Rig Veda 1.136.5: Mandala 1, Sukta 136, Mantra 5

Sukta 1.136

Rishi: Gautama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.136)

Devata: Mitra–Varuṇa with Aryaman as protector of the follower of vrata

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī mixture (probable; requires full metrical scan; marked as uncertain)

Samhita Patha (Devanagari)

यो मित्राय वरुणायाविधज्जनोऽनर्वाणं तं परि पातो अंहसो दाश्वांसं मर्तमंहसः । तमर्यमाभि रक्षत्यृजूयन्तमनु व्रतम् । उक्थैर्य एनोः परिभूषति व्रतं स्तोमैराभूषति व्रतम् ॥

Transliteration

yó mitrā́ya váruṇāyā́vidhaj jáno ’narvā́ṇaṃ táṃ pári pāto áṃhasaḥ dāśvā́ṃsaṃ mártam áṃhasaḥ | tám aryamā́bhí rakṣaty ṛjūyántam ánu vrátam | ukthaíryá enóḥ paribhū́ṣati vrátam stómair ābhū́ṣati vrátam ||

Translation

మిత్రునికీ వరుణునికీ అవిభక్త (ఏకాగ్ర) మనస్సుతో సేవచేసే ఆ మనుష్యుని—ఆ దాతను, ఆ మర్త్యుని—సంకుచింపజేసే అంహస్ (పాపం/అపకారం) నుండి అన్ని వైపులా కాపాడుడి. ఋజువుగా నడిచేవాడిని, వ్రతాన్ని అనుసరించేవాడిని—అర్యమన్ రక్షిస్తాడు. ఉక్థములతో (ప్రేరిత వాక్యాలతో) వ్రతాన్ని అలంకరించేవాడు, స్తోమములతో (స్తుతులతో) వ్రతాన్ని శోభింపజేసేవాడు—

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मित्राय: to Mitra
• मित्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• वरुणाय: to Varuṇa
• वरुणाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• अविधत्: has apportioned / has assigned (service/offerings)
• अविधत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धा (विधा/वि-धा)

• जनः: the man, worshipper
• जनः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• अनर्वाणम्: unfailing, unwearied (one)
• अनर्वाणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनर्वाण (प्रातिपदिक; न-र्वाण ‘not failing/unslackening’)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• परि: around; completely
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• पातः: protect (thou)
• पातः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √पा (पा ‘to protect’)

• अंहसः: from distress/sin
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• दाश्वांसम्: the giving one; the generous worshipper
• दाश्वांसम्: Karma
• Type: Participle
• Root: दाश्वांस् (कृदन्त; √दा ‘to give’)

• मर्तम्: mortal
• मर्तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• अंहसः: from distress/sin
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: Kartā
• Type: Noun
• Root: अर्यमा (प्रातिपदिक)

• अभि: towards; over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• रक्षति: protects
• रक्षति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √रक्ष्

• ऋजूयन्तम्: the straight-going (one)
• ऋजूयन्तम्: Karma
• Type: Participle
• Root: ऋजूयन्त् (कृदन्त; √ऋजु/ऋज् ‘to go straight’, denom./intensive sense ‘going straight’)

• अनु: according to; following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• व्रतम्: vow; ordinance; sacred law
• व्रतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• उक्थैः: with hymns/recitations
• उक्थैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उक्थ (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनॊः: of sin/offence
• एनॊः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: एनस् (प्रातिपदिक)

• परि: around; completely
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूषति: adorns; makes splendid
• भूषति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भूष्

• व्रतम्: the ordinance/vow
• व्रतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• स्तोमैः: with praises; with stomas
• स्तोमैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• आभूषति: adorns; embellishes
• आभूषति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √भूष् (आ-भूष्)

• व्रतम्: the ordinance/vow
• व्रतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)