Rig Veda 6.44.1: Mandala 6, Sukta 44, Mantra 1
Sukta 6.44
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja)
Devata: Indra (with Soma as the empowering offering/power)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.44; confirm against pada count in critical editions)
Samhita Patha (Devanagari)
यो रयिवो रयिंतमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥
Transliteration
yó ráyivo rayíṁtamo yó dyumnáir dyumnávattamaḥ | sómaḥ sutáḥ sá índra té’sti svadhā́pate mádaḥ ||
Translation
పిండిన ఆ సోమం—రయి (సమృద్ధి)-లో అత్యంత సమృద్ధమైనది, ద్యుమ్న (దీప్తి)-లో అత్యంత దీప్తమైనది—అదే, హే ఇంద్రా, స్వధాపతే, నీకు మద (ఉల్లాసోన్మాదం)గా ఉంది.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः—‘यः … सः’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिवःpossessing wealth
रयिवः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootरयि (प्रातिपदिक) + -वस् (मतुप्/वस्-प्रत्ययः ‘युक्त/सम्पन्न’) → रयिवस्
रयिंतमःmost wealthy / richest
रयिंतमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootरयि (प्रातिपदिक) + -इन् (तद्धितः ‘युक्त’) → रयिन्; तस्य तमप्-प्रत्ययः → रयिंतम
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाचकः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्युम्नैःwith glories / with splendors
द्युम्नैः:
करणम् (येन/यैः—‘with glories’)
TypeNoun
Rootद्युम्न (प्रातिपदिक; ‘तेजस्/यशस्/विजय’)
द्युम्नवत्तमःmost glorious
द्युम्नवत्तमः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (superlative)
Rootद्युम्नवत् (प्रातिपदिक; ‘द्युम्नयुक्त’) + तमप् → द्युम्नवत्तम
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (मुख्य-वाक्ये)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुतःpressed / expressed
सुतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeParticiple (past passive)
Root√सु (सु- ‘प्रसव/सवन/निष्पादन’) + क्त (कृदन्त) → सुत
सःhe
सः:
कर्तृ (यः…सः-सम्बन्धे ‘he’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी—‘of/for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
स्वधापतेO lord of svadhā (self-power/ritual potency)
स्वधापते:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative compound)
Rootस्वधा (प्रातिपदिक; ‘स्वधा-शक्ति/स्वधावान्’) + पति (प्रातिपदिक) → स्वधापति
मदःexhilaration / intoxication (rapture)
मदः:
कर्तृ/भावः (अस्ति इत्यस्य कर्तृ-रूपेण ‘there is exhilaration’)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक; ‘हर्ष/उन्माद/उत्साह’, सोमजन्यः)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.