
Sukta 10.99
Indra (implied through vajra and Vṛtra-slaying mythic frame)
ఈ సూక్తం వృత్రవధ గాథా-చట్రంలో ఇంద్రుని స్తుతిస్తుంది: వజ్రాన్ని నిర్మించి దానిని ప్రయోగించడం, అడ్డంకి శక్తులను ఛేదించడం, యజమానికి సమృద్ధి మార్గాలను తెరవడం. వీరగాథను నైతిక–సామాజిక భావాలతో మేళవించి, ఇంద్రుడు సత్యవంతులను కాపాడుతాడని, శత్రు దుర్గాలను పగులగొడుతాడని, ఇష (ప్రేరణ), ఊర్జ్ (ప్రాణబలం), సుక్షితి (సురక్షిత నివాసం)లను ప్రసాదిస్తాడని చెబుతుంది. ముగింపులో “చీమ” ఇంద్రుని వైపు చేరే దృశ్యం—వినయపూర్వకమైన, నిరంతర భక్తి దైవవృద్ధికి మరియు సర్వవ్యాప్త ప్రకాశానికి మార్గమని సూచిస్తుంది.
Mantra 1
कं नश्चित्रमिषण्यसि चिकित्वान्पृथुग्मानं वाश्रं वावृधध्यै । कत्तस्य दातु शवसो व्युष्टौ तक्षद्वज्रं वृत्रतुरमपिन्वत् ॥
హే చికిత్వాన్ (జ్ఞాని)! మా కొరకు నీవు ఏ ప్రకాశమయమైన, విచిత్రమైన అద్భుతాన్ని ప్రేరేపిస్తున్నావు—దానివల్ల విస్తారగామి (పృథుగ్మాన్) మరియు బలవంతమైన (వాశ్ర) శక్తి వృద్ధి చెందునట్లు? ఉషస్సు వ్యుష్టి-క్షణంలో ఆ బలం (శవస్) దాత ఎవరు—అతడు వజ్రాన్ని తీర్చిదిద్ది, దానిని వృత్ర-తుర (వృత్రవధక)ముగా చేసి, ఆవరణకర్త (వృత్ర)ను నశింపజేయుటకు దూకించాడు?
Mantra 2
स हि द्युता विद्युता वेति साम पृथुं योनिमसुरत्वा ससाद । स सनीळेभिः प्रसहानो अस्य भ्रातुर्न ऋते सप्तथस्य मायाः ॥
అతడు ద్యుతి మరియు విద్యుత్తుతో కదులుతాడు; సామ-గానంతో వచ్చుచున్నాడు. అసురత్వం (ఆధిపత్య ప్రభుత్వం) చేత విస్తారమైన యోనిలో తన ఆసనాన్ని అధిష్ఠించాడు. ఒకే నీడ (గూడు) గల సహచరులతో అతడు ప్రబలుతాడు; సప్తథ (ఏడవ-జన్ముడు) అయిన భ్రాత యొక్క మాయా-కార్యాలు లేకుండా కాదు.
Mantra 3
स वाजं यातापदुष्पदा यन्त्स्वर्षाता परि षदत्सनिष्यन् । अनर्वा यच्छतदुरस्य वेदो घ्नञ्छिश्नदेवाँ अभि वर्पसा भूत् ॥
అతడు వాజం (విజయ-బలం) వైపు పోతాడు, దుర్గమమైన పాదాలను దాటుతూ; స్వః-లోకం (సూర్య-లోకం)ను జయించి, లాభాన్ని కోరుతూ పరి-షదత్ (ఆసనమందు కూర్చుంటాడు). శత-దుర (వంద ద్వారాల) దుర్గమునకు అచల వేదుడు (అడుగడుగునా జ్ఞాని) మిథ్యా-దేవులను కూలదోసినప్పుడు, అతడు అధిభవించే వర్పస్ (ప్రబల రూపం)తో ప్రత్యక్షమవుతాడు.
Mantra 4
स यह्व्योऽवनीर्गोष्वर्वा जुहोति प्रधन्यासु सस्रिः । अपादो यत्र युज्यासोऽरथा द्रोण्यश्वास ईरते घृतं वाः ॥
అతడు—యహ్వ్యుడు (వేగవంతుడు/ఉద్వేగశీలుడు)—గోమధ్యంలో చలించే ధారలను పోస్తాడు; యుద్ధాలలో ముందుకు దూసుకుపోతాడు. ఎక్కడ పాదరహితమైన, యోగ్యమైన రథాలు ఉన్నాయో, ద్రోణిలో అశ్వాలు (జోడింపబడి) ఉన్నాయో—అక్కడ ఘృతసమృద్ధమైన ప్రవాహాలు చలనం పొందుతాయి.
Mantra 5
स रुद्रेभिरशस्तवार ऋभ्वा हित्वी गयमारेअवद्य आगात् । वम्रस्य मन्ये मिथुना विवव्री अन्नमभीत्यारोदयन्मुषायन् ॥
అతడు రుద్రులతో కలిసి వచ్చాడు—నిందార్హం కానిదాన్నే ఎంచుకుంటూ—ఆ ఋభ్వుడు (నిపుణుడు) గయాను వదలి వచ్చాడు. నా భావనలో, అతడు వమ్రం (చీమల పుట్ట) లోని ఆ జంటను విడదీసి తెరిచాడు; అన్నానికి దగ్గరై దానిని ఏడ్పింపజేసి, దానిని దొంగిలించి తీసుకెళ్లాడు.
