Valmiki Ramayana 5.3.31 — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 31

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

लङ्काया वचनं श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः।यत्नवान्स हरिश्रेष्ठः स्थितश्शैल इवापरः।।।।

Transliteration

laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ | yatnavān sa hari-śreṣṭhaḥ sthitaḥ śaila ivāparaḥ ||

Translation

లంక మాటలు విని మారుతాత్మజుడు హనుమాన్—హరిశ్రేష్ఠుడు—యత్నవంతుడై, మరొక పర్వతంలా దృఢంగా నిలిచాడు।

Word by Word

• लङ्कायाः: of Lanka
• लङ्कायाः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वचनम्: speech
• वचनम्: कर्म (Object of hearing)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), पूर्वक्रिया

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मारुतात्मजः: son of the Wind
• मारुतात्मजः: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: मारुत + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मारुतस्य आत्मजः)

• यत्नवान्: ready / resolute
• यत्नवान्: विशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: यत्नवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनुमान् इति पदस्य विशेषणम्

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• हरिश्रेष्ठः: best of monkeys
• हरिश्रेष्ठः: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: हरि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हरीणां श्रेष्ठः)

• स्थितः: stood
• स्थितः: क्रिया/अवस्था (Predicate state)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (stood)

• शैलः: a mountain
• शैलः: उपमान (Upamana)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (standard of comparison)

• इव: like
• इव: उपमा-सूचक (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय (like/as)

• अपरः: another
• अपरः: विशेषणम् (Qualifier of upamana)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शैलः इति पदस्य विशेषणम् (another)

Context

"O monkey! I am the presiding ogress of Lanka presenting myself personally. I am to protect this city. This is my answer to you".

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā
• Māruta (Wind-god)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Steadfastness in righteous mission: Hanumān’s firmness supports his larger dharmic purpose—service to Rāma and the search for Sītā—without being shaken by threats.

What is the narrative situation?

After being threatened by the guardian, Hanumān prepares to act, standing immovable and ready.

Which character virtue is emphasized?

Dhṛti (fortitude) and controlled power.