Shloka 18

यौवराज्य-प्रस्तावः

Proposal for Rāma’s Installation as Heir-Apparent

Devanagari script

स्निग्धोऽनुनादी संजज्ञे तत्र हर्षसमीरितः।जनौघोद्घुष्टसन्नादो विमानं कम्पयन्निव।।2.2.18।।

Transliteration

snigdho 'nunādī saṃjajñe tatra harṣa-samīritaḥ | janaughodghuṣṭa-sannādo vimānaṃ kampayann iva || 2.2.18 ||

Translation

అక్కడ హర్షంతో ప్రేరితమైన స్నిగ్ధమైన, ప్రతిధ్వనించే మహానినాదం ఉద్భవించింది. జనసమూహం చేసిన జయధ్వని కలకలం విమానాన్ని కంపింపజేస్తున్నట్లుగా అనిపించింది।

Word by Word

• स्निग्धः: soft/pleasant
• स्निग्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक; √स्निह्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of anunādī/sannādaḥ)

• अनुनादी: echoing
• अनुनादी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनु + नादिन् (प्रातिपदिक; √नद्/नाद्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (echoing/resounding)

• संजज्ञे: arose/was produced
• संजज्ञे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + √जन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (locative adverb)

• हर्षसमीरितः: stirred by joy
• हर्षसमीरितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष + समीरित (प्रातिपदिक; √ईर् caus./ppp)
• Form: समास: हर्षेण समीरितः (तृतीया-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त) ‘समीरित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जनौघोद्घुष्टसन्नादः: a din resounding with the cries of the multitude
• जनौघोद्घुष्टसन्नादः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन-ओघ + उद्घुष्ट + सन्नाद (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-समास (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रधान): जनौघेन उद्घुष्टः सन्नादः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विमानम्: the palace/lofty building
• विमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कम्पयन्: shaking
• कम्पयन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कम्प् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ) causative sense ‘कम्पयत्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (agreeing with sannādaḥ)

• इव: as if
• इव: Upamana (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय

Context

There emanated cries of love and joy from the multitude of people (conveying their approval) whose reverberation seemed to shake the palace.

Characters & Entities

• Palace (vimāna)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in governance manifests as social trust: the people’s joyful acclaim signals confidence in righteous succession.

What is the narrative situation?

The narrator describes the loud, loving cheers of the populace responding to the succession proposal.

Which character virtue is emphasized?

The community’s devotion and unity around a dharmic leader (Rāma) and a responsible king (Daśaratha).