Sarga 42

Verse 1

ततः पक्षिनिनादेन वृक्षभङ्गस्वनेन च।बभूवुस्त्राससम्भ्रान्तास्सर्वे लङ्कानिवासिनः।।5.42.1।।

అప్పుడు పక్షుల కేకలతోను, చెట్లు విరిగిపడే ఘోషతోను లంకావాసులందరూ భయంతో కలవరపడి, తికమకపడ్డారు.

Verse 2

विद्रुताश्च भयत्रस्ता विनेदुर्मृगपक्षिणः।रक्षसां च निमित्तानि क्रूराणि प्रतिपेदिरे।।5.42.2।।

భయంతో వణికిన మృగపక్షులు పరుగెత్తి పారిపోయి అన్ని దిక్కులా కేకలు వేశారు. రాక్షసులకు క్రూరమైన అపశకునాలు కనబడసాగాయి.

Verse 3

ततो गतायां निद्रायां राक्षस्यो विकृताननाः।तद्वनं ददृशुर्भग्नं तं च वीरं महाकपिम्।।5.42.3।।

ఆపై వారి నిద్ర భంగమయ్యాక వికృతముఖాలైన రాక్షసీ స్త్రీలు ఆ వనం ధ్వంసమై ఉన్నదాన్ని చూశారు; అలాగే ఆ వీర మహాకపినీ దర్శించారు।

Verse 4

स ता दृष्ट्वा महाबाहुर्महासत्त्वो महाबलः।चकार सुमहद्रूपं राक्षसीनां भयावहम्।।5.42.4।।

ఆ రాక్షసీలను చూసి మహాబాహువు, మహాసత్త్వుడు, మహాబలుడు హనుమంతుడు రాక్షసీలకు భయంకరంగా ఉండే అత్యంత విశాలమైన రూపాన్ని ధరించాడు।

Verse 5

ततस्तं गिरिसङ्काशमतिकायं महाबलम्।राक्षस्यो वानरं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्जनकात्मजाम्।।5.42.5।।

అప్పుడు పర్వతసమానంగా మహాకాయుడై మహాబలవంతుడైన ఆ వానరుణ్ని చూసి రాక్షసీలు జనకాత్మజ సీతను అతని గురించి ప్రశ్నించారు।

Verse 6

कोऽयं कस्य कुतो वायं किं निमित्तमिहागतः।कथं त्वया सहानेन संवादः कृत इत्युत।।5.42.6।।

వారు అన్నారు—“ఇతడు ఎవరు? ఎవరి వాడు? ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడు, ఏ కారణంతో ఇక్కడికి వచ్చాడు? నీవు ఇతనితో ఎలా సంభాషించావు?”

Verse 7

आचक्ष्व नो विशालाक्षि मा भूत्ते सुभगे भयम्।संवादमसितापाङ्गे त्वया किं कृतवानयम्।।5.42.7।।

హే విశాలాక్షి! మాకు చెప్పుము; హే సుభగే, నీకు భయం కలుగకూడదు. హే అసితాపాంగే! ఈ పురుషుడు నీతో ఏ సంభాషణ చేశాడు?

Verse 8

अथाब्रवीन्महासाध्वी सीता सर्वाङ्गसुन्दरी।रक्षसां भीमरूपाणां विज्ञाने मम का गतिः।।5.42.8।।

అప్పుడు సర్వాంగసుందరి మహాసాధ్వి సీత పలికెను— ఈ భీమరూప రాక్షసుల ఉద్దేశ్యాన్ని తెలుసుకొనుటకు నాకు ఏ సామర్థ్యం ఉంది?

Verse 9

यूयमेवाभिजानीत योऽयं यद्वा करिष्यति।अहिरेव ह्यहेः पादान्विजानाति न संशयः।।5.42.9।।

ఇతడు ఎవడో, ఏమి చేయబోతున్నాడో మీరు మాత్రమే తెలుసుకోగలరు. ఎందుకంటే సర్పమే సర్పపు అడుగుజాడను, గమనాన్ని తెలుసుకొనును— సందేహం లేదు.

