Sarga 10

Verse 1

तत्र दिव्योपमं मुख्यं स्फाटिकं रत्नभूषितम्।अवेक्षमाणो हनुमान् ददर्श शयनासनम्।।।।दान्तकाञ्चनचित्राङ्गैर्वैडूर्यैश्च वरासनैः।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः।।।।

అక్కడ హనుమంతుడు చుట్టూ పరిశీలిస్తూ ఒక దివ్యసమమైన ప్రధాన శయనాసనాన్ని చూచాడు—స్ఫటికమయము, రత్నాలతో అలంకృతము; దంతము (హస్తిదంతము) మరియు స్వర్ణచిత్రాంగాలతో జడితము, వైడూర్యమణులతో శోభితము; అత్యంత విలువైన పరుపులు-ఆవరణాలతో సముపేతము—మహాధనానికి తగినది.

Verse 2

तत्र दिव्योपमं मुख्यं स्फाटिकं रत्नभूषितम्।अवेक्षमाणो हनुमान् ददर्श शयनासनम्।।5.10.1।।दान्तकाञ्चनचित्राङ्गैर्वैडूर्यैश्च वरासनैः।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नं महाधनैः।।5.10.2।।

అక్కడ హనుమంతుడు ఒక ఉత్తమమైన శయ్యను చూచెను—దంతము మరియు స్వర్ణముతో చిత్రితమైన భాగములు కలిగి, వైడూర్యమణులతో జడితమైన శ్రేష్ఠాసనములతో కూడి, మహార్హమైన పరుపులు-ఆవరణములతో సుసజ్జితమై, మహాధనానికి తగినదిగా ఉండెను।

Verse 3

तस्य चैकतमे देशे सोऽग्य्रमालाविभूषितम्।ददर्श पाण्डुरं छत्रं ताराधिपतिसन्निभम्।।।।

ఆ మందిరంలోని ఒక ప్రదేశంలో హనుమంతుడు శ్రేష్ఠ మాలలతో అలంకృతమైన తెల్లని ఛత్రాన్ని చూచెను; అది తారాధిపతి చంద్రునివలె ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 4

जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानुसमप्रभम्।अशोकमालाविततं ददर्श परमासनम्।।।।वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः।गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं वरधूपेन धूपितम्।।।।परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम्।दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम्।।।।

అతడు ఒక పరమ మనోహరమైన శయ్యను చూచెను—సువర్ణంతో అలంకరింపబడినది, సూర్యుని వలె ప్రకాశించునది. దానిపై అశోక పుష్పమాలలు విస్తరించి ఉండెను; చుట్టూరా చామరములు పట్టిన స్త్రీలు పంకా ఊపుచుండిరి. అది నానావిధ సుగంధములతో సువాసితమై, ఉత్తమ ధూపముతో ధూపింపబడెను; శ్రేష్ఠ ఆస్తరణములతో కప్పబడి, మృదువైన గొర్రెబొచ్చు చర్మములతో ఆవృతమై, అన్ని వైపులా శ్రేష్ఠ పుష్పమాలల దామములతో శోభిల్లుచుండెను।

Verse 5

जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानुसमप्रभम्।अशोकमालाविततं ददर्श परमासनम्।।5.10.4।।वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः।गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं वरधूपेन धूपितम्।।5.10.5।।परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम्।दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम्।।5.10.6।।

చుట్టూ చామర-వ్యజనాలు పట్టిన స్త్రీలు దానిని వీచుచుండిరి; అది నానావిధ సుగంధాలతో నిండియుండి, ఉత్తమ ధూపధూమంతో సువాసనింపబడినది।

Verse 6

जातरूपपरिक्षिप्तं चित्रभानुसमप्रभम्।अशोकमालाविततं ददर्श परमासनम्।।5.10.4।।वालव्यजनहस्ताभिर्वीज्यमानं समन्ततः।गन्धैश्च विविधैर्जुष्टं वरधूपेन धूपितम्।।5.10.5।।परमास्तरणास्तीर्णमाविकाजिनसंवृतम्।दामभिर्वरमाल्यानां समन्तादुपशोभितम्।।5.10.6।।

అతడు ఒక అతి శ్రేష్ఠమైన శయ్యను చూచాడు—ఉత్తమ ఆస్తరణాలతో పరచబడి, మృదువైన గొర్రెబొచ్చు చర్మంతో కప్పబడి, చుట్టూ ఉత్తమ మాలల దామాలతో అలంకృతమై ఉంది.

