Sarga 24

Verse 1

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो विकृताननाः।परुषं परुषा नार्य ऊचुस्तां वाक्यमप्रियम्।।5.24.1।।

తర్వాత వికృత ముఖాలున్న రాక్షసులు సీత దగ్గరకు వచ్చి, కఠిన స్వభావమున్న స్త్రీలు కఠినంగా, ఆమెకు అప్రీతికరమైన మాటలు పలికారు.

Verse 2

किं त्वमन्तःपुरे सीते सर्वभूतमनोहरे।महार्हशयनोपेते न वासमनुमन्यसे।।5.24.2।।

“సీతా, సమస్త జీవుల మనస్సును ఆకర్షించే, అమూల్య శయనాలతో కూడిన అంతఃపురంలో నివసించుటకు నీవు ఎందుకు అంగీకరించవు?”

Verse 3

मानुषी मानुषस्यैव भार्यात्वं बहुमन्यसे।प्रत्याहर मनो रामान्न त्वं जातु भविष्यसि।।5.24.3।।

నీవు మానవ స్త్రీవే; మానవుని భార్యత్వాన్నే గొప్పగా భావిస్తున్నావు. రాముని నుండి మనసును వెనక్కి తిప్పుకో; లేకపోతే నీవు ఎప్పటికీ బ్రతకవు।

Verse 4

त्रैलोक्यवसुभोक्तारं रावणं राक्षसेश्वरम्। भर्तारमुपसङ्गम्य विहरस्व यथासुखम्।।5.24.4।।

త్రిలోక సంపదను అనుభవించే రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడిని—భర్తగా—సమీపించి అతనితో కలసి, యథాసుఖంగా విహరించు।

Verse 5

मानुषी मानुषं तं तु राममिच्छसि शोभने।राज्याद्भ्र्रष्टमसिद्धार्थं विक्लबं त्वमनिन्दिते।।5.24.5।।

హే శోభనే, అనిందితే! నీవు మానవీ అయినప్పటికీ ఆ మానవుడైన రాముని కోరుతున్నావు—రాజ్యభ్రష్టుడు, లక్ష్యంలో అసిద్ధుడు, మనస్సు విరిగినవాడు.

Verse 6

राक्षसीनां वचः श्रुत्वा सीता पद्मनिभेक्षणा। नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत्।।5.24.6।।

రాక్షసీమణుల మాటలు విని, పద్మనేత్ర సీత కన్నులు కన్నీళ్లతో నిండగా, ఆమె ఈ మాటలు పలికింది.

Verse 7

यदिदं लोकविद्विष्टमुदाहरथ सङ्गताः। नैतन्मनसि वाक्यं मे किल्बिषं प्रतिभाति वः।।5.24.7।।

మీరు అందరూ కూడి లోకనిందితమైన మాటలు పలికారు; మీ పాపమయమైన ఉపదేశం నా మనస్సుకు అంగీకారమయ్యేది కాదు.

Verse 8

न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति। कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः।।5.24.8।।

మానవ స్త్రీ రాక్షసుని భార్య కావడం తగదు. మీకు ఇష్టమైతే మీరందరూ నన్ను తినండి; నేను మీ మాట చేయను.

Verse 9

दीनो वा राज्यहीनो वा यो मे भर्ता स मे गुरुः।तं नित्यमनुरक्तास्मि यथा सूर्यं सुवर्चला।।5.24.9।।

ఆయన దీనుడైనా, రాజ్యహీనుడైనా—నా భర్తయే నా గురువు, నా ప్రభువు. సువర్చలా సూర్యదేవుని యందు నిత్యభక్తితో ఉండునట్లు నేను ఆయనయందు సదా అనురక్తురాలిని.

Verse 10

यथा शची महाभागा शक्रं समुपतिष्ठति।अरुन्धती वसिष्ठं च रोहिणी शशिनं यथा।।5.24.10।।लोपामुद्रा यथागस्त्यं सुकन्या च्यवनं यथा।सावित्री सत्यवन्तं च कपिलं श्रीमती यथा।।5.24.11।।सौदासं मदयन्तीव केशिनी सगरं यथा।नैषधं दमयन्तीव भैमी पतिमनुव्रता।।5.24.12।।तथाऽहमिक्ष्वाकुवरं रामं पतिमनुव्रता।

యథా మహాభాగ్య శచీ శక్రుని సేవలో నిలుచునో, యథా అరుంధతి వశిష్ఠునితో, రోహిణి చంద్రునితో ఉండునో; యథా లోపాముద్ర అగస్త్యునితో, సుకన్య చ్యవనునితో, సావిత్రి సత్యవానునితో, శ్రీమతి కపిలునితో ఉండునో; యథా మదయంతి సౌదాసునితో, కేశిని సగరునితో, భీమకన్య దమయంతి నిషధనరేశ నలుని పట్ల పతివ్రతగా ఉండునో—అలాగే నేనూ ఇక్ష్వాకువంశశ్రేష్ఠుడైన నా భర్త రాముని పట్ల పతివ్రతను.

