Shloka 8

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

गच्छतश्च हि मे घोरं विघ्नरूपमिवाभवत्।काञ्चनं शिखरं दिव्यं पश्यामि सुमनोहरम्।।।।

Transliteration

gacchataś ca hi me ghoraṃ vighnarūpam ivābhavat | kāñcanaṃ śikharaṃ divyaṃ paśyāmi sumanoharam ||

Translation

నేను ముందుకు సాగుతుండగా నా ముందర భయంకరమైనది—విఘ్నం సాకారమైనట్టుగా—కనిపించింది; నేను దివ్యమైన, స్వర్ణమయమైన, అత్యంత మనోహరమైన పర్వతశిఖరాన్ని చూశాను।

Word by Word

• गच्छतः: while going
• गच्छतः: काल/अवस्था (Temporal circumstance)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ-प्रत्यय; present active participle) षष्ठी, एकवचन; ‘while (I) was going’ (genitive absolute-like usage)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• हि: indeed
• हि: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (indeed/for)

• मे: to me/of me
• मे: सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (enclitic); Genitive singular

• घोरम्: terrible
• घोरम्: कर्तृ-विशेषण (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective used substantively/predicate with (implicit) तत्

• विघ्नरूपम्: a form of obstacle
• विघ्नरूपम्: कर्तृ-विशेषण (Predicate)
• Type: Noun
• Root: विघ्न + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (विघ्नस्य रूपम्); Nominative singular in apposition to घोरम्

• इव: as if, like
• इव: उपमा (Comparison)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमार्थक निपात (comparative particle)

• अभवत्: appeared/was
• अभवत्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• काञ्चनम्: golden
• काञ्चनम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective agreeing with शिखरम्

• शिखरम्: peak
• शिखरम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: शिखर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (object of पश्यामि)

• दिव्यम्: divine, wondrous
• दिव्यम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; adjective agreeing with शिखरम्

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• सुमनोहरम्: very beautiful
• सुमनोहरम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सु + मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारय (सु-मनॊहरम् = very charming); adjective agreeing with शिखरम्

Context

"Then all of them gave up hope of their efforts and scattered around her, succumbed to sleep.

Characters & Entities

• Hanumān

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

On a dharmic mission, obstacles may arise in alluring or frightening forms; steadfast focus is required to continue rightly.

What is the narrative situation?

During Hanumān’s onward movement, he encounters what seems like a formidable obstruction: a striking golden summit.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s perseverance and alert discernment while pursuing a righteous objective.