Shloka 5

लोकसमुत्पत्ति-वर्णनम् तथा इक्ष्वाकुवंश-प्रशंसा

Cosmogony and Ikshvaku Genealogy as Counsel to Rama

Devanagari script

आकाशप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्ययः।तस्मान्मरीचि: संज‌ज्ञे मरीचेः कश्यप: सुतः।।।।

Transliteration

ākāśa-prabhavo brahmā śāśvato nitya avyayaḥ | tasmān marīciḥ sañjajñe marīceḥ kaśyapaḥ sutaḥ ||

Translation

ఆకాశమునుండి ప్రాదుర్భవించిన బ్రహ్మ శాశ్వతుడు, నిత్యుడు, అవ్యయుడు. ఆయన నుండి మరీచి జన్మించాడు; మరీచి కుమారుడు కశ్యపుడు॥

Word by Word

• आकाशप्रभवः: space-born, originating from the sky
• आकाशप्रभवः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आकाश + प्रभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: आकाशात् प्रभवः (originating from space)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• शाश्वतः: eternal
• शाश्वतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शाश्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ब्रह्मा)

• नित्यः: everlasting, constant
• नित्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ब्रह्मा)

• अव्ययः: imperishable
• अव्ययः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ब्रह्मा)

• तस्मात्: from him
• तस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• मरीचिः: Marīci
• मरीचिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• संजज्ञे: was born, came into being
• संजज्ञे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+√जन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: सम्

• मरीचेः: of Marīci
• मरीचेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मरीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• कश्यपः: Kaśyapa
• कश्यपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुतः: son
• सुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक (appositional)

Context

Eternal, changeless and imperishable Brahma arose from space and to him was born Marichi and to Marichi, Kasyapa.

Characters & Entities

• Brahmā
• Ākāśa (space)
• Marīci
• Kaśyapa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is grounded in continuity and order: lineage and transmission are presented as structured, truthful remembrance of origins (satya in narration).

What is the narrative situation?

The speaker continues a cosmogonic genealogy, linking primordial beings to later progenitors relevant to the royal line.

Which character virtue is emphasized?

Reverence for truthfully preserved tradition—accurate remembrance and teaching of sacred lineage.