Rig Veda 1.34.7: Mandala 1, Sukta 34, Mantra 7

Sukta 1.34

Rishi: Hiraṇyastūpa Āṅgirasa

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिर्नो अश्विना यजता दिवेदिवे परि त्रिधातु पृथिवीमशायतम् । तिस्रो नासत्या रथ्या परावत आत्मेव वातः स्वसराणि गच्छतम् ॥

Transliteration

trír no aśvinā yajatā́ divé-dive pári tri-dhā́tu pṛthivī́m aśāyatam | tísro nāsatyā rathyā parā́vata ātméva vā́taḥ svásarāṇi gacchatam ||

Translation

ఓ యజత అశ్వినౌ, ప్రతిదినం మూడు సార్లు మీరు త్రిధాతు (మూడు ఆధారాల)లో భూమిని పరి (చుట్టూ) ఆవరించి స్థాపిస్తారు. ఓ నాసత్యౌ, పరావత్ (దూర అతి-పార) నుండి మీ తిస్రో రథ్యా (మూడు రథమార్గాలు) విస్తరిస్తాయి; మీరు ఆత్మేవ వాతః (ప్రాణస్వరూప వాయువు) వలె, స్వసరాణి (సోదరి-కాంతులు—ఉషస్సులు) వైపు సాగుతారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• नः: of us / for us
• नः: सम्बन्ध (possessor/our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• अश्विना: O Aśvins (the two horsemen)
• अश्विना: सम्बोधन (addressed)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• यजता: worthy of worship
• यजता: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: यजत (यज्-धातु से निष्पन्न विशेषण ‘पूज्य/यज्ञार्ह’)

• दिवे-दिवे: day by day
• दिवे-दिवे: अधिकारण (time)
• Type: Noun (reduplicated phrase)
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव)

• परि: around
• परि: Adverbial (direction/extent)
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: परि

• त्रिधातु: threefold / in three layers
• त्रिधातु: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: त्रि + धातु (प्रातिपदिक)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अशायतम्: you two lay/extended (yourselves)
• अशायतम्: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-शी; वैदिक लुङ्/इम्पर्फेक्ट रूप

• तिस्रः: three
• तिस्रः: कर्तृ (गणना/विशेषण)
• Type: Numeral/Adjective
• Root: त्रि (स्त्रीलिङ्ग रूप: तिस्रः)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ का नाम)

• रथ्या: having chariots / chariot-going
• रथ्या: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective/Noun
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक; ‘रथ-सम्बन्धी/रथमार्ग’)

• परावतः: from afar
• परावतः: अपादान (source)
• Type: Noun/Adjective
• Root: परावत् (प्रातिपदिक)

• आत्मा-इव: like the self
• आत्मा-इव: उपमान (simile base)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• वातः: the wind
• वातः: कर्तृ (उपमा में)
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• स्वसाराणि: (your) sisters
• स्वसाराणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक; बहुवचन रूप)

• गच्छतम्: come/go (you two)
• गच्छतम्: क्रिया (आह्वान)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गच्छ