Verse 7

तस्मिन् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्।।।।लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम्।।।।वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्।।।।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्।।।।पीत्वाऽप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्।।।।

ఆ శయ్యపై అతడు రాక్షసాధిపతిని చూచాడు—మేఘసమ శ్యామవర్ణుడు, ప్రకాశించే ఉత్తమ కుండలధారి, లోహితాక్షుడు, మహాబాహువు, రజతవర్ణ కాంతిగల వస్త్రాలు ధరించినవాడు.

Verse 8

तस्मिन् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्।।5.10.7।।लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम्।।5.10.8।।वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्।।5.10.9।।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्।।5.10.10।।पीत्वाऽप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्।।5.10.11।।

అతని అవయవాలు సువాసనగల ఎర్ర చందనంతో లేపబడినవి; అతడు సంధ్యారక్తమైన ఆకాశంలో మెరుపుల గీతలతో కూడిన మేఘంలా కనిపించాడు.

Verse 9

तस्मिन् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्।।5.10.7।।लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम्।।5.10.8।।वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्।।5.10.9।।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्।।5.10.10।।पीत्वाऽप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्।।5.10.11।।

దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడై, సురూపుడై, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించగలవాడై, వృక్ష-వన-గుల్మాలతో ఘనంగా ఉన్న మందర పర్వతంలా అతడు నిద్రలో శయనించాడు।

Verse 10

तस्मिन् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्।।5.10.7।।लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम्।।5.10.8।।वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्।।5.10.9।।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्।।5.10.10।।पीत्वाऽप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्।।5.10.11।।

రాత్రి క్రీడించి ఆపై విశ్రాంతిలో ఉన్నాడు, ఉత్తమ ఆభరణాలతో అలంకృతుడు—రాక్షసకన్యలకు ప్రియుడు, రాక్షసులకు సుఖదాయకుడు.

Verse 11

तस्मिन् जीमूतसंकाशं प्रदीप्तोत्तमकुण्डलम्।लोहिताक्षं महाबाहुं महारजतवाससम्।।5.10.7।।लोहितेनानुलिप्ताङ्गं चन्दनेन सुगन्धिना।सन्ध्यारक्तमिवाकाशे तोयदं सतटिद्गणम्।।5.10.8।।वृतमाभरणैर्दिव्यैः सुरूपं कामरूपिणम्।सवृक्षवनगुल्माढ्यं प्रसुप्तमिव मन्दरम्।।5.10.9।।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ वराभरणभूषितम्।प्रियं राक्षसकन्यानां राक्षसानां सुखावहम्।।5.10.10।।पीत्वाऽप्युपरतं चापि ददर्श स महाकपिः।भास्वरे शयने वीरं प्रसुप्तं राक्षसाधिपम्।।5.10.11।।

ఆ మహాకపి ఇంకా చూచాడు—పానము చేసిన తరువాత కూడా విరమించిన రాక్షసాధిపుడు, వీరుడు, ప్రకాశించే శయనంపై నిద్రించుచున్నాడు.

Verse 12

निःश्वसन्तं यथा नागं रावणं वानरर्षभः।आसाद्य परमोद्विग्नस्सोपासर्पत्सुभीतवत्।।।।

సర్పంలా ఫుసఫుసలాడుతూ నిశ్వసిస్తున్న రావణుని సమీపించి వానరశ్రేష్ఠుడు పరమోద్విగ్నుడై, అకస్మాత్తు భయంతో దెబ్బతిన్నవాడివలె భీతుడై వెనుదిరిగాడు।

Verse 13

अथाऽऽरोहणमासाद्य वेदिकाऽन्तरमाश्रितः।सुप्तं राक्षसशार्दूलं प्रेक्षते स्म महाकपिः।।।।

అనంతరం మహాకపి మెట్లను చేరి మరో వేదికను ఆశ్రయించి, నిద్రిస్తున్న రాక్షసశార్దూలుడైన రావణుని మళ్లీ పరిశీలించాడు।

Verse 14

शुशुभे राक्षसेन्द्रस्य स्वपतः शयनोत्तमम्।गन्धहस्तिनि संविष्टे यथा प्रस्रवणं महत्।।।।