Verse 11

यथा शची महाभागा शक्रं समुपतिष्ठति।अरुन्धती वसिष्ठं च रोहिणी शशिनं यथा।।5.24.10।।लोपामुद्रा यथागस्त्यं सुकन्या च्यवनं यथा।सावित्री सत्यवन्तं च कपिलं श्रीमती यथा।।5.24.11।।सौदासं मदयन्तीव केशिनी सगरं यथा।नैषधं दमयन्तीव भैमी पतिमनुव्रता।।5.24.12।।तथाऽहमिक्ष्वाकुवरं रामं पतिमनुव्रता।

యథా మహాభాగ్య శచీ శక్రుని సేవలో నిలుచునో, యథా అరుంధతి వశిష్ఠునితో, రోహిణి చంద్రునితో ఉండునో; యథా లోపాముద్ర అగస్త్యునితో, సుకన్య చ్యవనునితో, సావిత్రి సత్యవానునితో, శ్రీమతి కపిలునితో ఉండునో; యథా మదయంతి సౌదాసునితో, కేశిని సగరునితో, భీమకన్య దమయంతి నిషధనరేశ నలుని పట్ల పతివ్రతగా ఉండునో—అలాగే నేనూ ఇక్ష్వాకువంశశ్రేష్ఠుడైన నా భర్త రాముని పట్ల పతివ్రతను.

Verse 12

यथा शची महाभागा शक्रं समुपतिष्ठति।अरुन्धती वसिष्ठं च रोहिणी शशिनं यथा।।5.24.10।।लोपामुद्रा यथागस्त्यं सुकन्या च्यवनं यथा।सावित्री सत्यवन्तं च कपिलं श्रीमती यथा।।5.24.11।।सौदासं मदयन्तीव केशिनी सगरं यथा।नैषधं दमयन्तीव भैमी पतिमनुव्रता।।5.24.12।।तथाऽहमिक्ष्वाकुवरं रामं पतिमनुव्रता।

యథా మహాభాగ్య శచీ శక్రుని సేవలో నిలుచునో, యథా అరుంధతి వశిష్ఠునితో, రోహిణి చంద్రునితో ఉండునో; యథా లోపాముద్ర అగస్త్యునితో, సుకన్య చ్యవనునితో, సావిత్రి సత్యవానునితో, శ్రీమతి కపిలునితో ఉండునో; యథా మదయంతి సౌదాసునితో, కేశిని సగరునితో, భీమకన్య దమయంతి నిషధనరేశ నలుని పట్ల పతివ్రతగా ఉండునో—అలాగే నేనూ ఇక్ష్వాకువంశశ్రేష్ఠుడైన నా భర్త రాముని పట్ల పతివ్రతను.

Verse 13

सीताया वचनं श्रुत्वा राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः।।5.24.13।। भर्त्सयन्ति स्म परुषैर्वाक्यै रावणचोदिताः।

సీత మాటలు విని, రావణుని ప్రేరణతో క్రోధోన్మత్తులైన రాక్షసీలు కఠిన వాక్యాలతో ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ దూషించసాగారు।

Verse 14

अवलीनः स निर्वाक्यो हनूमान् शिंशुपाद्रुमे।।5.24.14।।यसीतां सन्तर्जयन्तीस्ता राक्षसीरशृणोत् कपिः।

శింశుపా వృక్షంలో దాగి, మౌనం వహించిన కపి హనుమాన్, సీతను బెదిరిస్తున్న రాక్షసీల మాటలను వింటూ ఉన్నాడు।

Verse 15

तामभिक्रम्य सङ्कृद्धा वेपमानां समन्ततः।।5.24.15।।भृशं संलिलिहुर्दीप्तान् प्रलम्बान् दशनच्छदान्।

చుట్టూ నుండి దగ్గరికి వచ్చి, క్రోధంతో రగిలిన రాక్షసీలు వణుకుతున్న సీతను ముట్టడించి, భయంకరంగా మెరుస్తున్న తమ వేలాడే పెదవులను పదేపదే నాకసాగారు।

Verse 16

ऊचुश्च परमक्रुद्धाः प्रगृह्याशु परश्वधान्।।5.24.16।।नेयमर्हति भर्तारं रावणं राक्षसाधिपम्।

