Rig Veda 1.101.4: Mandala 1, Sukta 101, Mantra 4

Sukta 1.101

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Indra (Marutvant)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यो अश्वानां यो गवां गोपतिर्वशी य आरितः कर्मणिकर्मणि स्थिरः । वीळोश्चिदिन्द्रो यो असुन्वतो वधो मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥

Transliteration

yó áśvānāṁ yó gávāṁ gópatir vaśī́ yá ā́ritaḥ kármaṇi-kármaṇi sthiráḥ | vīḷóś cid índro yó ásunvato vadhó marútvantaṁ sakhyā́ya havāmahe ||

Translation

అశ్వాల అధిపతి, గోవుల అధిపతి—గోపతి, వశీ—అగు వాడు; ప్రతి కర్మలో స్థిరంగా, యథావిధిగా స్థాపితుడైనవాడు; సోమాన్ని పిండని (అసున్వత్) వారినికూడా వధించే ఇంద్రుడు—అటువంటి మరుత్వాన్ ఇంద్రుని మేము సఖ్యతకై ఆహ్వానిస్తున్నాము.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अश्वानाम्: of horses
• अश्वानाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गवाम्: of cows
• गवाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• गोपतिः: lord/guardian of cattle
• गोपतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो-पति (समासः; पति-प्रातिपदिक)

• वशी: masterful, controlling
• वशी: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वशिन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आरितः: set in motion / impelled
• आरितः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √ऋ (ऋ गतौ) / √अर् (गतौ) + क्त (कृदन्त)

• कर्मणि: in (each) act
• कर्मणि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• कर्मणि: in (each) act
• कर्मणि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• स्थिरः: firm, steadfast
• स्थिरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्थिर (प्रातिपदिक)

• वीळोः: of the strong one / of the firm (foe)
• वीळोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वीळु (प्रातिपदिक; ‘दृढ/कठिन’ इत्यर्थे; RV-प्रयोगः)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असुन्वतः: of the non-pressing (non-offering) one
• असुन्वतः: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: अ-सुन्वत् (नञ्-समासः; सुन्वत् = √सु ‘सोम-प्रसवने’ शतृ)

• वधः: slaying, destruction
• वधः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)

• मरुत्वन्तम्: accompanied by the Maruts
• मरुत्वन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘मरुत्-युक्त’)

• सख्याय: for friendship
• सख्याय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke/call
• हवामहे: Kartā
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/ह्वयते ‘आह्वाने’)