రాక్షసేంద్రుడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు అతని శ్రేష్ఠ శయనం ప్రకాశించింది—మదగంధహస్తి కూర్చున్నప్పుడు మహత్తర ప్రస్రవణ పర్వతం ఎలా శోభిస్తుందో అలా।

Verse 15

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।।।

మహాకపి స్వర్ణాంగదాలతో బద్ధమైన రాక్షసేంద్రుడైన మహాత్ముని రెండు భుజాలు శయ్యపై విసిరివేసినట్లు చూశాడు—ఇంద్రధ్వజస్తంభాల వలె।

Verse 16

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।5.10.15।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।5.10.16।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।5.10.17।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।5.10.18।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।5.10.19।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।5.10.20।।

ఆ పుష్టమైన, బలమైన భుజాలపై ఘోరాఘాతాల వ్రణచిహ్నాలు కనిపించాయి—ఐరావత దంతాగ్రాల గాయాలు, ఇంద్రవజ్రపు గీతలు, విష్ణుచక్రపు క్షతాలు।

Verse 17

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।5.10.15।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।5.10.16।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।5.10.17।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।5.10.18।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।5.10.19।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।5.10.20।।

ఆ భుజాలు స్థూలంగా, సమానంగా పుట్టినవిగా, దృఢంగా, బలసంపన్నంగా ఉండెను. శుభలక్షణములైన అంగుళి నఖములతో, సుగఠితమైన వేళ్లు మరియు అరచేతుల చిహ్నములతో విశిష్టముగా కనిపించెను।

Verse 18

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।5.10.15।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।5.10.16।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।5.10.17।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।5.10.18।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।5.10.19।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।5.10.20।।

ఆ భుజాలు పరీఘములవలె సఘనంగా, దృఢంగా ఉండి, ఏనుగు తొండంలా వృత్తాకారంగా కనిపించెను. శుభ్రమైన శయ్యపై అవి విసిరివేయబడినట్లు ఉండి—పంచశిరస్సులైన రెండు సర్పములవలె తోచెను।

Verse 19

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।5.10.15।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।5.10.16।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।5.10.17।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।5.10.18।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।5.10.19।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।5.10.20।।

ఆ భుజాలు పరమోత్తమమైన చందనంతో లేపింపబడి అలంకరింపబడ్డవి—అది అత్యంత శీతలమై, సుగంధభరితమై, కుందేలు రక్తంలా అరుణవర్ణముగా ఉండెను; విశ్రాంతిలోనూ అవి ఐశ్వర్యదీప్తితో మెరసెను।

Verse 20

काञ्चनाङ्गदसन्नध्दै च ददर्श स महात्मनः।विक्षिप्तौ राक्षसेन्द्रस्य भुजाविन्द्रध्वजोपमौ।।5.10.15।।ऐरावतविषाणाग्रैरापीडनकृतव्रणौ।वज्रोल्लिखितपीनांसौ विष्णुचक्रपरिक्षतौ।।5.10.16।।पीनौ समसुजातांसौ संगतौ बलसंयुतौ।सुलक्षणनखाङ्गुष्ठा स्वङ्गुलीतललक्षितौ।।5.10.17।।संहतौ परिघाकारौ वृत्तौ करिकरोपमौ।विक्षिप्तौ शयने शुभ्रे पञ्चशीर्षाविवोरगौ।।5.10.18।।शशक्षतजकल्पेन सुशीतेन सुगन्धिना।चन्दनेन परार्ध्येन स्वनुलिप्तौ स्वलङ्कृतौ।।5.10.19।।उत्तमस्त्रीविमृदितौ गन्धोत्तमनिषेवितौ।यक्षपन्नगगन्धर्वदेवदानवराविणौ।।5.10.20।।

ఆ భుజాలు ఉత్తమ స్త్రీలచే మర్దింపబడి, శ్రేష్ఠమైన సుగంధములతో సేవింపబడినవి; వాటి మహాబలముచేత యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు, దేవులు, దానవులు కూడ భయంతో కేకలు వేయునట్లు ఉండెను।

Verse 21

ददर्श स कपिस्तत्र बाहू शयनसंस्थितौ।मन्दरस्यांतरे सुप्तौ महाही रुषिताविव।।।।

అక్కడ ఆ కపి శయ్యపై నిలిచిన రెండు భుజాలను చూచెను—మందర పర్వత గుహలో నిద్రిస్తున్న రెండు మహాసర్పాలవలె, నిద్రలోనూ క్రోధమున్నట్లుగా కనిపించెను।

