Rig Veda 2.15.10: Mandala 2, Sukta 15, Mantra 10

Sukta 2.15

Rishi: Gṛtsamada Bhārgava

Devata: Indra (with Bhaga/Dakṣiṇā as supporting powers in the request)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify with Anukramaṇī)

Samhita Patha (Devanagari)

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Transliteration

nūnáṃ sā́ te práti váraṃ jaritré duhīyád índra dákṣiṇā maghónī | śíkṣā stotṛ́bhyo mā́ti dhag bhágo no bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||

Translation

ఇప్పుడు, ఓ ఇంద్రా, ఆ ఉదారమైన దక్షిణా (Dakṣiṇā) గాయక-యజమానుని కోసం నీకు శ్రేష్ఠ వరాన్ని ప్రతిగా ప్రసాదించుగాక. మాకు బోధించు; మా భాగం తగ్గిపోనీయకు—సువీరులమై విదథే (సభ/యజ్ఞసభ) లో ‘బృహత్’ (మహత్తు) ను పలుకుదుము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नूनम्: now; indeed
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय) < नू (नव/अधुना-अर्थे) (निपात) / परम्परया ‘नूनम्’ = ‘अधुना, निश्चयेन’

• सा: she/that (f.)
• सा: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you; your
• ते: —
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) / ‘त्वद्’

• प्रति: towards; in return
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वरम्: a choice gift; boon
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• जरित्रे: to the singer/praiser
• जरित्रे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकर्तृ’)

• दुहीयत्: may (she) milk/yield
• दुहीयत्: —
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु) ‘दोहने’

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: —
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दक्षिणा: the priestly gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणा: Kartā
• Type: Noun
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)

• मघोनी: bountiful (lady); generous
• मघोनी: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मघोनी (प्रातिपदिक; ‘दानवती/उदारदात्री’)

• शिक्षा: grant; bestow; teach
• शिक्षा: —
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु) ‘शिक्षायाम्/प्रेरणे’ (वेदे: ‘दातुम्/प्रदातुम्’ अर्थेऽपि)

• स्तोतृभ्यः: to the praisers
• स्तोतृभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: स्तोतृ (प्रातिपदिक)

• मातिम्: thought; inspiration; counsel
• मातिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• धक्: indeed; then; O!
• धक्: —
• Type: Indeclinable
• Root: धक् (निपात; वैदिक उद्बोधन/सम्बोधनार्थक)

• भगः: Bhaga (the distributor of fortune); good fortune
• भगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• नः: of us; our
• नः: —
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• बृहद्वदेम: let us speak great (words)
• बृहद्वदेम: —
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु) ‘वक्तौ’ + बृहत् (विशेषण-पूर्वपद)

• विदथे: in the rite/assembly (vidatha)
• विदथे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक; ‘सभा/यज्ञ/वितान’)

• सुवीराः: having good heroes/sons; strong in heroes
• सुवीराः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सुवीर (प्रातिपदिक; सु- + वीर)