Verse 10

अहमप्यस्य भीतास्मि नैनं जानामि को न्वयं।वेद्मि राक्षसमेवैनं कामरूपिणमागतम्।।5.42.10।।

నేనూ అతనిని చూసి భయపడుతున్నాను; ఇతడు ఎవరో నాకు తెలియదు. ఇంతటే నాకు తెలుసు—ఇతడు ఇష్టరూపం ధరించే రాక్షసుడు, ఇక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 11

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा राक्षस्यो विद्रुता दिशः।स्थिताः काश्चिद्गताः काश्चिद्रावणाय निवेदितुम्।।5.42.11।।

వైదేహి మాటలు విని రాక్షసీ స్త్రీలు దిక్కులన్నీ చెదరిపోయారు. కొందరు అక్కడే నిలిచారు; కొందరు రావణునికి నివేదించడానికి వెళ్లారు.

Verse 12

रावणस्य समीपे तु राक्षस्यो विकृताननाः।विरूपं वानरं भीममाख्यातुमुपचक्रमुः।।5.42.12।।

అప్పుడు వికృత ముఖాల రాక్షసీ స్త్రీలు రావణుని సమీపానికి వెళ్లి, ఆ భయంకరమైన విచిత్రరూప వానరుని గురించి నివేదించసాగారు.

Verse 13

अशोकवनिकामध्ये राजन्भीमवपुः कपिः।सीतया कृतसंवादस्तिष्ठत्यमितविक्रमः।।5.42.13।।

ఓ రాజా, అశోకవనిక మధ్యలో భయంకర దేహముగల ఒక కపి నిలిచి ఉన్నాడు—అతడు సీతతో సంభాషించాడు; అతని పరాక్రమం అపారము.

Verse 14

न च तं जानकी सीता हरिं हरिणलोचना।अस्माभिर्बहुधा पृष्टा निवेदयितुमिच्छति।।5.42.14।।

హరిణలోచనా జానకీ సీతను మేము ఎన్నిసార్లు అడిగినా, ఆ వానరుడు ఎవరో వెల్లడించడానికి ఆమె ఇష్టపడడం లేదు।

Verse 15

वासवस्य भवेद्दूतो दूतो वैश्रवणस्य वा।प्रेषितो वापि रामेण सीतान्वेषणकाङ्क्षया।।5.42.15।।

అతడు వాసవుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క దూత కావచ్చు, లేదా వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) యొక్క దూత కావచ్చు; లేక సీతాన్వేషణ కోరికతో రాముడే అతనిని పంపి ఉండవచ్చు।

Verse 16

तेन त्वद्भुतरूपेण यत्तत्तव मनोहरम्।नानामृगगणाकीर्णं प्रमृष्टं प्रमदावनम्।।5.42.16।।

ఆ అద్భుతరూపధారి నీ మనోహరమైన ప్రమదావనాన్ని—నానావిధ మృగగణాలతో నిండినదాన్ని—పాడుచేసి ధ్వంసం చేశాడు।

Verse 17

न तत्र कश्चिदुद्देशो यस्तेन न विनाशितः।यत्र सा जानकी सीता स तेन न विनाशितः।।5.42.17।।

అక్కడ అతడు ధ్వంసం చేయని ప్రదేశం ఏదీ లేదు; జానకీ సీత ఉన్న చోటు మాత్రం అతడు నాశనం చేయలేదు।

Verse 18

जानकीरक्षणार्थं वा श्रमाद्वा नोपलभ्यते।अथवा कश्श्रमस्तस्य सैव तेनाभिरक्षिता।।5.42.18।।

ఆ ప్రదేశాన్ని అతడు జానకీ రక్షణార్థమా, లేక శ్రమవల్లనా వదిలేశాడో తెలియదు. లేదా అతనికి శ్రమ ఏది? నిశ్చయంగా సీత రక్షణకోసమే ఆమెను మాత్రమే అతడు కాపాడాడు।

