
Sukta 1.109
Indrāgnī
Triṣṭubh (probable)
ఈ సూక్తం ద్విదేవతలైన ఇంద్ర‑అగ్నులను ఆహ్వానిస్తుంది—సమానంలేని జంట; వారు సమ్యక్ దృష్టి, విజయం, మరియు ధనంలో న్యాయమైన భాగాన్ని ప్రసాదిస్తారు. కవి వారిని యజ్ఞానికి పిలిచి, బర్హిస్పై ఆసీనులై సోమాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదించమని కోరుతూ, వారి ప్రసిద్ధ వృత్రవధ శక్తిని స్మరిస్తాడు. చివరగా విస్తృత ఆశీర్వాదంగా, మిత్ర‑వరుణ, అదితి, సింధు, భూమి, ద్యౌ (ఆకాశం) వంటి పోషక దేవతలు ఉపాసకుణ్ణి విస్తరింపజేసి నిలబెట్టాలని ప్రార్థించబడుతుంది.
Mantra 1
वि ह्यख्यं मनसा वस्य इच्छन्निन्द्राग्नी ज्ञास उत वा सजातान् । नान्या युवत्प्रमतिरस्ति मह्यं स वां धियं वाजयन्तीमतक्षम् ॥
మనసుతో నేను స్పష్టంగా చూశాను—శ్రేష్ఠమైనదాన్ని కోరుతూ—ఓ ఇంద్ర–అగ్ని, జనులను, ఇంకా సజాత (సహజన్మ) బంధువులను కూడా. మీ ఇద్దరితో సమానమైన మరో ప్రజ్ఞ నాకు లేదు; అందుకే వాజం (బల-సమృద్ధి) పెంపొందించే ధియా (ఆలోచన/స్తోత్రం)ను మీకోసం నేను మలిచాను.
Mantra 2
अश्रवं हि भूरिदावत्तरा वां विजामातुरुत वा घा स्यालात् । अथा सोमस्य प्रयती युवभ्यामिन्द्राग्नी स्तोमं जनयामि नव्यम् ॥
ఎందుకంటే నేను విన్నాను—హే ఇంద్రా, అగ్నీ—మీరు ఇద్దరూ అల్లుడికన్నా, అంతేకాదు శ్యాలుడికన్నా కూడా మరింత ఉదార దాతలు. అందుచేత సోమరసపు ముందుకు సాగే ప్రవాహంతో, మీ ఇద్దరి కోసం, హే ఇంద్రాగ్నీ, నేను కొత్త స్తోమాన్ని (నూతన స్తుతిని) జనింపజేస్తాను.
Mantra 3
मा च्छेद्म रश्मीँरिति नाधमानाः पितॄणां शक्तीरनुयच्छमानाः । इन्द्राग्निभ्यां कं वृषणो मदन्ति ता ह्यद्री धिषणाया उपस्थे ॥
అవసరంలో విలపిస్తూ, పితృదేవతల శక్తులను అనుసరిస్తూ, మనం రశ్ములను (కిరణాలను) ఛేదించకూడదు. ఇంద్రాగ్నీ కోసం బలవంతులు ఎవరి వల్ల మత్తులోనికి వెళ్తారు? ఆ అద్రి—సోమ పీషణ శిలలు—ధిషణా (ప్రేరిత వివేకశక్తి) యొక్క ఒడిలోనే నిజంగా స్థితిచెందాయి.
Mantra 4
युवाभ्यां देवी धिषणा मदायेन्द्राग्नी सोममुशती सुनोति । तावश्विना भद्रहस्ता सुपाणी आ धावतं मधुना पृङ्क्तमप्सु ॥
హే ఇంద్రాగ్నీ, మదానందం కోసం ఆకాంక్షించే దేవి ధిషణా మీ ఇద్దరి కోసం సోమాన్ని పిండుతుంది. అలాగే హే అశ్వినౌ—భద్రహస్తులారా, సుపాణులారా—మీరు వేగంగా ఇక్కడికి వచ్చి, దానిని మధుతో కలిసి జలాలలో కలపండి.
Mantra 5
युवामिन्द्राग्नी वसुनो विभागे तवस्तमा शुश्रव वृत्रहत्ये । तावासद्या बर्हिषि यज्ञे अस्मिन्प्र चर्षणी मादयेथां सुतस्य ॥
హే ఇంద్రా–అగ్నీ! వసువుల (ధనసంపదల) విభాగంలో మీరు ఇద్దరూ అత్యంత బలవంతులు; వృత్రహత్యలో మీ కీర్తిని నేను విన్నాను. హే జననాయకులారా! ఈ యజ్ఞంలో ఈ బర్హి (కుశాసనం) మీద వెంటనే కూర్చొని, సుత సోమరసాన్ని ఆనందించండి.
Mantra 6
प्र चर्षणिभ्यः पृतनाहवेषु प्र पृथिव्या रिरिचाथे दिवश्च । प्र सिन्धुभ्यः प्र गिरिभ्यो महित्वा प्रेन्द्राग्नी विश्वा भुवनात्यन्या ॥
యుద్ధాహ్వానాల్లో ప్రజల కోసం మీరు ఇద్దరూ సహాయంతో పొంగిపొర్లుతారు; భూమిని మించి, ద్యులోకాన్ని మించి కూడా మీరు విస్తరిస్తారు. నదులకతీతంగా, పర్వతాలకతీతంగా—మీ మహిమచేత, హే ఇంద్రా–అగ్నీ! ఇతర సమస్త భువనాలను (లోకాలను) మీరు అధిగమిస్తారు.
Mantra 7
आ भरतं शिक्षतं वज्रबाहू अस्माँ इन्द्राग्नी अवतं शचीभिः । इमे नु ते रश्मयः सूर्यस्य येभिः सपित्वं पितरो न आसन् ॥
హే వజ్రబాహువులారా! మాకు తీసుకురండి, మాకు బోధించండి; హే ఇంద్రా–అగ్నీ! మీ శచీ (ప్రభావవంతమైన శక్తులు) చేత మమ్మల్ని రక్షించండి. ఇవే సూర్యుని ఆ రశ్ములు; వాటివల్ల మా పితరులు దేవవంశంతో ఒకే సపిత్వం (ఒకే వంశత్వం) పొందారు.
Mantra 8
पुरंदरा शिक्षतं वज्रहस्तास्माँ इन्द्राग्नी अवतं भरेषु । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
హే పురందరా, హే వజ్రహస్తులారా, మాకు శిక్షణనివ్వండి; హే ఇంద్ర–అగ్నీ, పోరాటభారాలలో మమ్మల్ని కాపాడండి. ఇంకా మిత్ర–వరుణులు మమ్మల్ని మహిమపరచుగాక; అదితి, ప్రవహించే సింధు, పృథివి (భూమి) మరియు ద్యౌ (ఆకాశం) మమ్మల్ని పెంచి ధారించుగాక.
Indrāgnī means Indra and Agni praised together as one paired divinity—Indra as the victorious force and Agni as the sacrificial fire who carries offerings.
It asks them to come to the sacrifice, sit on the sacred grass, enjoy the pressed Soma, distribute riches fairly, and protect the worshiper in conflicts and heavy trials.
The closing expands the blessing: after invoking Indrāgnī for active help, the poet asks the wider sustaining powers of order and creation to increase and uphold the worshiper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.