Rig Veda 6.23.8: Mandala 6, Sukta 23, Mantra 8

Sukta 6.23

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya tradition; Bharadvāja lineage)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.23; verse-form consistent with Indra hymns of Book 6)

Samhita Patha (Devanagari)

स मन्दस्वा ह्यनु जोषमुग्र प्र त्वा यज्ञास इमे अश्नुवन्तु । प्रेमे हवासः पुरुहूतमस्मे आ त्वेयं धीरवस इन्द्र यम्याः ॥

Transliteration

sa mán dasvā́ hy ànu jóṣam ugra prá tvā yajñā́sa imé aśnuvantu | préme havā́saḥ puruhūtám asmè ā́ tvéyaṃ dhī́r avase indra yamyā́ḥ ||

Translation

హే ఉగ్ర ఇంద్రా, అనుజోషం (అంగీకారానందం) తో మందస్వ—ఆనందించి విస్తరించు; మా ఈ యజ్ఞకర్మలు నిన్ను చేరి నిన్ను పట్టుకొనుగాక. మా ఈ హవాసః (ఆహ్వానాలు) పురుహూతుని—మాలోనే—దిశగా ముందుకు సాగుగాక; హే ఇంద్రా, సహాయార్థం ఈ ధీరవసః (ప్రకాశమయ ధీ) నీతో యోగమగుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स: he
• स: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• मन्दस्व: rejoice / become exhilarated
• मन्दस्व: (क्रियापद) —
• Type: Verb
• Root: मन्द् (धातु) / मन्दस्व (आत्मनेपद-आदेश)

• हि: for / indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अनु: after, according to
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• जोषम्: favor, pleasure, gracious acceptance
• जोषम्: Karma
• Type: Noun
• Root: जोष (प्रातिपदिक; ‘जोष’ = तुष्टि/प्रियता/अनुग्रह)

• उग्र: O mighty one
• उग्र: (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• यज्ञासः: sacrifices
• यज्ञासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• इमे: these
• इमे: Kartā (यज्ञासः इमे = apposition)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• अश्नुवन्तु: may they attain / reach
• अश्नुवन्तु: (क्रियापद) —
• Type: Verb
• Root: अश् (अश्नुते) धातु

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• इमे: these
• इमे: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• हवाःसः: invocations / calls
• हवाःसः: Kartā
• Type: Noun
• Root: हवस् (प्रातिपदिक; ‘हवस्’ = आह्वान/हविः-सम्बद्ध स्तुति)

• पुरुहूतम्: much-invoked (Indra)
• पुरुहूतम्: Karma
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पुरुहूत (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि ‘बहुभिः हूतः’)

• अस्मे: among us / for us
• अस्मे: Adhikaraṇa (locative sense: ‘among us/with us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वे: in you
• त्वे: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (त्वद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• इयम्: this (thought)
• इयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• धीः: insight / hymn-thought
• धीः: Kartā (इयम् धीः)
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक; ‘धी’ = बुद्धि/स्तोत्र-प्रेरणा)

• अवसः: of help / for aid
• अवसः: Sampradāna (genitive of purpose/need: ‘for help’)
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक; ‘अवस्’ = सहायता/रक्षा)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: (सम्बोधन)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यम्याः: may it be directed/extended (towards you)
• यम्याः: (विशेषणम् of धीः)
• Type: Verb-derived adjective (Kṛdanta)
• Root: यम् (धातु) → यम्या- (कृदन्त-प्रातिपदिक; desiderative/gerundive sense ‘to be directed/extended’)