Verse 19

चारुपल्लवपुष्पाढ्यं यं सीता स्वयमास्थिता।प्रवृद्धश्शिंशुपावृक्ष स्स च तेनाभिरक्षितः।।5.42.19।।

మనోహరమైన పల్లవపుష్పాలతో సమృద్ధిగా ఉన్న ఆ మహా శింశుపా వృక్షం—దాని క్రింద సీత స్వయంగా ఆశ్రయం పొందింది—ఆ వృక్షాన్నికూడా అతడు కాపాడి, నాశనం చేయలేదు।

Verse 20

तस्योग्ररूपस्योग्र त्वं दण्डमाज्ञातुमर्हसि।सीता सम्भाषिता येन तद्वनं च विनाशितम्।।5.42.20।।

హే ఉగ్రా! ఆ ఉగ్రరూపుడికి ఘోర దండనను నీవు ఆజ్ఞాపించవలసినది; అతడే సీతతో మాటలాడి, ఆ వనాన్ని కూడా ధ్వంసం చేశాడు।

Verse 21

मनः परिगृहीतां तां तव रक्षोगणेश्वर।कस्सीतामभिभाषेत यो न स्यात्त्यक्तजीवितः।।5.42.21।।

హే రాక్షసగణేశ్వరా! సీత నీ మనసుకు ప్రియమైనదై, నీవు కోరుకున్నదై ఉన్నప్పుడు—జీవితాశను వదిలినవాడు కాకుండా ఆమెతో ఎవరు మాటలాడగలరు?

Verse 22

राक्षसीनां वचश्त्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः।हुताग्निरिव जज्वाल कोपसंवर्तितेक्षणः।।5.42.22।।

రాక్షసీల మాటలు విని రాక్షసేశ్వరుడైన రావణుడు, కోపంతో కలవరపడిన చూపులతో, హవనాగ్నిలా జ్వలించాడు।

Verse 23

तस्य क्रुद्धस्य नेत्राभ्यां प्रापतन्नास्रबिन्दवः।दीप्ताभ्यामिव दीपाभ्यां सार्चिष स्स्नेहबिन्दवः।।5.42.23।।

ఆ క్రోధావేశుడి కన్నుల నుండి కన్నీటి బిందువులు జారిపడ్డాయి—వత్తి జ్యోతితో మండే రెండు దీపాల నుండి నూనె చుక్కలు జారినట్లుగా।

Verse 24

आत्मनस्सदृशान्शूरान्किङ्करान्नाम राक्षसान्।व्यादिदेश महातेजा निग्रहार्थं हनूमतः।।5.42.24।।

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల వాడు తనతో సమాన పరాక్రమమున్న ‘కింకర’ అనే వీర రాక్షసులను హనుమంతుని నిర్బంధించి పట్టుకొనుటకు ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 25

तेषामशीतिसाहस्रं किङ्कराणां तरस्विनाम्।निर्ययुर्भवनात्तस्मात्कूटमुद्गरपाणयः।।5.42.25।।महोदरा महादंष्ट्रा घोररूपा महाबलाः।युद्धाभिमनसस्सर्वे हनुमद्ग्रहणोद्यताः।।5.42.26।।

ఆ భవనంనుండి బలవంతులైన కింకరులలో ఎనభై వేల మంది బయటికి దూసుకొచ్చారు—చేతుల్లో గదలు, ముద్గరాలు పట్టుకొని. వారు అందరూ మహోదరులు, మహాదంష్ట్రులు, ఘోరరూపులు, మహాబలులు; యుద్ధాభిలాషులు, హనుమంతుని పట్టుకోవడానికి సిద్ధులు।

Verse 26

तेषामशीतिसाहस्रं किङ्कराणां तरस्विनाम्।निर्ययुर्भवनात्तस्मात्कूटमुद्गरपाणयः।।5.42.25।।महोदरा महादंष्ट्रा घोररूपा महाबलाः।युद्धाभिमनसस्सर्वे हनुमद्ग्रहणोद्यताः।।5.42.26।।