వారు పరమక్రోధంతో వెంటనే పరశువులను పట్టుకొని కేకలేశారు— “ఈ స్త్రీ రాక్షసాధిపతి రావణుని భర్తగా పొందుటకు అర్హురాలు కాదు।”

Verse 17

सा भर्त्स्यमाना भीमाभी राक्षसीभिर्वरानना।।5.24.17।।सबाष्पमप सर्पन्ती शिंशुपां तामुपागमत्।

భయంకర రాక్షసులచే బెదిరింపబడిన సుందరముఖి సీత కన్నీళ్లు పొంగగా వెనక్కి తొలగుతూ ఆ శింశుపా వృక్షం వద్దకు చేరింది।

Verse 18

ततस्तां शिंशुपां सीता राक्षसीभिः समावृता।।5.24.18।।अभिगम्य विशालाक्षी तस्थौ शोकपरिप्लुता।

అనంతరం విశాలనేత్రాల సీత రాక్షసులచే చుట్టుముట్టబడి ఆ శింశుపా వృక్షాన్ని చేరి శోకంతో మునిగిపోయి అక్కడ నిలిచింది।

Verse 19

तां कृशां दीनवदनां मलिनाम्बरधारिणीम्।।5.24.19।।भर्त्सयाञ्चक्रिरे सीतां राक्षस्यस्तां समन्ततः।

కృశమైన, దీనముఖమైన, మలినవస్త్రధారిణి సీతను రాక్షసులు చుట్టూ నిలిచి తీవ్రంగా దూషించసాగారు।

Verse 20

ततस्तां विनता नाम राक्षसी भीमदर्शना।।5.24.20।।अब्रवीत्कुपिताकारा कराला निर्णतोदरी।

అప్పుడు వినతా అనే భయంకర దర్శనముగల రాక్షసి—కోపంతో వికటరూపిణి, నల్లని భీషణాకారిణి, లోపలికి దిగిన ఉదరముగలది—సీతతో పలికెను।

Verse 21

सीते पर्याप्तमेतावद्भर्तुः स्नेहो निदर्शितः।।5.24.21।।सर्वात्रातिकृतं भद्रे व्यसनायोपकल्पते

సీతే! ఇంతవరకు భర్తపట్ల నీ స్నేహం చాలునట్లు చూపితివి. భద్రే! ఎక్కడైనా ఏ విషయములోనైనా అతిశయం చివరకు వ్యసనానికి కారణమగును।

Verse 22

परितुष्टास्मि भद्रं ते मानुषस्ते कृतो विधिः।।5.24.22।।ममापि तु वचः पथ्यं ब्रुवन्त्याः कुरु मैथिलि।

మైథిలీ! నీకు మంగళమగుగాక—నేను సంతుష్టురాలిని; మానవధర్మమునకు తగిన విధంగా నీవు చేయవలసినదంతా చేసితివి. ఇక నా హితవాక్యమును కూడా అనుసరించుము; నేను నీకు పథ్యమైనదే పలుకుచున్నాను।

Verse 23

रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्।।5.24.23।। विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम्। दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियदर्शनम्।।5.24.24।।

రావణుని భర్తగా స్వీకరించుము—అతడు సమస్త రాక్షసుల అధిపతి।

Verse 24

रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्।।5.24.23।। विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम्। दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियदर्शनम्।।5.24.24।।

అతడు విక్రాంతుడును రూపవంతుడును, దేవేశుడైన వాసవుడు (ఇంద్రుడు) వలె; ఉదారుడు, త్యాగశీలుడు, అందరికీ ప్రియదర్శనుడు।

Verse 25

मानुषं कृपणं रामं त्यक्त्वा, रावणमाश्रय।दिव्याङ्गरागा वैदेहि दिव्याभरणभूषिता।।5.24.25।।अद्यप्रभृति सर्वेषां लोकानामीश्वरी भव।

హే వైదేహీ! కృపణమైన మానవుడు రాముణ్ణి విడిచి రావణుని శరణు పొందుము. దివ్య అంగరాగాలతో అభిషిక్తమై, దివ్య ఆభరణాలతో అలంకృతమై, నేటి నుంచే సమస్త లోకాలకూ అధీశ్వరిణి అవు.

