Rig Veda 6.63.8: Mandala 6, Sukta 63, Mantra 8

Sukta 6.63

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

पुरु हि वां पुरुभुजा देष्णं धेनुं न इषं पिन्वतमसक्राम् । स्तुतश्च वां माध्वी सुष्टुतिश्च रसाश्च ये वामनु रातिमग्मन् ॥

Transliteration

purú hí vāṃ purubhujā deṣṇáṃ dhénuṃ na íṣaṃ pinvatam ásakrām | stutáś ca vāṃ mādhvī́ suṣṭutíś ca rásāś ca yé vāṃ ánu rātím ágman ||

Translation

ఓ పురుభుజులారా (బహు-దాతలు), మీకు అనేక విభజనలు/దానాలు ఉన్నాయి; పాలు ఇచ్చే ఆవులాగా మా ఇషా (ప్రేరణ/పోషణ-శక్తి) నిరంతరం, ఆగకుండా పెరగనీయండి. అలాగే మధురమైన స్తుతి, సుసంఘటిత స్తోత్రం, మీ రాతి (దానం) వెంట వచ్చే రసపూరిత ఆస్వాదాలు—ఇవి మా లోపల వృద్ధి చెందనివ్వండి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पुरु: much, many
• पुरु: विशेषणम् (प्रमाण/परिमाण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/हेतु-प्रदर्शक (emphatic/causal particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• वाम्: of you two / you two
• वाम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of you two’) / कर्म (if taken as object ‘you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पुरु-भुजा: having many arms; many-armed (epithet)
• पुरु-भुजा: विशेषणम् (वाम्/अश्विनौ)
• Type: Adjective (Bahuvrīhi/compound epithet)
• Root: पुरु + भुज (प्रातिपदिक; ‘भुज’ = भुज् ‘to bend/arm’ > ‘arm’)

• देṣ्णम्: a gift, a portion
• देṣ्णम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देṣ्ण (प्रातिपदिक; ‘gift/portion’)

• धेनुम्: a milch-cow
• धेनुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• नः: to us / our
• नः: सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध (of us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• इषम्: refreshment, nourishment
• इषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक)

• पिन्वतम्: make (it) swell/abound; bestow, invigorate
• पिन्वतम्: क्रिया (आह्वानः); कर्ता = (युवाम् अश्विनौ)
• Type: Verb
• Root: पिव्/पिन्व् (धातु; caus./intens. ‘to make swell, to strengthen, to set in motion’)

• असक्राम्: I have come/approached; I have attained
• असक्राम्: क्रिया (वक्ता-कर्तृक)
• Type: Verb
• Root: सक्रम्/क्रम् (धातु; ‘to step, to come’), with privative/augment-like a-; Vedic perfect/aorist form

• स्तुतः: praised
• स्तुतः: कर्तृ/विशेषण (वक्ता/स्तोता ‘praised’)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: स्तु (धातु) > स्तुत (कृदन्त, PPP)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (of you two)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• माध्वी: honey-sweet
• माध्वी: विशेषणम् (सुष्टुतिः/स्तुतिः)
• Type: Adjective
• Root: माध्वी (प्रातिपदिक; ‘honey-sweet, mead-like’)

• सुष्टुतिः: good praise, fine hymn
• सुष्टुतिः: कर्ता (स्तुतिः as subject)
• Type: Noun
• Root: सु- + स्तुति (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रसाः: juices, essences; delights
• रसाः: कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• ये: who, which
• ये: कर्ता (relative clause subject)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• वाम्: of you two
• वाम्: सम्बन्ध (of you two)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• अनु: after, along, according to
• अनु: क्रियाविशेषण (following, in accordance)
• Type: Indeclinable (preverb/adverb)
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• रातिम्: gift, bounty
• रातिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राति (प्रातिपदिक; ‘gift, giving’)

• अग्मन्: went, came, reached
• अग्मन्: क्रिया; कर्ता = ये (रसाः/स्तुतयः)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)