Rig Veda 10.86.22: Mandala 10, Sukta 86, Mantra 22

Sukta 10.86

Rishi: RV 10.86 dialogue cycle attribution (variable)

Devata: Indra (refrain), with Vṛṣākapi in narrative

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

यदुदञ्चो वृषाकपे गृहमिन्द्राजगन्तन । क्व स्य पुल्वघो मृगः कमगञ्जनयोपनो विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः ॥

Transliteration

yad udañco vṛṣākape gṛham indrājagantana | kva sya pulvagho mṛgaḥ kam agan jana-yopanaḥ viśvasmād indra uttarāḥ ||

Translation

ఓ వృషాకపి, మీరు ఇద్దరూ ఉత్తరదిశగా సాగి, ఓ ఇంద్రా, గృహానికి వచ్చినప్పుడు—ఆ ధూళిని లేపే, జనులను కలవరపెట్టే మృగం ఎక్కడ? అది ఎవరి వద్దకు వెళ్లింది?—ఇలా ఇంద్రుడు సమస్తమునకు అతీతంగా, ఉత్తమంగా ఉద్భవిస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यद्: when/if; that which
• यद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)

• उदञ्चः: (they) facing upward/northward
• उदञ्चः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उद्-अञ्च् (प्रातिपदिक: उदञ्च् ‘उत्तर/ऊर्ध्वमुख’)

• वृषाकपे: O Vṛṣākapi
• वृषाकपे: Sambodhana
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: वृषाकपि (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य उपाधि/सम्बोधन)

• गृहम्: to the house/home
• गृहम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• आजगन्तन: you (pl.) have come / came
• आजगन्तन: —
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति) + आ- (उपसर्ग)

• क्व: where?
• क्व: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)

• स्य: this/he (here)
• स्य: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: स्य (एषः/सः-प्रातिपदिकस्य एनक्लिटिक रूप; वैदिक)

• पुल्वघः: the shaggy/hairy one
• पुल्वघः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पुल्वघ (प्रातिपदिक; ‘पुल्व’+‘घ’—विशेषण)

• मृगः: the wild animal/beast
• मृगः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• कम्: whom?/what?
• कम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: क (किम्-प्रातिपदिक)

• अगञ्जन: they went
• अगञ्जन: —
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति) ; अ-गम् (अगच्छन्) वैदिक रूप

• जनयः: the women/wives
• जनयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक; ‘स्त्रीजन/जननी’ अर्थे—वैदिक)

• उपनो: near/attendant
• उपनो: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उपन (प्रातिपदिक; ‘उपस्थ/निकटस्थ’)

• विश्वस्मात्: from all (sides)/from everything
• विश्वस्मात्: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: Indra
• इन्द्र: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• उत्तरः: higher/superior; further (northward)
• उत्तरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)