Rig Veda 6.10.6 — Mandala 6, Sukta 10, Mantra 6

Sukta 6.10

Rishi: Bharadvāja

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इमं यज्ञं चनो धा अग्न उशन्यं त आसानो जुहुते हविष्मान् । भरद्वाजेषु दधिषे सुवृक्तिमवीर्वाजस्य गध्यस्य सातौ ॥

Transliteration

imáṃ yajñáṃ cáno dhā agna uśányam ta āsānáḥ juhuté haviṣmā́n | bharádvājeṣu dadhiṣe su-vṛktím avīr vā́jasya gádhyasya sātáu ||

Translation

హే అగ్నీ, ఈ యజ్ఞాన్ని మా కోసం నీ చనః (ఆనందం/అనుగ్రహం)గా స్థాపించు; హవిష్మాన్ (హవిష్ ధరించిన) యజమాని విధిలో ఆసీనుడై ఆహుతిని సమర్పిస్తున్నాడు. భరద్వాజుల మధ్య నీవు సువృక్తి (సువ్యవస్థిత స్తుతివాక్యం)ను నిలుపుతావు; వాజ (సంపద/బలం) సాధనలోను, దాని దృఢమైన గధ్య (స్థిర సిద్ధి) యొక్క సాతౌ (విజయం)లోను నీవు మాకు సహాయపడ్డావు.

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice, ritual
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• चनः: for us; as a favor
• चनः: —
• Type: Indeclinable
• Root: चनस्/चन (अव्यय-प्रातिपदिक; वैदिक)

• धा: place, establish
• धा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उशन्यम्: desired, pleasing
• उशन्यम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उशन्य (प्रातिपदिक; ‘उशन्’/‘वश्/उश्’ इत्यादि धात्वर्थे ‘कामयमान/इच्छनीय’)

• ते: for you; your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आसानः: sitting
• आसानः: कर्तृ (कर्तृविशेषणम्)
• Type: Participle (present, middle)
• Root: आस् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)

• जुहुते: offers, pours (as oblation)
• जुहुते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हु (धातु) [जुहोति-प्रकारः]

• हविष्मान्: possessing oblation; the offerer with ghee/oblations
• हविष्मान्: कर्तृ
• Type: Adjective/Noun (possessive)
• Root: हविस् + मतुप् (प्रातिपदिक)

• भरद्वाजेषु: among the Bharadvājas
• भरद्वाजेषु: अधिकारण
• Type: Noun (proper)
• Root: भरद्वाज (प्रातिपदिक; ऋषि-गोत्रनाम)

• दधिषे: you place, you bestow
• दधिषे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) [दधाति-प्रकारः]

• सुवृक्तिम्: a well-turned hymn/praise
• सुवृक्तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति (प्रातिपदिक; ‘सु’ + ‘वृक्ति’ स्त्री)

• अवीः: you helped; you protected
• अवीः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु)

• वाजस्य: of prize; of strength
• वाजस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• गध्यस्य: of the contest/battle
• गध्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गध्य (प्रातिपदिक; वैदिक—‘गध्य’ = ‘battle/contest’ अथवा ‘गाध्य’ इति पाठभेदः)

• सातौ: in the winning; in the attainment
• सातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; ‘सन्/सा’ धात्वर्थे ‘प्राप्ति/विजय’)