Verse 22

ताभ्यां स परिपूर्णाभ्यां भुजाभ्यां राक्षसेश्वरः।शुशुभेऽचलसङ्काशः शृङ्गाभ्यामिव मन्दरः।।।।

ఆ పరిపూర్ణమైన రెండు భుజాలతో రాక్షసేశ్వరుడు పర్వతంలా ప్రకాశించెను—రెండు శిఖరాలతో మందర పర్వతం వెలిగినట్లుగా।

Verse 23

चूतपुन्नागसुरभिर्वकुलोत्तमसंयुतः।मृष्टान्नरससंयुक्तः पानगन्धपुरस्कृतः।।।।तस्य राक्षससिंहस्य निश्चक्राम महामुखात्।शयानस्य विनिःश्वासः पूरयन्निव तद् गृहम्।।।।

శయనించి ఉన్న ఆ రాక్షససింహుని మహాముఖం నుండి నిశ్వాసము బయలుదేరెను—అది ఆ గృహమంతటిని నింపుతున్నట్లుగా।

Verse 24

चूतपुन्नागसुरभिर्वकुलोत्तमसंयुतः।मृष्टान्नरससंयुक्तः पानगन्धपुरस्कृतः।।5.10.23।।तस्य राक्षससिंहस्य निश्चक्राम महामुखात्।शयानस्य विनिःश्वासः पूरयन्निव तद् गृहम्।।5.10.24।।

శయనించి ఉన్న ఆ రాక్షససింహుని మహాముఖం నుండి నిశ్వాసము బయలుదేరెను—అది ఆ గృహమంతటిని నింపుతున్నట్లుగా।

Verse 25

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।।।

హనుమానుడు రావణుని తన భవనంలో చూచెను—సువర్ణకాంతితో మెరుస్తూ, ముత్యమణులతో విచిత్రంగా అలంకృతుడై. అతని మకుటము ఒక వైపు జారిపోయి, కుండలాల తేజస్సుతో ముఖము ప్రకాశించెను. రక్తచందనలేపనంతో, శోభన హారంతో అలంకృతుడై, పీనమైన విశాల వక్షస్థలంతో విరాజిల్లెను. అతని నేత్రాలు రక్తిమమై; తెల్లని క్షౌమవస్త్రము కొద్దిగా జారినప్పటికీ, మహార్హమైన పీతాంబరంతో సుసంవృతుడై యుండెను. మినుముల గుట్టవలె శ్యామవర్ణుడై, సర్పంలా భారమైన నిశ్వాసము విడుచుచూ, మహాగంగ తీరమున నిద్రించిన గజరాజువలె పడియుండెను. నాలుగు స్వర్ణదీపములు నాలుగు దిశలను ప్రకాశింపజేసి, అతని సర్వాంగమును వెలిగించెను—విద్యుత్తుల సమూహములతో కూడిన మేఘంలా. ఆ మహాత్మ రక్షఃపతికి ప్రియమైన భార్యలు కూడా అతని పాదమూలమున శయనించి ఉండుటను హనుమానుడు చూచెను।

Verse 26

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।5.10.25।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।5.10.26।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।5.10.27।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।5.10.28।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।5.10.29।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।5.10.30।।

రక్తచందన లేపనంతో లిప్తుడై, ప్రకాశించే హారంతో అలంకృతుడై, విశాలమైన పుష్టమైన వక్షస్థలంతో అతడు మహా కాంతితో విరాజిల్లెను।

Verse 27

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।5.10.25।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।5.10.26।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।5.10.27।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।5.10.28।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।5.10.29।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।5.10.30।।

అతని కన్నులు రక్తవర్ణమైయుండెను. సరిగా నిలవని తెల్లని క్షౌమవస్త్రంతో చుట్టబడి, ఉత్తమమైన మహార్హ పీతాంబర ఉత్తరీయంతో బాగా ఆవరించబడియుండెను।

Verse 28

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।5.10.25।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।5.10.26।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।5.10.27।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।5.10.28।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।5.10.29।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।5.10.30।।

హనుమంతుడు అతనిని నల్ల మాషరాశివలె కనిపించుచు, సర్పమువలె ఘనంగా నిశ్వసించుచు చూచెను; మహాగంగ జలతీరమున నిద్రించు గజమువలె అనిపించెను।

Verse 29

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।5.10.25।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।5.10.26।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।5.10.27।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।5.10.28।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।5.10.29।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।5.10.30।।