ఆ భవనంనుండి బలవంతులైన కింకరులలో ఎనభై వేల మంది బయటికి దూసుకొచ్చారు—చేతుల్లో గదలు, ముద్గరాలు పట్టుకొని. వారు అందరూ మహోదరులు, మహాదంష్ట్రులు, ఘోరరూపులు, మహాబలులు; యుద్ధాభిలాషులు, హనుమంతుని పట్టుకోవడానికి సిద్ధులు।

Verse 27

ते कपीन्द्रं समासाद्य तोरणस्थमवस्थितम्।अभिपेतुर्महावेगाः पतङ्गा इव पावकम्।।5.42.27।।

ఆ మహావేగులు తోరణంపై నిలిచిన కపీంద్రుని సమీపించి అతనిపై దూకారు—పతంగాలు అగ్నిలోకి దూసుకెళ్లినట్లుగా।

Verse 28

ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः।आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं शरैश्चादित्यसन्निभैः।।5.42.28।।

వారు విచిత్రమైన గదలతో, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకరించిన పరిఘాలతో, అలాగే సూర్యసమానంగా మండే బాణాలతో వానరశ్రేష్ఠుని కొట్టారు।

Verse 29

मुद्गरैः पट्टिशैश्शूलैः प्रासतोमरशक्तिभिः।परिवार्य हनूमन्तं सहसा तस्थुरग्रतः।।5.42.29।।

ముద్గరాలు, పట్టిశాలు, శూలాలు, ప్రాసాలు, తోమరాలు, శక్తులు పట్టుకొని వారు అకస్మాత్తుగా హనుమంతుని చుట్టుముట్టి అతని ముందే నిలిచారు।

Verse 30

हनुमानपि तेजस्वी श्रीमान्पर्वतसन्निभः।क्षितावाविध्य लाङ्गूलं ननाद च महास्वनम्।।5.42.30।।

తేజస్సుతో ప్రకాశించే, శ్రీమంతుడు, పర్వతసముడైన హనుమంతుడు తన తోకను భూమిపై బలంగా కొట్టి మహానాదంతో గర్జించాడు।

Verse 31

स भूत्वा सुमहाकायो हनुमान्मारुतात्मजः।धृष्टमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन्।।5.42.31।।

అప్పుడు మారుతాత్మజుడైన హనుమంతుడు మహావిశాల రూపం ధరించి ధైర్యంగా దేహాన్ని చప్పట్లు కొట్టి, ఆ శబ్దంతో లంకానగరమంతా నింపాడు।

Verse 32

तस्यास्फोटितशब्देन महता सानुनादिना।पेतुर्विहङ्गा गगनादुच्चैश्चेदमघोषयत्।।5.42.32।।

అతని దేహచప్పట్ల మహత్తర ప్రతిధ్వనితో పక్షులు ఆకాశం నుండి కూలిపోయాయి; ఆపై అతడు ఎత్తైన స్వరంతో తదుపరి వాక్యాలను ప్రకటించాడు।

Verse 33

जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः।।5.42.33।।

అతుల పరాక్రమశాలి శ్రీరామునికి జయం; మహాబలవంతుడైన లక్ష్మణునికీ జయం. రాఘవుడు (రాముడు) రక్షించి నడిపించే రాజు సుగ్రీవునికీ జయం॥

Verse 34

दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः।हनुमान्शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः।।5.42.34।।

నేను కోసలాధిపతి, అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీరాముని దాసుడను. నేను మారుతాత్మజ హనుమంతుడను—శత్రుసైన్యాలను సంహరించువాడను॥

Verse 35

न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत्।शिलाभिस्तु प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः।।5.42.35।।

యుద్ధంలో నాకు ఎదురుగా రావణుల వెయ్యిమందైనా ప్రతిబలం కారు—నేను శిలలతోను, వృక్షాలతోను సహస్ర సహస్రంగా ప్రహారము చేయునప్పుడు॥

