Rig Veda 10.89.2: Mandala 10, Sukta 89, Mantra 2

Sukta 10.89

Devata: Indra (identified with Sūrya-like illumination)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

स सूर्यः पर्युरू वरांस्येन्द्रो ववृत्याद्रथ्येव चक्रा । अतिष्ठन्तमपस्यं न सर्गं कृष्णा तमांसि त्विष्या जघान ॥

Transliteration

sá sū́ryaḥ pár yurū́ várāṁsy índro vavṛtyād rathyèva cakrā́ | átiṣṭhantam apásyaṁ ná sárgaṁ kr̥ṣṇā́ támāṁsi tvíṣyā jaghāna ||

Translation

అతడు సూర్యస్వరూపుడు; ఇంద్రుడు విశాల స్థలాలను రథమార్గ చక్రాలవలె చలనం కలిగించాడు. స్థిరంగా నిలిచి అడ్డుపడిన ప్రవాహాన్ని అతడు చూచెను; తన జ్వలంత త్విష్యా (తేజస్సు)తో నల్లని తమస్సులను సంహరించాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• उरू: wide, broad
• उरू: Karma
• Type: Adjective
• Root: उरु (विशेषण-प्रातिपदिक; वैदिक रूप उरू)

• वरांसि: enclosures/coverings; (here) the broad (spaces/regions)
• वरांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ववृत्यात्: should roll/turn (set in motion)
• ववृत्यात्: —
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वर्तने/आवरणे) धातु; वैदिक: ववृत्या- (इच्छार्थ/विधिलिङ्)

• रथ्ये: on a chariot-track; in the chariot-way
• रथ्ये: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• चक्रा: wheels
• चक्रा: Karma
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)

• अतिष्ठन्तम्: standing; having stood
• अतिष्ठन्तम्: Karma
• Type: Participle
• Root: √स्था (तिष्ठति) धातु; कृदन्त: शतृ/शानच्-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त)

• अपस्यम्: active, effective (in work)
• अपस्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अपस्य (प्रातिपदिक; ‘कार्य/कर्म, कार्यकुशलता’)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सर्गम्: a rush/stream; a discharge, onset
• सर्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सर्ग (प्रातिपदिक)

• कृष्णा: black, dark
• कृष्णा: Karma
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (विशेषण-प्रातिपदिक)

• तमांसि: darknesses
• तमांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• त्विष्या: with (his) brilliance
• त्विष्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: त्विष् (प्रातिपदिक; ‘splendour, brilliance’) / अथवा √त्विष् (दीप्तौ) से साधित तृतीया

• जघान: smote, struck down
• जघान: —
• Type: Verb
• Root: √हन् (हिंसायाम्) धातु