Rig Veda 10.17.6: Mandala 10, Sukta 17, Mantra 6

Sukta 10.17

Rishi: Traditionally associated with the funeral/ancestral cycle of RV 10.16–10.18; specific r̥ṣi attribution for 10.17 varies by Anukramaṇī traditions (often within the broader ancestral/ritual corpus).

Devata: Pūṣan (guide of paths; psychopomp-like conductor between realms).

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical of narrative/ritual movement).

Samhita Patha (Devanagari)

प्रपथे पथामजनिष्ट पूषा प्रपथे दिवः प्रपथे पृथिव्याः । उभे अभि प्रियतमे सधस्थे आ च परा च चरति प्रजानन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.17.6

Transliteration

prápáthe pathā́m ajaniṣṭa pūṣā́ prápáthe diváḥ prápáthe pṛthivyā́ḥ | ubhé abhí priyátame sadhásthe ā́ ca párā ca carati prajā́nann ||

Translation

మార్గాల ప్రపథంలో (విశాల మార్గంలో) పూషన్ క్రియాశీలుడై జన్మించి ప్రకాశిస్తాడు—దివి ప్రపథంలో, పృథివి ప్రపథంలో. మార్గాన్ని తెలిసి ఆయన ‘ఆ’ మరియు ‘పరా’—ఉభయ దిశలలో సంచరిస్తాడు; అస్తిత్వంలోని రెండు అత్యంత ప్రియ సధస్థానాలను ఆలింగనం చేస్తూ, ఎత్తులు మరియు ఆధారం మధ్య యాత్రను మార్గదర్శనం చేస్తాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रपथे: on the forward path / on the (right) track
• प्रपथे: अधिकारण
• Type: Noun (locative used adverbially)
• Root: प्रपथ (प्र-√पथ/पन्थ्; प्रातिपदिक) अथवा प्रपथ (अव्यय-समास)

• पथाम्: of the paths
• पथाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पथ (प्रातिपदिक)

• अजनिष्ट: was born / came into being
• अजनिष्ट: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनि)

• पूषा: Pūṣan (the god Pūṣā)
• पूषा: कर्ता
• Type: Noun (proper deity name)
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• प्रपथे: on the forward path
• प्रपथे: अधिकारण
• Type: Noun (locative used adverbially)
• Root: प्रपथ (प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• प्रपथे: on the forward path
• प्रपथे: अधिकारण
• Type: Noun (locative used adverbially)
• Root: प्रपथ (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• उभे: both (two)
• उभे: कर्म (with अभि) / or कर्तृ-सहचर (contextual)
• Type: Pronoun/Adjective (numeral-like)
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभि: towards, unto
• अभि: दिशा/उपपद-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• प्रियतमे: in the two dearest (places)
• प्रियतमे: अधिकारण (with सधस्थे) / विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रियतम (प्रातिपदिक; superlative of प्रिय)

• सधस्थे: in the two seats/abodes (common stations)
• सधस्थे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards (here)
• आ: दिशा/उपपद-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• परा: away, forth
• परा: दिशा/उपपद-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: परा (अव्यय/उपसर्ग)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• चरति: moves, goes about
• चरति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर्

• प्रजानन्: knowing, discerning
• प्रजानन्: कर्ता-विशेषण
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √ज्ञा (with प्र-; present participle)