar/sound
• रवं: Karma (with तिरः) / object of crossing
• Type: Noun
• Root: रव (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अनु

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अयम् (इदम्-प्रातिपदिक)

• जोषम्: favor, enjoyment, pleasure
• जोषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; ‘सन्तोष/अनुग्रह/आनन्द’)

• अभरत्: brought, bore
• अभरत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ्)

• विनंगृसः: Vinaṅgṛsa (a name/epithet), the bringer
• विनंगृसः: Kartā (of अभरत्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विनंगृस (प्रातिपदिक; वैदिक नाम/विशेषण, सोम-सम्बद्ध)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम्

• द्वयीभिः: with the twofold (ones)
• द्वयीभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (instrumental plural)
• Root: द्वयी (प्रातिपदिक; ‘twofold/dual (sisters)’)

• स्वसृभिः: with (his) sisters
• स्वसृभिः: Karaṇa (in apposition to द्वयीभिः)
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• क्षेति: dwells, abides
• क्षेति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षि/क्षेय् ‘to dwell, abide’)

• जामिभिः: with kinsmen/kinsfolk
• जामिभिः: Karaṇa/सहकारक (company)
• Type: Noun
• Root: जामि (प्रातिपदिक; ‘kinsfolk, kindred’)