Rig Veda 8.33.6: Mandala 8, Sukta 33, Mantra 6

Sukta 8.33

Rishi: Unknown/uncertain (not supplied in input)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

यो धृषितो योऽवृतो यो अस्ति श्मश्रुषु श्रितः । विभूतद्युम्नश्च्यवनः पुरुष्टुतः क्रत्वा गौरिव शाकिनः ॥

Transliteration

yo dhṛ́ṣito yo’vṛ́to yo ásti śmáśruṣu śritáḥ | vibhūtádyumnaś cyávanaḥ puruṣṭutáḥ kratvā́ gáur iva śākínaḥ ||

Translation

అతడు ధృష్టుడు (ధైర్యవంతుడు); మా పిలుపుతో ఆవరించబడని/ఆపబడని వాడు; ‘శ్మశ్రు’ అనే కఠిన-రూక్షమైన దిగువ స్వభావంలోనూ స్థిరంగా నిలిచినవాడు; అతని తేజస్సు విస్తృతంగా ప్రకాశిస్తుంది—అచ్యుత ప్రేరకుడు (చ్యవన), పురుష్టుత (బహు స్తుతింపబడినవాడు); క్రతు-శక్తితో వృషభంలా శకిన్ (సమర్థ కర్త).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता; यः = ‘जो’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धृषितः: bold, daring
• धृषितः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (participle)
• Root: धृष् (धातु) → धृषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त/कृत)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवृतः: unrestrained; not held back
• अवृतः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (participle)
• Root: वृ (धातु) उपसर्गः अ- (निषेध) → अवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्ति: is
• अस्ति: (अकर्मक) क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• श्मश्रुषु: in/among the beards (whiskers)
• श्मश्रुषु: अधिकरणम्
• Type: Noun
• Root: श्मश्रु (प्रातिपदिक)

• श्रितः: resting/settled; attached
• श्रितः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (participle)
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृदन्त)

• विभूतद्युम्नः: whose glory is abundant/manifest
• विभूतद्युम्नः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (compound)
• Root: विभूत- (वि+भू ‘to be, to become’ → विभूत ‘manifest, abundant’) + द्युम्न (प्रातिपदिक) (समासः)

• च्यवनः: the mover; the one who makes (others) fall/move
• च्यवनः: कर्तृ (नामरूपेण) / कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Noun/Adjective
• Root: च्यु (धातु) → च्यवन (कृदन्त/प्रातिपदिक; ‘moving, causing to move/overthrowing’)

• पुरुष्टुतः: much-praised
• पुरुष्टुतः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पुरु- (अव्यय/उपसर्गवत् ‘much, many’) + स्तु (धातु) → स्तुत (कृदन्त) (समासः)

• क्रत्वा: by (his) resolve/power of will
• क्रत्वा: करणम्
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• गौरिव: like a cow
• गौरिव: उपमान (उपमा-सम्बन्धः)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: गो (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय) (उपमा)

• शाकिनः: mighty; capable
• शाकिनः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: शक् (धातु) → शाकिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘able, powerful’)