Mantra 6
स इद्दासं तुवीरवं पतिर्दन्षळक्षं त्रिशीर्षाणं दमन्यत् । अस्य त्रितो न्वोजसा वृधानो विपा वराहमयोअग्रया हन् ॥
అతడే ఆ దాసుని—అతి ఘోరంగా గర్జించువానిని—వశపరచాడు; అతడు షడక్ష (ఆరు-కన్నులు) గలవాని అధిపతి, త్రిశీర్ష (మూడు-తలలు) గలవాడు. అప్పుడు త్రితుడు, బలంతో వృద్ధి పొందుతూ, ఇనుప-మునిగల ఆయుధంతో ఆ వరాహాన్ని పడగొట్టాడు.
Mantra 7
स द्रुह्वणे मनुष ऊर्ध्वसान आ साविषदर्शसानाय शरुम् । स नृतमो नहुषोऽस्मत्सुजातः पुरोऽभिनदर्हन्दस्युहत्ये ॥
అతడు పైకి లేచి, ద్రోహి అయిన మనుష్యునిపై, దాడిచేసేవానిపై బాణాన్ని సంధిస్తాడు. అతడు—అత్యంత పురుషోత్తముడు నహుషుడు, మనలోనుండి సుజాతుడు—దస్యు-హత్యకు అర్హుడై కోటలను పగులగొట్టి తెరుస్తాడు.
Mantra 8
सो अभ्रियो न यवस उदन्यन्क्षयाय गातुं विदन्नो अस्मे । उप यत्सीददिन्दुं शरीरैः श्येनोऽयोपाष्टिर्हन्ति दस्यून् ॥
మేతభూమి కోసం దాహపడే మేఘంలాగా, అతడు మనకు నివాసస్థానానికి దారి చూపే మార్గాన్ని కనుగొంటాడు. అతడు శరీరధారిణి శక్తులతో సోమ సమీపంలో కూర్చునినప్పుడు, ఇనుప పంజాలున్న శ్యేనంలా దస్యువులను కొట్టి పడేస్తాడు.
Mantra 9
स व्राधतः शवसानेभिरस्य कुत्साय शुष्णं कृपणे परादात् । अयं कविमनयच्छस्यमानमत्कं यो अस्य सनितोत नृणाम् ॥
ఈ ఉప్పొంగే శక్తులతో బలంలో పెరుగుతూ, అతడు కుత్సుని కోసం శుష్ణుణ్ని దారిద్ర్యంలోకి తోసివేస్తాడు. ఈ ప్రభువు స్తుతింపబడుతుండగా కవిని ముందుకు నడిపించాడు—అత్కను—అతడు అతనికీ, మనుష్యులకీ విజయాన్ని సంపాదించేవాడు.
Mantra 10
अयं दशस्यन्नर्येभिरस्य दस्मो देवेभिर्वरुणो न मायी । अयं कनीन ऋतुपा अवेद्यमिमीताररुं यश्चतुष्पात् ॥
ఇతడు పురుషోచిత శక్తులచే సేవాభాగాన్ని గెలుచుకొనువాడు; దేవులలో అద్భుతుడు—వరుణుని వలె, మాయావి (కార్య-ప్రభావాధిపతి). ఈ యువ ‘ఋతుపా’ (ఋతు-పాలకుడు) గ్రహించాడు; నాలుగు పాదాలపై నిలిచిన దృఢ ఆధారాన్ని కొలిచి స్థిరపరిచాడు.
Mantra 11
अस्य स्तोमेभिरौशिज ऋजिश्वा व्रजं दरयद्वृषभेण पिप्रोः । सुत्वा यद्यजतो दीदयद्गीः पुर इयानो अभि वर्पसा भूत् ॥
ఈ తన స్తోత్రాలచే ఔశిజ ఋజిశ్వాన్ వృషభ-బలంతో పిప్రు కొరకు వ్రజం (ఆవరణం/గోశాల-వేడి)ను పగులగొట్టాడు. యజ్యుడు (పూజ్యుడు) సోమాన్ని పిండినప్పుడు, అతడు ప్రేరిత వాణిని దీప్తింపజేశాడు; దుర్గాల ముందుముందు సాగి, తన తేజోరూపంతో ప్రకాశించాడు.
Mantra 12
एवा महो असुर वक्षथाय वम्रकः पड्भिरुप सर्पदिन्द्रम् । स इयानः करति स्वस्तिमस्मा इषमूर्जं सुक्षितिं विश्वमाभाः ॥
ఇలా, హే మహాబల అసురా, నీ ధారణకూ వృద్ధికీ, వమ్రక (చీమ) తన పాదాలతో ఇంద్రుని వైపు పాకుతూ ఎక్కుతుంది. ఆయన (ఇంద్రుడు) ముందుకు సాగి అతనికి స్వస్తి కలిగిస్తాడు—ఇష్ (ప్రేరణ), ఊర్జ్ (శక్తి-సమృద్ధి), సుక్షితి (శుభ నివాసం), మరియు సమస్త కాంతులను ప్రసాదిస్తాడు.
It praises Indra’s power to break obstruction (Vṛtra) with the vajra, defeat hostile forces, and restore flow—strength, prosperity, and well-being for the worshipper.
They are symbolic of Indra’s decisive victory over what ‘covers’ or blocks life: the thunderbolt represents focused force, and Vṛtra represents obstruction that must be shattered for waters/light to emerge.
It teaches that even small, steady effort and humble devotion can approach divine power; Indra then grants svasti (well-being), energy, good dwelling, and radiance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.