Rig Veda 5.63.2 — Mandala 5, Sukta 63, Mantra 2

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सम्राजावस्य भुवनस्य राजथो मित्रावरुणा विदथे स्वर्दृशा । वृष्टिं वां राधो अमृतत्वमीमहे द्यावापृथिवी वि चरन्ति तन्यवः ॥

Transliteration

sam-rājā́v asyá bhúvanasya rājatho mitrā́varuṇā vidáthe svàr-dṛśā́ | vṛṣṭíṃ vāṃ rā́dho amṛta-tvám īmahe dyā́vā-pṛthivī́ ví caranti tanyávaḥ ||

Translation

ఓ మిత్ర-వరుణులారా, సంయుక్త సమ్రాట్లుగా మీరు ఈ లోకాన్ని పాలిస్తున్నారు; యజ్ఞసభల్లో స్వర్గప్రకాశంతో దర్శించువారు. మేము మీ నుండి వర్షం, సమృద్ధి, అమృతత్వాన్ని యాచిస్తున్నాము; మరియు ద్యావా-పృథివీ తన్న్యవః (గర్జన-విద్యుత్) శక్తులతో విస్తరించి సంచరిస్తాయి.

Word by Word

• सम्राजौ: the two joint-sovereigns
• सम्राजौ: Kartā
• Type: Noun (title)
• Root: सम्-राज् (प्रातिपदिक: सम्राज्)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world / of existence
• भुवनस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक; from √भू)

• राजथः: you two rule
• राजथः: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √राज् (राजते/राजति) अथवा denominative from राजन्; Vedic finite form

• मित्रावरुणा: O Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Sambodhana
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: मित्र + वरुण (देवनाम-प्रातिपदिक)

• विदथे: in the rite/assembly (vidatha)
• विदथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• स्वर्दृशा: with heaven-seeing (vision) / as heaven-beholders
• स्वर्दृशा: Karaṇa (instrumental/characterizing)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्दृश् (प्रातिपदिक; स्वः + दृश्)

• वृष्टिम्: rain
• वृष्टिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक; from √वृष्)

• वाम्: of you two
• वाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• राधः: gift, bounty
• राधः: Karma
• Type: Noun
• Root: राधस् (प्रातिपदिक)

• अमृतत्वम्: immortality
• अमृतत्वम्: Karma
• Type: Noun (abstract)
• Root: अमृतत्व (प्रातिपदिक; अमृत + त्व)

• ईमहे: we seek / we request
• ईमहे: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यम् (आत्मनेपद; Vedic: ईमहे < यामहे)

• द्यावापृथिवी: Heaven and Earth
• द्यावापृथिवी: Kartā
• Type: Noun (dvandva)
• Root: द्याव् + पृथिवी (देवनाम/प्रातिपदिक; द्वन्द्व)

• वि: apart, widely
• वि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• चरन्ति: move, roam
• चरन्ति: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर्

• तन्यवः: thunders / thunderings
• तन्यवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तन्यु (प्रातिपदिक; ‘thunder’/‘thundering ones’)