Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

यौवराज्य-प्रस्तावः

Proposal for Rāma’s Installation as Heir-Apparent

सोऽहं विश्रममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।सन्निकृष्टानिमान्सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान्।।2.2.10।।

so 'haṃ viśramam icchāmi putraṃ kṛtvā prajāhite | sannikṛṣṭān imān sarvān anumānya dvijarṣabhān || 2.2.10 ||

ప్రజాహితార్థం పుత్రుని స్థాపించి, ఇక్కడ సమీపంగా ఉన్న మీ సమస్త ద్విజర్షభుల అనుమతి పొందిన తరువాత నేను విశ్రాంతి కోరుతున్నాను।

saḥthat (I); such
saḥ:
Karta (कर्ता) (co-referential with aham)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); pronoun used for self-reference
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFirst person pronoun, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
viśramamrest
viśramam:
Karma (कर्म) of icchāmi
TypeNoun
Rootviśrama (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
icchāmiI desire
icchāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootiṣ (इष् धातु)
FormPresent tense (लट्), First person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
putram(my) son
putram:
Karma (कर्म) of kṛtvā
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Singular (एकवचन)
kṛtvāhaving made/installed
kṛtvā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkṛ (कृ धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्यय), indeclinable; 'having made/appointed'
prajā-hitefor the people's welfare
prajā-hite:
Prayojana/Adhikaraṇa (प्रयोजन/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + hita (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: 'in/for the welfare of the subjects' (purpose-locative)
sannikṛṣṭānassembled/nearby
sannikṛṣṭān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ni-kṛṣ (सम्+नि+कृष् धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन); qualifying dvijarṣabhān
imānthese
imān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन); qualifying dvijarṣabhān
sarvānall
sarvān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन); qualifying dvijarṣabhān
anumānyahaving obtained consent
anumānya:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootanu-man (अनु + मन् धातु) + lyap (ल्यप्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यपन्त अव्यय), indeclinable; 'having obtained consent/after persuading'
dvija-ṛṣabhānthe best of brahmins
dvija-ṛṣabhān:
Karma (कर्म) of anumānya (object of persuading)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: 'bulls among the twice-born' = best brahmins

Therefore, after convincing all of you, the best of (learned) brahmins present here, I intend to take rest by installing my son to look after the welfare of the people.

D
Daśaratha
B
Brāhmaṇas (dvijarṣabha)
R
Rāma (implied as 'my son')
P
Prajā (subjects)

FAQs

Rājadharma: the king seeks the welfare of the subjects and legitimizes a major decision (succession) through the consent of learned, impartial advisers.

Daśaratha addresses the assembled Brāhmaṇas and court, stating his intention to install his son and then retire from active burdens of rule.

Daśaratha’s sense of responsibility and procedural righteousness—he wants approval from the wise before acting.