HomeRig VedaMandala 10Sukta 94Mantra 14
Previous Mantra

Mantra 14

Sukta 10.94

Devata: Adrayaḥ/Grāvāṇaḥ; Vāc (as power) secondarily implied
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सुते अध्वरे अधि वाचमक्रता क्रीळयो न मातरं तुदन्तः । वि षू मुञ्चा सुषुवुषो मनीषां वि वर्तन्तामद्रयश्चायमानाः ॥

सु॒ते अ॑ध्व॒रे अधि॒ वाच॑मक्र॒ता क्री॒ळयो॒ न मा॒तर॑ु तु॒दन्त॑: । वि षू मु॑ञ्चा सुषु॒वुषो॑ मनी॒षां वि व॑र्तन्ता॒मद्र॑य॒श्चाय॑मानाः ॥

suté adhvaré ádhi vā́cam akrata krīḷáyo ná mātáram tudántaḥ | ví ṣū muñca susu-vúṣo manīṣā́ṃ ví vartantām ádrayaś cā́yamānāḥ ||

పిండిన సోమార్పణంలో, అవిచ్ఛిన్న అధ్వర యజ్ఞంలో, మీరు వాచాన్ని దానిపై స్థాపించారు—ఆటలో పిల్లలు తమ మాతను తాకి తొక్కినట్లు. సుసువుషః—బాగా పిండబడిన—మనీషా (అంతఃప్రేరిత బుద్ధి/చింతన)ను పూర్తిగా విప్పండి; అలాగే వెదుకుతూ-సేకరిస్తూ ఉన్న అద్రి (సోమ పేషణ శిలలు) తమ నియత పరిభ్రమణంలో తిరుగుతూ కదలుగాక.

सु॒ते । अ॒ध्व॒रे । अधि॑ । वाच॑म् । अ॒क्र॒त॒ । आ । क्री॒ळयः॑ । न । मा॒तर॑म् । तु॒दन्तः॑ । वि । सु । मु॒ञ्च॒ । सु॒सु॒ऽवुषः॑ । म॒नी॒षाम् । वि । व॒र्त॒न्ता॒म् । अद्र॑यः । चाय॑मानाः ॥सुते । अध्वरे । अधि । वाचम् । अक्रत । आ । क्रीळयः । न । मातरम् । तुदन्तः । वि । सु । मुञ्च । सुसुवुषः । मनीषाम् । वि । वर्तन्ताम् । अद्रयः । चायमानाः ॥sute | adhvare | adhi | vācam | akrata | ā | krīḷayaḥ | na | mātaram | tudantaḥ | vi | su | muñca | susu-vuṣaḥ | manīṣām | v i | vartantām | adrayaḥ | cāyamānāḥ

सुतेin the pressed Soma
सुते:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसुता- (ppp. of √सु ‘to press/express Soma’)
अध्वरेin the sacrifice
अध्वरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअध्वर-
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootअधि
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootवाच्-
अक्रतthey made, they fashioned
अक्रत:
TypeVerb
Root√कृ ‘to make, do’
क्रीळयःplayers, sporters
क्रीळयः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootक्रीळि- / क्रीळय- (from √क्रीळ् ‘to play’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
मातरुःmothers
मातरुः:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootमातृ-
तुदन्तःstriking, prodding
तुदन्तः:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Root√तुद् ‘to strike, push, prick’
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
षुstraightway, indeed
षु:
TypeIndeclinable
Rootषु
मुञ्चrelease! let go!
मुञ्च:
TypeVerb
Root√मुच् ‘to release, let go’
सुषुवुषःO well-pressing ones
सुषुवुषः:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective
Rootसुषुवस्- (perf. participial stem of √सु ‘press Soma’)
मनीषाम्thought, inspired insight
मनीषाम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootमनीषा-
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि
वर्तन्ताम्let them turn/roll forth
वर्तन्ताम्:
TypeVerb
Root√वृत् ‘to turn, roll, proceed’
अद्रयःpress-stones
अद्रयः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootअद्रि-
and
:
TypeIndeclinable
Root
आयमानाःgoing, moving on (approaching/advancing)
आयमानाः:
कर्ता (Kartā)
TypeVerb
Root√या ‘to go, move’ (with ā-)