Rig Veda 1.164.8 — Mandala 1, Sukta 164, Mantra 8
Sukta 1.164
Rishi: dīrghatamā aucathyaḥ
Devata: viśvedevāḥ (ṛta-governed creative union; vāc/word-nearness motif)
Chandas: virāṭ-triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥
Transliteration
mātā́ pitáram ṛté ā́ babhāja dhītī́ ágre mánasā sáṃ hí jagme | sā́ bī́bhatsur gárbha-rasā́ ní-viddhā námasvanta íd upa-vākám īyuḥ ||
Translation
మాతా ఋత (సత్య-వ్యవస్థ)ను అతిక్రమించకుండా పితరుని తనలో భాగం చేసుకుంది; ఆదిలో ధీ (రూపకల్పన దృష్టి) మనసాతో కలిసి సంయోగమైంది. ఆమె—భయంకర-తేజస్సుతో, గర్భ-రసంతో సమృద్ధిగా, దృఢంగా స్థాపితమై—ఆమె సమీపానికి, వాక్ యొక్క ఉపవాకం (సమీప ఉచ్చారణ) వరకు నమస్కారులు చేరుకున్నారు.
Word by Word
माताmother
माता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमातृ-
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ-
ऋतम्cosmic order / truth
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत-
आtowards; unto (prefix)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
बभाजapportioned; assigned; shared
बभाज:
क्रिया
TypeVerb
Root√भज् (भजँ)
धीत्याby thought; by insight
धीत्या:
करण
TypeNoun
Rootधीति- (√धी)
अग्रेin front; at first; in the beginning
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun (used adverbially)
Rootअग्र-
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस्-
सम्together; completely (prefix)
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम्
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि
जग्मेwent; came; reached
जग्मे:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ)
साshe
सा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (स- सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बीभत्सुःthe repulsive one; the dreadful one
बीभत्सुः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootबीभत्सु-
गर्भरसाhaving embryo/seed as essence; womb-juiced
गर्भरसा:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootगर्भ-रसा (समास: गर्भ + रस)
निविद्धाpierced; transfixed; fixed in
निविद्धा:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootनि-√विद् (विदँ) → निविद्ध-
नमस्वन्तःreverent; possessing homage
नमस्वन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootनमस्-वत्
इत्just; indeed
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्
उपवाकम्invocation; subsidiary utterance / near-speech
उपवाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउप-वाक- (समास: उप + वाक) अथवा उपवाक-
ईयुःthey went; they approached
ईयुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (इण्)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.