Verse 26

अग्नेः स्वाहा यथा देवी शची वेन्द्रस्य शोभने।।5.24.26।। किं ते रामेण वैदेहि कृपणेन गतायुषा।

హే శోభనే వైదేహీ! అగ్నికి దేవి స్వాహా, ఇంద్రునికి శచీ యథా ఉన్నారో, అలాగే నీవు రావణునికి ఉండవలెను. కృపణుడూ, ఆయుష్షు క్షీణించిన రామునితో నీకు ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 27

एतदुक्तं च मे वाक्यं यदि त्वं न करिष्यसि।।5.24.27।।अस्मिन्मुहूर्ते सर्वास्त्वां भक्षयिष्यामहे वयम्।

నీవు నేను చెప్పిన మాటను చేయకపోతే, ఈ క్షణమే మేమందరం నిన్ను భక్షించెదము.

Verse 28

अन्या तु विकटा नाम लम्बमानपयोधरा।।5.24.28।।अब्रवीत्कुपिता सीतां मुष्टिमुद्यम्य गर्जती।

అప్పుడు ‘వికటా’ అనే మరో రాక్షసి—లంబమైన స్తనములు గలది—కోపంతో ముష్టిని ఎత్తి గర్జిస్తూ సీతతో పలికింది.

Verse 29

बहून्यप्रियरूपाणि वचनानि सुदुर्मते।।5.24.29।। अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च सोढानि तव मैथिलि।

హే సుదుర్మతే మైథిలీ! నీ అనేక అప్రియమైన, కఠినమైన మాటలను మేము కరుణచేతనూ, మా మృదుత్వచేతనూ సహించాము.

Verse 30

न च नः कुरुषे वाक्यं हितं कालपुरस्कृतम्।।5.24.30।।आनीतासि समुद्रस्य पारमन्यैर्दुरासदम्।रावणान्तःपुरं घोरं प्रविष्टा चासि मैथिलि।।5.24.31।।

సమయోచితంగా, నీ మేలుకోసం చెప్పిన మా మాటలను కూడా నీవు స్వీకరించడం లేదు।

Verse 31

न च नः कुरुषे वाक्यं हितं कालपुरस्कृतम्।।5.24.30।।आनीतासि समुद्रस्य पारमन्यैर्दुरासदम्।रावणान्तःपुरं घोरं प्रविष्टा चासि मैथिलि।।5.24.31।।

హే మైథిలీ, నిన్ను సముద్రం అవతలి తీరానికి—ఇతరులకు చేరలేనంత దుర్గమమైన చోటుకు—తెచ్చారు; నీవు రావణుని భయంకర అంతఃపురంలో ప్రవేశించావు।

Verse 32

रावणस्य गृहे रुद्धामस्माभिस्तु सुरक्षिताम्।न त्वां शक्तः परित्रातुमपि साक्षात्पुरन्दरः।।5.24.32।।

నీవు రావణుని ఇంటిలో బంధించబడి, మేము బాగా కాపాడుతున్నాము; సాక్షాత్తు పురందరుడు (ఇంద్రుడు) కూడా నిన్ను రక్షించలేడు।

Verse 33

कुरुष्व हितवादिन्या वचनं मम मैथिलि।अलमश्रुप्रपातेन त्यज शोकमनर्थकम्।।5.24.33।।

హే మైథిలీ, నీ మేలుకోసం చెప్పే నా మాటను అనుసరించు. ఈ కన్నీటి ప్రవాహం చాలును; ఈ వ్యర్థ శోకాన్ని విడిచిపెట్టు।

Verse 34

भज प्रीतिं च हर्षं च त्यजैतां नित्यदैन्यताम्।सीते राक्षसराजेन सह क्रीड यथासुखम्।।5.24.34।।

హే సీతా! ప్రీతిని, హర్షాన్ని స్వీకరించి ఈ నిత్య దైన్యాన్ని విడిచిపెట్టు. రాక్షసరాజుతో కలిసి యథాసుఖంగా క్రీడించి ఆనందించు.

Verse 35

जानासि हि यथा भीरु स्त्रीणां यौवनमध्रुवम्।यावन्न ते व्यतिक्रामेत्तावत्सुखमवाप्नुहि।।5.24.35।।

హే భీరూ! స్త్రీల యౌవనం అధ్రువం, క్షణభంగురమని నీవు తెలుసు. అది నిన్ను దాటి పోకముందే సుఖాన్ని పొందు.

Verse 36

उद्यानानि च रम्याणि पर्वतोपवनानि च।सह राक्षसराजेन चर त्वं मदिरेक्षणे।।5.24.36।।

హే మదిరేక్షణే! రమ్యమైన ఉద్యానాలలోను, పర్వతోపవనాలలోను రాక్షసరాజుతో కలిసి విహరించు.

Verse 37

स्त्री सहस्राणि ते सप्त वशे स्थास्यन्ति सुन्दरि।रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्।।5.24.37।।

హే సుందరీ! ఏడు వేల స్త్రీలు నీ వశంలో నిలుస్తారు. సమస్త రాక్షసులకు అధిపతియైన రావణుణ్ని భర్తగా ఆశ్రయించు.

