Shloka 5

सीताया वनानुगमननिश्चयः

Sita’s Resolve to Accompany Rama to the Forest

Devanagari script

किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते।यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम्।।2.30.5।।

Transliteration

kiṃ hi kṛtvā viṣaṇṇas tvaṃ kuto vā bhayam asti te |

yat parityaktukāmas tvaṃ mām ananyaparāyaṇām ||2.30.5||

Translation

నీవు ఎందుకు ఇంత విషణ్ణంగా ఉన్నావు? నీకు ఈ భయం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది, నన్ను—నిన్నే ఏకైక శరణంగా భావించే నన్ను—త్యజించాలని నీవు కోరుతున్నావు?

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थे

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/indeed)

• कृत्वा: having done (what)
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावे कृदन्त (gerund); पूर्वकालिक—‘having done’

• विषण्णः: depressed
• विषण्णः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विषण्ण (प्रातिपदिक; √सद्/षद् with vi-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• कुतः: from where/why
• कुतः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (from where/why)

• वा: or
• वा: Vikalpa (विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन (enclitic); सम्प्रदान/सम्बन्ध (to you/for you)

• यत्: that (since)
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle: that/whereas)

• परित्यक्तुकामः: wishing to abandon
• परित्यक्तुकामः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि + त्यज् (धातु) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: तुमुन्-अर्थे ‘त्यक्तुम्’ + काम (desirous) = परित्यक्तुकाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• अनन्यपरायणाम्: having no other refuge
• अनन्यपरायणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनन्य (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (अनन्यं परायणं यस्याः/यस्य); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (माम्)

Context

O Sita, begin right now all preparations necessary for residing in the forest. O one, with beautiful buttocks, without you even the very heaven does not please me.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse foregrounds marital dharma as mutual responsibility: Sītā appeals to the righteousness of not abandoning one who is wholly dependent and devoted, stressing fidelity and protection within marriage.

What is the narrative situation?

In Ayodhyā, as exile becomes imminent, Sītā confronts Rāma’s despondency and any suggestion that he might leave her behind, questioning the source of his fear and intent.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s steadfast devotion (ananya-bhakti/pativratā-bhāva) and moral courage in speaking directly about duty and emotional truth.