Rig Veda 10.108.3: Mandala 10, Sukta 108, Mantra 3

Sukta 10.108

Devata: Indra (discussed), Saramā (interlocutor); context: Paṇis’ negotiation

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh mixture (verification recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

कीदृङ्ङिन्द्रः सरमे का दृशीका यस्येदं दूतीरसरः पराकात् । आ च गच्छान्मित्रमेना दधामाथा गवां गोपतिर्नो भवाति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.108.3

Transliteration

kīdṛ́ṅ índraḥ sarame kā́ dṛśīkā́ yásyedáṃ dūtī́r ásaraḥ parākā́t | ā́ ca gácchān mitrám enā dadhāmā́thā gavā́ṃ gopátir no bhavāti ||

Translation

ఓ సరమా! నీవు దూరం నుండి దూతగా వచ్చిన ఆ ఇంద్రుడు ఎలాంటి వాడు? అతని దృష్టి (దర్శనం) ఎలాంటిది? రా, దీనివల్ల మేము నీతో మైత్రిని స్థాపిద్దాం; అప్పుడు అతడు మా కోసం గోసమూహాల గోపతి—ప్రకాశ-గోవుల రక్షకుడూ పాలకుడూ—అవుతాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कीदृक्: of what kind?
• कीदृक्: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective/Interrogative
• Root: कीदृश् (प्रातिपदिक) < किम् + दृश्

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (सम्बोधन/विषयः—प्रश्नस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सरमे: O Saramā
• सरमे: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: सरमा (प्रातिपदिक)

• का: who?/what?
• का: विशेषण (कर्तृपदस्य)
• Type: Pronoun/Interrogative
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दृशीका: seeress/one who sees (watcher)
• दृशीका: कर्तृ (प्रश्नस्य विषयः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दृशीका (प्रातिपदिक; ‘दृश्’ धातोः भाव/कर्तृ-निर्मितिः)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी—‘whose’)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दूतीः: messengers
• दूतीः: कर्तृ (असरः इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: दूती (प्रातिपदिक)

• असरः: went/has gone
• असरः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृ (धातु) + अङ् (लुङ्/इष्ट्-प्रयोगः); पदम्: असरः

• पराकात्: from afar
• पराकात्: अपादान
• Type: Indeclinable (ablatival adverb)
• Root: पराक (अव्यय-प्रातिपदिक) + तसिल् (abl.)

• आ: hither, towards
• आ: (क्रियाविशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• च: and
• च: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• गच्छान्: going, coming
• गच्छान्: कर्तृविशेषण
• Type: Verb (participle)
• Root: गम् (धातु)

• मित्रम्: a friend
• मित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• एन: with this/thereby
• एन: करण
• Type: Pronoun (instrumental)
• Root: इदम् (सर्वनाम; एना/एन-श्रुतिः)

• दधाम: let me place/establish
• दधाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• अथ: then
• अथ: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (निपात)

• गवाम्: of the cows
• गवाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• गोपतिः: lord/guardian of cattle
• गोपतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो + पति (समासः; प्रातिपदिक: गोपति)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी—‘our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• भवाति: may he become
• भवाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)