Rig Veda 7.38.1: Mandala 7, Sukta 38, Mantra 1

Sukta 7.38

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 7.38)

Devata: Savitar (with Bhaga as associated distributor)

Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

उदु ष्य देवः सविता ययाम हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । नूनं भगो हव्यो मानुषेभिर्वि यो रत्ना पुरूवसुर्दधाति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.38.1

Transliteration

údu ṣyá deváḥ savitā́ yayāma hiraṇyáyīm amátiṃ yā́m áśiśret | nūnáṃ bhágo hávyo mā́nuṣebhir ví yó rátnā puru-vásur dádhāti ||

Translation

ఈ దేవుడు సవితా పైకి లేచాడు; అతడు స్వర్ణమయమైన అమతి—చింతనాశక్తి—ని ప్రవహింపజేసి చలనంలో పెట్టాడు. ఇప్పుడు మనుష్యులు ఆహ్వానించదగిన భగుడు, పురువసు—అనేక సంపదలు కలవాడు—రత్నధనాలను పంచుతాడు; తనలోనే అనేక ఐశ్వర్యాలను ధరించినవాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उदु: up, forth
• उदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग) + उ (अव्यय/निपात) → उदु

• ष्य: indeed, just
• ष्य: —
• Type: Indeclinable
• Root: ष्य (निपात; वैदिक) = स्म/एव/खलु (प्रायः बलार्थक)

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar
• सविता: Kartā (देवः सविता—समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• ययाम: has gone forth / has set in motion
• ययाम: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• हिरण्ययीम्: golden
• हिरण्ययीम्: Karma (अमतिम् विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्ययी (प्रातिपदिक; हिरण्य + यत्/यी)

• अमतिम्: (his) thought/insight; intention
• अमतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमति (प्रातिपदिक; अ- + मति)

• याम्: which
• याम्: Karma (अमतिम् प्रति अन्वयः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अशिश्रेत्: has rested on / has leaned on / has resorted to
• अशिश्रेत्: —
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु) / श्रय् (वैदिक प्रयोग)

• नूनम्: now; surely
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)

• भगः: Bhaga (the distributor of fortune)
• भगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• हव्यः: to be invoked/oblated; worthy of offering
• हव्यः: Kartā-विशेषण (भगः)
• Type: Adjective
• Root: हव्य (प्रातिपदिक; √हु ‘to offer’ से)

• मानुषेभिः: by men; with humans
• मानुषेभिः: Karaṇa (आह्वान/स्तुति-करणम्) अथवा सहकारक
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)

• वि: apart; forth; distributively
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• यः: who
• यः: Kartā (दधा॑ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रत्ना: treasures
• रत्ना: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• पुरुवसुः: rich in many goods
• पुरुवसुः: Kartā-विशेषण (यः/भगः)
• Type: Adjective
• Root: पुरुवसु (प्रातिपदिक; पुरु + वसु)

• दधाति: places; bestows
• दधाति: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)