Rig Veda 6.36.4: Mandala 6, Sukta 36, Mantra 4

Sukta 6.36

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)

Samhita Patha (Devanagari)

स रायस्खामुप सृजा गृणानः पुरुश्चन्द्रस्य त्वमिन्द्र वस्वः । पतिर्बभूथासमो जनानामेको विश्वस्य भुवनस्य राजा ॥

Transliteration

sa rā́yas khā́m úpa sṛjā gṛṇānáḥ puruścandrásya tvám indra vásvaḥ | pátir babhūthā́samo jánānām éko víśvasya bhúvanasya rājā ||

Translation

హే ఇంద్రా, మేము నిన్ను స్తుతిస్తూ—మాపై రయస్-ఖామ్, ధన-సమృద్ధియొక్క ఆకాశాన్ని, విడుదల చేయుము; ఎందుకంటే నీవు పురుశ్చంద్ర (అనేక తేజస్సులు) గల వసువుల అధిపతి. నీవు జనుల యొక్క అసమాన పతి అయ్యావు; సమస్త భువన-విశ్వానికి ఏకైక రాజువు నీవే.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• रायः: of wealth
• रायः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: राय्/रयि (प्रातिपदिक: रयि ‘wealth’)

• खाम्: a source/spring
• खाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: खा (प्रातिपदिक: खा ‘opening, source, spring’)

• उप: towards, near; up (as preverb)
• उप: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: उप

• सृज: release, let flow
• सृज: —
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• गृणानः: praising (singing)
• गृणानः: Kartā (विशेषणरूपेण ‘सः’ प्रति) / हेतुभाव
• Type: Participle
• Root: गृ (धातु ‘to sing/praise’) → गृणान (शतृ/शानच्-प्रत्यय)

• पुरु: much, abundant
• पुरु: —
• Type: Adjective (indeclinable use) / quantifier
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक ‘much, many’)

• चन्द्रस्य: of the shining one / of the moon (i.e., of the bright)
• चन्द्रस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वसोः: of wealth / of the good (treasure)
• वसोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक ‘good, wealth’; also ‘Vasu’)

• पतिः: lord
• पतिः: Kartā (नामवाचकः) / विधेय
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• बभूथ: you have become
• बभूथ: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• असमः: unequal, unrivalled
• असमः: Kartā/विधेय-विशेषण (त्वम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: अ-सम (प्रातिपदिक; नञ्-समास)

• जनानाम्: of peoples
• जनानाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• एकः: alone, one
• एकः: Kartā/विधेय-विशेषण (त्वम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• विश्वस्य: of all
• विश्वस्य: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (substantive use) / Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक ‘all’)

• भुवनस्य: of the world/creaturely realm
• भुवनस्य: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: Kartā (नामवाचकः) / विधेय
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)