Rig Veda 7.6.4: Mandala 7, Sukta 6, Mantra 4

Sukta 7.6

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो अपाचीने तमसि मदन्तीः प्राचीश्चकार नृतमः शचीभिः । तमीशानं वस्वो अग्निं गृणीषेऽनानतं दमयन्तं पृतन्यून् ॥

Transliteration

yó apācī́ne támasi mádantīḥ prācī́ś cakā́ra nṛ́tamaḥ śácībhiḥ | tám īśā́naṁ vásvo agníṁ gṛṇīṣé'nā́nataṁ damáyantaṁ pṛtanyū́n ||

Translation

తన శక్తులతో పశ్చిమాభిముఖమైన తమసులో మదించేవారిని తూర్పు వైపు తిప్పేవాడు—కార్యాలలో అతడే నృతమ (అత్యంత పురుషార్థి). ఆ వసువుల ఈశానుడైన అగ్నిని నేను స్తుతిస్తాను—అజేయుడు, పృతన్యులను (యుద్ధరతులను) దమనించేవాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपाचीने: in the backward/away (region/direction)
• अपाचीने: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अपाचीन (प्रातिपदिक; अप + अच्/अञ्च् ‘to turn’ > ‘turned away/backward’)

• तमसि: in darkness
• तमसि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• मदन्तीः: rejoicing / exulting
• मदन्तीः: Kartā
• Type: Verb (participle)
• Root: मद् (धातु)

• प्राचीः: the eastern (ones/directions)
• प्राचीः: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्राच्/प्राची (प्रातिपदिक)

• चकार: made / fashioned
• चकार: Kriyā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• नृतमः: the most manly / best hero
• नृतमः: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: नृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘most manly/best of men’)

• शचीभिः: with powers / with efficacious skills
• शचीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईशानम्: ruling / sovereign
• ईशानम्: Karma
• Type: Adjective (participle-like)
• Root: ईशान (प्रातिपदिक; √ईश् ‘to rule’)

• वस्वः: of wealth / of good (treasure)
• वस्वः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• गृणीषे: you praise / you sing
• गृणीषे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: गृ (धातु; वैदिक ‘to sing/praise’)

• अनानतम्: unbowed / unbending
• अनानतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनानत (प्रातिपदिक; न + √नम् ‘to bow’ > ‘not bowed down’)

• दमयन्तम्: taming / subduing
• दमयन्तम्: Karma
• Type: Verb (participle)
• Root: दमयन्त् (प्रातिपदिक; √दम् ‘to tame’ + शतृ)

• पृतन्यून्: the hostile foes / battle-maddened (enemies)
• पृतन्यून्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: पृतन्यु (प्रातिपदिक; ‘battle-seeking/hostile’)