Shloka 2

पादुकाप्रदानम्

The Gift of the Sandals and Delegated Kingship

Devanagari script

अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।

Transliteration

antarhitā munigaṇāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ | tau bhrātarau mahātmānau kākutsthau praśaśaṃsire || 2.112.2 ||

Translation

కంటికి అగోచరులైన మునిగణాలు, సిద్ధులు, పరమర్షులు—కాకుత్స్థ వంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు మహాత్మ సోదరులను ప్రశంసించారు।

Word by Word

• अन्तर्हिताः: invisible/hidden
• अन्तर्हिताः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subjects)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर् + धा (धातु) → अन्तर्हित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; मुनिगणाः/सिद्धाः/परमर्षयः इति विशेषणम्

• मुनिगणाः: groups of sages
• मुनिगणाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मुनि + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: मुनिनां गणाः (hosts of sages)

• सिद्धाः: siddhas
• सिद्धाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• परमर्षयः: supreme sages
• परमर्षयः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: परम + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: परमाः ऋषयः (supreme sages)

• तौ: those two
• तौ: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• भ्रातरौ: two brothers
• भ्रातरौ: कर्म (Object; apposition to तौ)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; तौ इति विशेष्य

• महात्मानौ: great-souled
• महात्मानौ: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; भ्रातरौ इति विशेषणम्

• काकुत्स्थौ: the Kakutsthas
• काकुत्स्थौ: कर्म (Object; apposition)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; वंश-नाम (epithet)

• प्रशशंसिरे: praised
• प्रशशंसिरे: क्रिया (Verb/predicate)
• Type: Verb
• Root: प्र + शंस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद

Context

I do not venture to protect this kingdom all by myself and keep the inhabitants of the towns and villages who are loyal to you pleased.

Characters & Entities

• siddha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous conduct gains recognition even beyond human society; dharma is witnessed and affirmed by the wise (ṛṣis) and perfected beings.

What is the narrative situation?

As Rāma and Bharata engage in a moment charged with duty and kingship, unseen sages and celestial perfected beings observe and praise them.

Which character virtue is emphasized?

Mahātmyam—great-souled nobility—shown through restraint, humility, and commitment to rightful duty.