Rig Veda 1.164.4: Mandala 1, Sukta 164, Mantra 4

Sukta 1.164

Rishi: dīrghatamā aucathyaḥ

Devata: viśvedevāḥ (enigma on embodiment and origin)

Chandas: virāṭ-triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

Transliteration

kó dadarśa prathamáṃ jā́yamānam asthán-vantaṃ yád anásthā bíbhar ti | bhū́myā ásur ásṛg ātmā́ kvà svit kó vidvā́ṃsam úpa gāt práṣṭum etát ||

Translation

పుట్టుకొస్తున్న ఆ ప్రథమజుని ఎవరు చూశారు—అస్థులు ఉన్నవాడై ఉండి, అయినా అస్తిలేనిది (అనస్థ) అతనిని ధరిస్తోంది? భూమి నుండి—ప్రాణం, రక్తం, ఆత్మ ఎక్కడ? దీనిని తెలిసినవాడిని సమీపించి ఎవరు ఈ ప్రశ్న అడుగుతారు?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कः: who?
• कः: कर्तृ (प्रश्नवाचकः) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)

• ददर्श: saw / has seen
• ददर्श: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दृश् (दर्शन) → परोक्षभूत-लिट्

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: क्रियाविशेषण (काल/क्रम) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• जायमानम्: being born
• जायमानम्: कर्म (ददर्श इत्यस्य) / विशेष्यः
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √जन् (जन्म) → जायमान (शतृ/शानच्-वर्तमान कृदन्त)

• अस्थन्वन्तम्: having bones
• अस्थन्वन्तम्: कर्मस्य विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: अस्थन् + वन्त् (प्रातिपदिक: ‘अस्थि’/‘अस्थन्’ + मतुप्/वन्त्)

• यत्: while/whereas; that which
• यत्: सम्बन्ध (यत्–तत्-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun (relative) / Conjunction
• Root: यद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय)

• अनस्था: boneless (she)
• अनस्था: कर्तृ (बिभर्ति इत्यस्य) / विशेष्यः
• Type: Adjective
• Root: अन्- + अस्था/अस्थन् (नञ्-समासः)

• बिभर्ति: bears / carries
• बिभर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (धारण)

• भूम्याः: of the earth
• भूम्याः: सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• असुरसृक्: the Asura-begetter / Asura-creating (one)
• असुरसृक्: कर्तृ/विषयः (आत्मा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: असुर + सृज् (कृदन्त/बहुव्रीहि: ‘असुरं सृजति’/‘असुर-सर्जन’)

• आत्मा: self; vital principle
• आत्मा: कर्तृ/विषयः
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• क्व: where?
• क्व: अधिकरण (स्थान-प्रश्न) / क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)

• स्वित्: indeed?; I wonder
• स्वित्: निपात (प्रश्न-बलवर्धकः)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वित् (अव्यय, प्रश्न/अनिश्चितता-निपात)

• कः: who?
• कः: कर्तृ (विद्वांसम् उप गात् इत्यस्य) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)

• विद्वांसम्: the wise one; the knower
• विद्वांसम्: कर्म (उप गात् इत्यस्य) / प्रति-गमनस्य लक्ष्यः
• Type: Noun/Adjective
• Root: √विद् (ज्ञान) → विद्वांस् (कृदन्त, परिपूर्ण-ज्ञानिन्)

• उप: near; towards
• उप: क्रियाविशेषण (समीप्य) / उपसर्गः
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• गात्: went / approached
• गात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गा (गमन) — वैदिक: अोरिस्ट्/लुङ्

• प्रष्टुम्: to ask
• प्रष्टुम्: प्रयोजन (उद्देश्य)
• Type: Infinitive
• Root: √प्रच्छ् (प्रश्न) → तुमुन्

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (प्रष्टुम् इत्यस्य) / विषयः
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)