Rig Veda 5.83.3 — Mandala 5, Sukta 83, Mantra 3
Sukta 5.83
Devata: Parjanya
Samhita Patha (Devanagari)
रथीव कशयाश्वाँ अभिक्षिपन्नाविर्दूतान्कृणुते वर्ष्याँ अह । दूरात्सिंहस्य स्तनथा उदीरते यत्पर्जन्यः कृणुते वर्ष्यं नभः ॥
Transliteration
rathī́va kaśáyā́śvāṃ abhikṣipánn āvír dūtā́n kṛṇute varṣyā́ṃ̐ áha | dūrā́t siṃhásya stanáthā́ udī́rate yát parjányáḥ kṛṇuté varṣyàṃ nábhaḥ ||
Translation
రథికుడు కొరడాతో తన అశ్వాలను తోలినట్లు, అతడు వాటిని ముందుకు నడిపిస్తాడు; వర్షదూతలను స్పష్టంగా వెలికి తెస్తాడు. పరజన్యుడు వర్షభారిత మేఘాన్ని నిర్మించినప్పుడు, దూరం నుంచే సింహగర్జన వంటి గర్జనలు (స్తనథాలు) ఉప్పొంగుతాయి.
Word by Word
रथीवlike a charioteer
रथीव:
—
TypeIndeclinable (comparative particle with nominal base)
Rootरथी (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
कशयाश्वान्the whip-horses (horses urged with a whip)
कशयाश्वान्:
Karma
TypeNoun (compound)
Rootकशा (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक)
अभिक्षिपन्hurling/urging on
अभिक्षिपन्:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तुः)
TypeVerb (present participle)
Root√क्षिप् (क्षेपणे) + अभि
आविःopenly, manifestly
आविः:
—
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
दूतान्messengers
दूतान्:
Karma
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes, sets in motion
कृणुते:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
वर्ष्याःthe rain(-storm)
वर्ष्याः:
Kartā (उदीरते इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवर्ष्य (प्रातिपदिक; ‘वर्ष’ से)
अहindeed, ah
अह:
—
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात)
दूरात्from afar
दूरात्:
Apādāna
TypeIndeclinable (ablatival form)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
सिंहस्यof a lion
सिंहस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
स्तनथाःroarings, thunders
स्तनथाः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तनथ (प्रातिपदिक)
उदीरतेrise up, resound
उदीरते:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootउद् + √ईर् (प्रेरणे/उच्चारणे)
यत्when/that
यत्:
—
TypeIndeclinable (relative particle)
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-शब्द)
पर्जन्यःParjanya (Rain-god)
पर्जन्यः:
Kartā
TypeNoun (deity name)
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
कृणुतेmakes
कृणुते:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
वर्ष्यम्rainy, rain-bringing
वर्ष्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवर्ष्य (प्रातिपदिक)
नभःthe sky/cloud-mass
नभः:
Karma (कृणुते इत्यस्य; ‘नभः’ = आकाशं, मेघं)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.