నాలుగు స్వర్ణదీపములు జ్వలించుటవలన ఆ మందిరము నాలుగు దిశలలోనూ ప్రకాశించెను; అతని సమస్త దేహము విద్యుత్ సమూహములతో ప్రకాశించిన మేఘమువలె వెలిగెను।

Verse 30

मुक्तामणिविचित्रेण काञ्चनेन विराजितम्।मकुटेनापवृत्तेन कुण्डलोज्वलिताननम्।।5.10.25।।रक्तचन्दनदिग्धेन तथा हारेण शोभिना।पीनायतविशालेन वक्षसाऽभिविराजितम्।।5.10.26।।पाण्डरेणापविद्धेन क्षौमेण क्षतजेक्षणम्।महार्हेण सुसंवीतं पीतेनोत्तमवाससा।।5.10.27।।माषराशिप्रतीकाशं निश्श्वसन्तं भुजङ्गवत्।गाङ्गे महति तोयान्ते प्रसुप्तमिव कुञ्जरम्।।5.10.28।।चतुर्भिः काञ्चनैर्दीपैद्धीप्यमानचतुर्दिशम्।प्रकाशीकृतसर्वाङ्गं मेघं विद्युद्गणैरिव।।5.10.29।।पादमूलगताश्चापि ददर्श सुमहात्मनः।पत्नी: स प्रियभार्यस्य तस्य रक्षःपतेर्गृहे।।5.10.30।।

ఆ రాక్షసాధిపతి గృహంలో అతడు ఆ మహాత్ముని ప్రియపత్నులను కూడా చూచెను; వారు అతని పాదమూలమున కూర్చుండిరి।

Verse 31

शशिप्रकाशवदनाश्चारुकुण्डलभूषिताः।अम्लानमाल्याभरणा ददर्श हरियूथपः।।।।

హరియూథపుడు చంద్రప్రకాశమువంటి ముఖములు గల, మనోహర కుండలములతో అలంకృతులైన, వాడని మాల్యాభరణములతో శోభించిన స్త్రీలను చూచెను।

Verse 32

नृत्तवादित्रकुशला राक्षसेन्द्रभुजाङ्कगाः।वराभरणधारिण्यो निषण्णा ददृशे हरिः।।।।

హనుమంతుడు నృత్యవాద్యములలో నిపుణులై, శ్రేష్ఠాభరణములు ధరించి, రాక్షసేంద్రుని భుజములపై మరియు అంకమున విశ్రమించుచున్న స్త్రీలను చూచెను।

Verse 33

वज्रवैडूर्यगर्भाणि श्रवणान्तेषु योषिताम्।ददर्श तापनीयानि कुण्डलान्यङ्गदानि च।।।।

అతడు స్త్రీల శ్రవణాంతములయందు వజ్రము, వైడూర్యమణులు పొదిగిన కుండలములను, అలాగే ప్రకాశించే తాపనీయ స్వర్ణకుండలములు మరియు అంగదములను చూచెను।

Verse 34

तासां चन्द्रोपमैर्वक्त्रैश्शुभैर्ललितकुण्डलैः।विरराज विमानं तन्नभस्तारागणैरिव।।।।

వారి శుభ్రమైన చంద్రోపమ ముఖములు, సుకుమార మనోహర కుండలముల వలన ఆ విమానసదనం నక్షత్రగణములతో ప్రకాశించే ఆకాశమువలె విరాజిల్లెను।

Verse 35

मदव्यायामखिन्नास्ता राक्षसेन्द्रस्य योषितः।तेषु तेष्ववकाशेषु प्रसुप्तास्तनुमध्यमाः।।।।

మదము మరియు వ్యాయామశ్రమతో అలసిపోయిన రాక్షసేంద్రుని స్త్రీలు—సన్నని నడుముగలవారు—వివిధ స్థలాలలో అక్కడక్కడ నిద్రలో మునిగిపోయారు।

Verse 36

अङ्गहारैस्तथैवान्या कोमलैर्नृत्तशालिनी।विन्यस्तशुभसर्वाङ्गी प्रसुप्ता वरवर्णिनी।।।।

మరొక స్త్రీ—కోమలాంగి, నృత్యకళలో నిపుణురాలు, ఉత్తమ వర్ణసంపన్నురాలు—తన శుభాంగాలను నృత్యముద్రలోనే విన్యసించి నిద్రించుచుండెను।