Verse 38

उत्पाट्य वा ते हृदयं भक्षयिष्यामि मैथिलि।यदि मे व्याहृतं वाक्यं न यथावत्करिष्यसि।।5.24.38।।

హే మైథిలీ! నా పలికిన ఆజ్ఞను నీవు యథావిధిగా చేయకపోతే, నీ హృదయాన్ని పీకి నేను భక్షిస్తాను.

Verse 39

ततश्चण्डोदरी नाम राक्षसी क्रोधमूर्छिता।भ्रामयन्ती महच्छूलमिदं वचनमब्रवीत्।।5.24.39।।

అప్పుడు చండోదరీ అనే రాక్షసి కోపావేశంతో మూర్ఛితమై, మహాశూలాన్ని తిప్పుతూ ఈ మాటలు పలికింది।

Verse 40

इमां हरिणलोलाक्षीं त्रासोत्कम्पिपयोधराम्।रावणेन हृतां दृष्टवा दौहृदो मे महानभूत्।।5.24.40।।

ఈ హరిణలోచన, భయంతో కంపించే స్తనములు గల, రావణుడు అపహరించిన ఈ స్త్రీని చూసి నా లోపల మహా కోరిక కలిగింది।

Verse 41

यकृत्प्लीहमथोत्पीडं हृदयं च सबन्धनम्।आन्त्राण्यपि तथा शीर्षं खादेयमिति मे मतिः।।5.24.41।।

నా అభిప్రాయం ఇదే—దీనిని భక్షించాలి: యకృత్తు, ప్లీహము, బంధనములతో కూడిన హృదయం, ఆంత్రాలు, అలాగే శిరస్సు కూడా।

Verse 42

ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।कण्ठमस्या नृशंसायाः पीडयाम किमास्यते।।5.24.42।।

అప్పుడు ప్రఘసా అనే రాక్షసి ఇలా పలికింది— “మనం ఎందుకు ఊరకే కూర్చున్నాం? ఈ క్రూర స్త్రీ గొంతు నులిమేద్దాం; ఇంకేమి ఆలస్యం?”

Verse 43

निवेद्यतां ततो राज्ञे मानुषी सा मृतेति ह।नात्र कश्चन संदेहः खादतेति स वक्ष्यति।।5.24.43।।

“తర్వాత రాజుకు తెలియజేయండి— ‘ఆ మానవ స్త్రీ మరణించింది’ అని. ఇందులో సందేహం లేదు; అతడే చెప్పుతాడు— ‘తినండి’ అని.”

Verse 44

ततस्त्वजामुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।विशस्येमां ततः सर्वाः समान् कुरुत पिण्डकान्।।5.24.44।।

అప్పుడు అజాముఖీ అనే రాక్షసి పలికింది— “ఇమెను నరికేయండి; తరువాత మీరందరూ సమాన భాగాలుగా చేసుకోండి.”

Verse 45

विभजाम ततः सर्वा विवादो मे न रोचते।पेयमानीयतां क्षिप्रं लेह्यमुच्चावचं बहु।।5.24.45।।

“తర్వాత మనమందరం పంచుకుందాం; నాకు కలహం ఇష్టం లేదు. త్వరగా పానీయాలు తెండి, అలాగే ఎన్నో రకాల లేహ్య పదార్థాలు కూడా తెండి.”

Verse 46

ततः शूर्पणखा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।अजामुख्या यदुक्तं हि तदेव मम रोचते।।5.24.46।।

అప్పుడు శూర్పణఖా అనే రాక్షసి పలికింది— “అజాముఖీ చెప్పినదే నాకు నచ్చింది.”

Verse 47

सुरा चानीयतां क्षिप्रं सर्वशोकविनाशिनी।मानुषं मांसमास्वाद्य नृत्यामोऽथ निकुम्भिलाम्।।5.24.47।।

త్వరగా సురను తీసుకురండి—అది సమస్త శోకాలను నశింపజేసేది. మానవమాంసాన్ని ఆస్వాదించి, ఆపై నికుంభిలాలో నర్తిద్దాం.

Verse 48

एवं संभर्त्स्यमाना सा सीता सुरसुतोपमा।राक्षसीभिः सुघोराभिर्दैर्यमुत्सृज्य रोदिति।।5.24.48।।

ఇలా అత్యంత భయంకరమైన రాక్షసీమణుల చేత బెదిరింపబడిన దేవకన్యాసమాన సీత ధైర్యాన్ని విడిచి విలపించింది.