Rig Veda 1.117.22: Mandala 1, Sukta 117, Mantra 22

Sukta 1.117

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditionally associated with RV 1.117–1.118)

Devata: Aśvinau (Nāsatyā/Dasrā)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 1.117; verse-level confirmation may vary by recension)

Samhita Patha (Devanagari)

आथर्वणायाश्विना दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् । स वां मधु प्र वोचदृतायन्त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपिकक्ष्यं वाम् ॥

Transliteration

ātharvaṇā́yāśvinā dadhīcé’śvyaṁ śíraḥ práty airayatam | sá vāṁ mádhu prá vocad ṛtāyán tvā́ṣṭraṁ yád dasrāv apikakṣyáṁ vām ||

Translation

హే అశ్వినులారా! అథర్వణునికోసం మీరు దధీచి యొక్క అశ్వ-శిరస్సును (గుర్రతల) మళ్లీ పైకి లేపి స్థాపించారు. అప్పుడు అతడు మీకు ఋత యొక్క మధుర మధువును—త్వష్టృ-జన్యమైన ఆ గూఢవిద్యను—ప్రకటించాడు; అది, హే అద్భుతులారా, మీ అంతఃగుహ్య ఆశ్రయంలో దాగి ఉండేది.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आथर्वणाय: to/for the Atharvan (priestly line)
• आथर्वणाय: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective
• Root: आथर्वण (प्रातिपदिक; अथर्वन्-सम्बन्धी)

• अश्विना: O Aśvins (dual)
• अश्विना: (Address)
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• दधीचे: from Dadhīci
• दधीचे: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दधीचि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)

• अश्व्यम्: horse-like / pertaining to a horse
• अश्व्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अश्व्य (प्रातिपदिक; ‘अश्व-सम्बन्धी’)

• शिरः: head
• शिरः: Karma
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)

• प्रति: back, in return, towards
• प्रति: (Directional/relational)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• ऐरयतम्: you two set in motion / you two restored
• ऐरयतम्: (Finite verb)
• Type: Verb
• Root: ईर्/इर् (धातु; ‘चलयति/प्रेरयति’), causative stem ईरय-

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sampradāna/Relation
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मधु: honey; sweet (drink/word)
• मधु: Karma
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: (Preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• वोचत्: spoke, proclaimed
• वोचत्: (Finite verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)

• ऋतायन्: going by ṛta; truth-abiding
• ऋतायन्: Kartā (apposition to सः)
• Type: Adjective/Participle
• Root: ऋताय (प्रातिपदिक; ‘ऋतं यातीति/ऋते स्थितः’), present participle stem ऋतायन्

• त्वाष्ट्रम्: Tvaṣṭṛ’s (work/thing); fashioned by Tvaṣṭṛ
• त्वाष्ट्रम्: Karma
• Type: Adjective/Noun
• Root: त्वाष्ट्र (प्रातिपदिक; त्वष्टृ-सम्बन्धी)

• यत्: which
• यत्: Karma (relative to implied object)
• Type: Pronoun/Relative
• Root: यद् (सर्वनाम)

• दस्रौ: O wondrous ones (Aśvins)
• दस्रौ: (Address)
• Type: Noun/Adjective
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)

• अपिकक्ष्यम्: lying in/at the armpit/side; kept close (in the flank)
• अपिकक्ष्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अपिकक्ष्य (प्रातिपदिक; ‘कक्ष्य’ with prefix अपि-)

• वाम्: of you two
• वाम्: Relation
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)