Verse 36

अर्दयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम्।समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम्।।5.42.36।।

లంకాపురిని ధ్వంసం చేసి, మైథిలి (సీత)కు అభివాదం చేసి, నా కార్యం సిద్ధించుకొని నేను వెళ్లిపోతాను—అన్ని రాక్షసులు చూస్తుండగానే॥

Verse 37

तस्य सन्नादशब्देन तेऽभवन्भयशङ्किताः।ददृशुश्च हनूमन्तं सन्ध्यामेघमिवोन्नतम्।।5.42.37।।

అతని గర్జనధ్వనితో వారు భయసంకులులయ్యారు; మరియు హనుమంతుని సంధ్యామేఘంలా ఎత్తుగా ఉన్నవాడిగా చూశారు॥

Verse 38

स्वामिसन्देशनिश्शङ्कास्ततस्ते राक्षसाः कपिम्।चित्रैः प्रहरणैर्भीमैरभिपेतुस्ततस्ततः।।5.42.38।।

అప్పుడు స్వామి ఆజ్ఞవల్ల నిశ్శంకులై, భయాన్ని విడిచి, భయంకరమైన నానావిధ ఆయుధాలతో ఆ రాక్షసులు అన్ని వైపుల నుండీ కపిపై దూకి వచ్చారు।

Verse 39

स तैः परिवृतश्शूरैस्सर्वतस्सुमहाबलः।आससादाऽयसं भीमं परिघं तोरणाश्रितम्।।5.42.39।।

ఆ వీరులచే అన్ని వైపుల నుండీ చుట్టుముట్టబడిన మహాబలుడు హనుమంతుడు తోరణం వద్దకు వెళ్లి అక్కడ ఉన్న భయంకరమైన ఇనుప పరీఘాన్ని (దండాన్ని) పట్టుకున్నాడు।

Verse 40

स तं परिघमादाय जघान रजनीचरान्।स पन्नगमिवादाय स्फुरन्तं विनतासुतः।।5.42.40।।विचचाराम्बरे वीरः परिगृह्य च मारुतिः।

అతడు ఆ పరిఘాన్ని (ఇనుప దండాన్ని) ఎత్తుకొని రజనీచరులను కొట్టి పడగొట్టెను. వినతాసుతుడు గరుడుడు త్రిప్పుకొనే పన్నగాన్ని పట్టుకొని ఎగిరినట్లు, వీరుడు మారుతి దానిని గట్టిగా పట్టుకొని ఆకాశమందు విహరించెను.

Verse 41

स हत्वा राक्षसान्वीरान्किङ्करान्मारुतात्मजः।।5.42.41।।युद्धाकाङ्क्षी पुनर्वीरस्तोरणं समुपाश्रितः।

మారుతాత్మజుడైన వీరుడు కింకర రాక్షసులను సంహరించి, యుద్ధాకాంక్షతో మళ్లీ తోరణమును ఆశ్రయించెను.

Verse 42

ततस्तस्माद्भयान्मुक्ताः कतिचित्तत्र राक्षसाः।।5.42.42।।निहतान्किङ्करान्सर्वान्रावणायन्यवेदयन्।

అప్పుడు ఆ భయమునుండి విముక్తులైన అక్కడి కొందరు రాక్షసులు రావణుని వద్దకు వెళ్లి, కింకర రక్షకులందరూ హతులయ్యారని తెలియజేశారు।

Verse 43

स राक्षसानां निहतं महद्बलं निशम्य राजा परिवृत्तलोचनः।समादिदेशाप्रतिमं पराक्रमे प्रहस्तपुत्रं समरे सुदुर्जयम्।।5.42.43।।

రాక్షసుల మహాబలం హతమైందని విని, రాజు రావణుడు కోపంతో కళ్లను తిప్పుతూ, అపరిమిత పరాక్రమశాలి మరియు సమరంలో దుర్జేయుడైన ప్రహస్తుని కుమారునికి ఆజ్ఞాపించాడు।