Verse 37

काचिद्वीणां परिष्वज्य प्रसुप्ता सम्प्रकाशते।महानदीप्रकीर्णेव नलिनी पोतमाश्रिता।।।।

ఒక స్త్రీ వీణను ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రించుచుండెను; ఆమె మహానదిలో విస్తరించిన, పడవను ఆశ్రయించిన నలినిలా ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 38

अन्या कक्षगतेनैव मड्डुकेनासितेक्षणा।प्रसुप्ता भामिनी भाति बालपुत्रेव वत्सला।।।।

మరొక నల్లకళ్ల సుందరి కక్షలో మడ్డుక డోలును దాచుకొని నిద్రించుచుండెను; ఆమె వాత్సల్యమయి తల్లి చిన్న కుమారుని ఒడిలో దాల్చినట్లుగా ప్రకాశించుచుండెను।

Verse 39

पटहं चारुसर्वाङ्गी पीड्य शेते शुभस्तनी।चिरस्य रमणं लब्ध्वा परिष्वज्येव भामिनी।।।।

చారుసర్వాంగి, శుభస్తనసంపన్నురాలైన ఒక స్త్రీ పటహ డోలును బిగించి నిద్రించుచుండెను; ఎంతో కాలానంతరం ప్రియరమణుని పొందిన కామిని అతనిని ఆలింగనం చేసినట్లుగా కనిపించెను।

Verse 40

काचिद्वंशं परिष्वज्य सुप्ता कमललोचना।रहः प्रियतमं गृह्य सकामेव च कामिनी।।।।

ఒక కమలనయన స్త్రీ వంశము (వేణువు)ను ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రించుచుండెను—ఏకాంతమున ప్రియతముని హత్తుకున్న కామినిలా, ఇంకా కామనతో నిండినదానివలె।

Verse 41

विपञ्चीं परिगृह्यान्या नियता नृत्तशालिनी।निद्रावशमनुप्राप्ता सह कान्तेव भामिनी।।।।

మరొక స్త్రీ—సంయమముగలది, నృత్యకళలో నిపుణురాలు—విపంచీ (వీణ)ను ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రావశమున పడెను; తన కాంతునితో కలిసి నిద్రించిన భామినిలా।

Verse 42

अन्या कनकसङ्काशैर्मृदुपीनैर्मनोरमैः।मृदङ्गं परिपीड्याङ्गैः प्रसुप्ता मत्तलोचना।।।।

ఇంకొక స్త్రీ—మత్తుతో భారమైన కన్నులు గలది—సువర్ణసమ కాంతిగల, మృదువైన పుష్టమైన మనోహర అవయవములతో మృదంగమును బిగిగా ఒత్తుకొని నిద్రించుచుండెను।

Verse 43

भुजपार्श्वान्तरस्थेन कक्षगेन कृशोदरी।पणवेव सहानिन्द्या सुप्ता मदकृतश्रमा।।।।

మరొక నిర్దోషిణి, కృశకటియైన స్త్రీ మదమువల్ల కలిగిన శ్రమతో నిద్రించెను; ఆమె భుజము మరియు పార్శ్వముల మధ్య, కక్షలో నొక్కబడి పణవము (డోలు) ఉండెను।

Verse 44

डिण्डिमं परिगृह्यान्या तथैवासक्तडिण्डिमा।प्रसुप्ता तरुणं वत्समुपगूह्येव भामिनी।।।।

మరొక స్త్రీ కూడా అలాగే డిణ్డిమ-నగారాన్ని గట్టిగా పట్టుకొని, దానికే అంటిపడి నిద్రించింది; తల్లి తన చిన్న దూడను ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రించునట్లు, ఆ సుందరి అలాగే శయనించింది।

Verse 45

काचिदाडम्बरं नारी भुजसंयोगपीडितम्।कृत्वा कमलपत्राक्षी प्रसुप्ता मदमोहिता।।।।

కమలపత్రాక్షి అయిన ఒక స్త్రీ, మదమోహంతో మత్తుగా, తన భుజాల ఆలింగనంలో ‘ఆడంబర’ అనే వాద్యాన్ని బిగిగా ఒత్తుకొని నిద్రించింది।

