Rig Veda 5.53.7 — Mandala 5, Sukta 53, Mantra 7
Sukta 5.53
Rishi: Atri (Atraya tradition) — commonly associated with Mandala 5 hymns
Devata: Maruts (as the impulsion behind the release of waters/energies)
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
ततृदानाः सिन्धवः क्षोदसा रजः प्र सस्रुर्धेनवो यथा । स्यन्ना अश्वा इवाध्वनो विमोचने वि यद्वर्तन्त एन्यः ॥
Transliteration
tatṛdānā́ḥ síndhavaḥ kṣódasā rájaḥ prá sasrur dhénavo yáthā | syannā́ áśvā iva ádhvano vimócané ví yád vártanta ényaḥ ||
Translation
వారు (మరుత్) చీల్చుకుంటూ—నదులవలె—ఆకాశ-ప్రదేశాలను మథిస్తూ, పాలు ఇచ్చే ఆవులవలె వేగంగా ప్రవహిస్తారు. మార్గంలో చెమటోడ్చే అశ్వాలవలె, బంధం సడలిన వేళ ఆ ఉగ్రశక్తులు విడివిడిగా తిరిగి విస్తరిస్తాయి.
Word by Word
ततृदानाःrending, cleaving (as they rush)
ततृदानाः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootततृद् (√तृद् ‘भेदन/छेदन’), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (ततृद् + आना)
सिन्धवःthe rivers/streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
क्षोदसाby the impulse/thrust
क्षोदसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्षोदस्- (प्रातिपदिक; ‘धक्का/आघात/प्रेरणा’)
रजःthe region/space (dusty expanse)
रजः:
Karma
TypeNoun
Rootरजस्- (प्रातिपदिक; ‘धूलि/अन्तरिक्ष/प्रदेश’)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
सस्रुःthey have rushed/ran
सस्रुः:
— (क्रियापदम्)
TypeVerb
Root√सृ (सरणे)
धेनवःcows
धेनवः:
Kartā (उपमानपदम्)
TypeNoun
Rootधेनु- (प्रातिपदिक)
यथाas, like
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (निपात)
स्यन्नाःstreaming, flowing
स्यन्नाः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Root√स्यन्द् (स्रवणे/प्रस्रवणे) → स्यन्न- (कृदन्त/विशेषण)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā (उपमानपदम्)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
अध्वनःof the road/way
अध्वनः:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (मार्गस्य)
TypeNoun
Rootअध्वन्- (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/पन्था’)
विमोचनेat the releasing/unharnessing
विमोचने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविमोचन- (प्रातिपदिक; ‘मुक्ति/विसर्जन/उन्मोचन’)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
यत्when
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्तन्तेthey turn/move
वर्तन्ते:
— (क्रियापदम्)
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने)
एन्यःthe swift one (swift host)
एन्यः:
Kartā (वर्तन्ते इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootएन्य- (प्रातिपदिक; ‘वेगवान्/शीघ्रगामी’)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.