Rig Veda 10.108.5: Mandala 10, Sukta 108, Mantra 5

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / dialogic voices (Panis speaking here)

Devata: Indra (implied antagonist of Panis); Saramā as divine messenger

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इमा गावः सरमे या ऐच्छः परि दिवो अन्तान्त्सुभगे पतन्ती । कस्त एना अव सृजादयुध्व्युतास्माकमायुधा सन्ति तिग्मा ॥

Transliteration

imā́ gā́vaḥ sarame yā́ aícchaḥ pári divó ántānt subhage pátantī | kás ta enā́ áva sṛjā́d áyudhvī utā́smā́kam ā́yudhā santi tig्मā́ ||

Translation

ఓ సరమా, ఇవే ఆ ‘గావః’ (కిరణ-గోవులు) — నీవు వెదికినవి; ఓ సుభగే, నీవు ఎగిరి వెళ్లి దివ్యలోకపు అతి దూర సరిహద్దుల వరకు చేరావు. ఇప్పుడు వీటిని నీకోసం ఎవరు విడిపిస్తారు? నీవు నిరాయుధవు; మా ఆయుధాలు మాత్రం పదునైనవి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमाः: these
• इमाः: विशेषण (कर्तृपदस्य) / निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• सरमे: O Saramā
• सरमे: सम्बोधन
• Type: Noun (proper name)
• Root: सरमा (प्रातिपदिक; संबोधन)

• याः: which
• याः: कर्तृ (सापेक्ष-वाक्ये) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऐच्छः: you sought / desired
• ऐच्छः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु; desiderative/secondary stem ‘इच्छ-’)

• परि: around, about
• परि: उपपद (परिसर/पर्यन्त-भाव) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• अन्तान्: ends, boundaries
• अन्तान्: कर्म (परि- इत्यस्य सह) / गत्यर्थ-पर्यन्त
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)

• सुभगे: O fortunate one
• सुभगे: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative)
• Root: सु-भग (प्रातिपदिक)

• पतन्ती: flying
• पतन्ती: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (present active)
• Root: पत् (धातु) → शतृ/शानच् वर्तमान कृदन्त ‘पतन्ती’

• कः: who?
• कः: कर्तृ (प्रश्न) / विषय
• Type: Pronoun
• Root: क (प्रश्न-सर्वनाम)

• ते: to you / for you
• ते: सम्प्रदान (to you) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनाः: these (fem.), them
• एनाः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एना (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘these/this kind’)

• अव: down, away
• अव: उपसर्ग (अव- = down/away) क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• सृज: release, let go
• सृज: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• अदयुध्वि: do not fight / be unarmed (i.e., refrain from battle)
• अदयुध्वि: क्रिया (निषेधार्थ-आदेश) संबोधित-बहुवचन
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु) + नञ्-समास/अ- (निषेध) → ‘अ-युध्’ + लोट् बहुवचन

• उत: and also
• उत: समुच्चय/अधिकरण-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात/अव्यय)

• अस्माकम्: of us, our
• अस्माकम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आयुधा: weapons
• आयुधा: कर्तृ (सन्ति इत्यस्य) / विषय
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• सन्ति: are
• सन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• तिग्माः: sharp, keen
• तिग्माः: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: तिग्म (प्रातिपदिक)