Verse 46

कलशीमपविध्यान्या प्रसुप्ता भाति भामिनी।वसन्ते पुष्पशबला मालेव परिमार्जिता।।।।

ఒక సుందరి కలశీని పక్కకు తోసివేసి గాఢనిద్రలో శోభించింది; మరొకరు వసంతంలోని నానావర్ణ పుష్పమాలలా, శుభ్రపరచి సర్దినట్లుగా ప్రకాశించింది।

Verse 47

पाणिभ्यां च कुचौ काचित्सुवर्णकलशोपमौ।उपगूह्याबला सुप्ता निद्राबलपराजिता।।।।

ఒక యువతి నిద్రాబలానికి లోనై, రెండు చేతులతో స్వర్ణకలశసమానమైన తన స్తనాలను ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రించింది।

Verse 48

अन्या कमलपत्राक्षी पूर्णेन्दुसदृशानना।अन्यामालिङ्ग्य सुश्रोणीं प्रसुप्ता मदविह्वला।।।।

మరొక కమలపత్రాక్షి, పూర్ణచంద్రసదృశ ముఖముగల స్త్రీ, సుశ్రోణి అయిన ఇంకొక స్త్రీని ఆలింగనం చేసుకొని, మదవిహ్వలగా నిద్రించింది।

Verse 49

आतोद्यानि विचित्राणि परिष्वज्य वरस्त्रियः।निपीड्य च कुचैस्सुप्ता कामिन्यः कामुकानिव।।।।

ఉత్తమ స్త్రీలు విచిత్ర వాద్యాలను ఆలింగనం చేసుకొని, వాటిని తమ స్తనాలతో నొక్కిపట్టి నిద్రించుచుండిరి—కామినులు తమ ప్రియులను ఆలింగనం చేసుకొని శయనించినట్లుగా।

Verse 50

तासामेकान्तविन्यस्ते शयानां शयने शुभे।ददर्श रूपसम्पन्नामपरां स कपिः स्त्रियम्।।।।

ఆ స్త్రీలు శుభ శయనాలపై ఏకాంతంగా శయనించుచుండగా, ఆ కపి మరొక రూపసంపన్న స్త్రీని దర్శించెను।

Verse 51

मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्।विभूषयन्तीमिव तत्स्वश्रिया भवनोत्तमम्।।।।गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तः पुरेश्वरीम्।कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्।।।।

అక్కడ కపి మందోదరిని శయనించుచుండగా చూచెను—ముత్యమణులతో యుక్తమైన ఆభరణాలతో సువిభూషిత; తన స్వప్రభతోనే ఆ ఉత్తమ భవనాన్ని అలంకరించుచున్నదనిపించెను. గౌరీవర్ణ, కనకవర్ణాభ, అంతఃపురేశ్వరి, ప్రియమహారాణి, చారురూపిణి.

Verse 52

मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्।विभूषयन्तीमिव तत्स्वश्रिया भवनोत्तमम्।।5.10.51।।गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तः पुरेश्वरीम्।कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्।।5.10.52।।

కపి అక్కడ మందోదరిని శయనించుచుండగా చూచెను—ముత్యమణిజటిత ఆభరణాలతో అత్యంత సువిభూషిత, కనకవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించుచు; తన స్వప్రభతోనే ఆ శ్రేష్ఠ భవనాన్ని అలంకరించుచున్నదనిపించెను. ఆమె అంతఃపురంలోని ప్రియ మహారాణి.

Verse 53

स तां दृष्ट्वा महाबाहुर्भूषितां मारुतात्मजः।तर्कयामास सीतेति रूपयौवनसम्पदा।।।हर्षेण महता युक्तो ननन्द हरियूथपः।

ఆమెను అలంకృతంగా చూచి మహాబాహువు మారుతాత్మజుడు రూపయౌవనసంపదను బట్టి ‘ఇదే సీత’ అని తర్కించాడు. మహాహర్షంతో నిండిన వానరయూథపతి పరమానందించాడు.

Verse 54

आस्फोटयामास चुचुम्ब पुच्छं ननन्द चिक्रीड जगौ जगाम।स्तम्भानरोहन्निपपात भूमौ निदर्शयन् स्वां प्रकृतिं कपीनाम्।।।।

అతడు చప్పట్లు కొట్టాడు, తన తోకను ముద్దుపెట్టుకున్నాడు; ఆనందించి క్రీడించాడు, పాడాడు, తిరుగాడాడు. స్తంభాలెక్కి మళ్లీ నేలపై దూకుతూ—కపుల సహజ స్వభావాన్ని తనలోనే ప్రదర్శించాడు.