Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

गुणप्रशंसा–युवराजनिर्णयः

Praise of Rama’s Virtues and the Decision on the Heir-Apparent

सत्सङ्ग्रहप्रग्रहणे स्थानविन्निग्रहस्य च।आयकर्मण्युपायज्ञ स्सन्दृष्टव्ययकर्मवित्।।।।

sat-saṅgraha-pragrahaṇe sthāna-vin nigrahasya ca | āya-karmāṇy upāya-jñaḥ sandṛṣṭa-vyaya-karma-vit ||

ఆయన సజ్జనులను సమీకరించి ప్రోత్సహించడంలో, అలాగే దుష్టులను నియంత్రించడంలో—స్థానమూ పరిమితీ తెలిసినవాడు. ఆదాయ వ్యవహారాల్లో ఉపాయజ్ఞుడు; వ్యయకార్యాలను కూడా పరిశీలనతో, విధివిధానంగా నిర్వహించేవాడు.

sat-saṅgraha-pragrahaṇein supporting and encouraging the good
sat-saṅgraha-pragrahaṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsat (प्रातिपदिक) + saṅgraha (प्रातिपदिक) + pragrahaṇa (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (बहुपद) ‘सतां सङ्ग्रहः’ + ‘प्रग्रहण’ (encouragement/acceptance); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in receiving and encouraging the good’
sthāna-vitknower of proper measures
sthāna-vit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsthāna (प्रातिपदिक) + vid (धातु)→vit (कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष ‘स्थानं वेत्ति’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knower of proper place/occasion/means’
nigrahasyaof restraint
nigrahasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootnigraha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of restraint/punishment’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
āya-karmaṇiin revenue administration
āya-karmaṇi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootāya (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष ‘आयस्य कर्म’ (revenue-work); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in revenue matters’
upāya-jñaḥknower of means
upāya-jñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootupāya (प्रातिपदिक) + jñā (धातु)→jña (कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष ‘उपायं जानाति’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knower of means’
sandṛṣṭa-vyaya-karma-vitknowing proper expenditure procedures
sandṛṣṭa-vyaya-karma-vit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsandṛṣṭa (कृदन्त; √dṛś) + vyaya (प्रातिपदिक) + karman (प्रातिपदिक) + vid (धातु)→vit (कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष (बहुपद) ‘सन्दृष्टः (नियतः/विहितः) व्ययकर्म’ + vit; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knower of expenditure as prescribed/inspected’

He was skilled in receiving and encouraging the righteous and in punishing (the wicked). He knew whom to punish. He knew the right means of raising revenue and also expending money in the prescribed manner.

R
Rāma

FAQs

Dharma in rulership includes ethical administration: protect and promote the good, restrain harm with proper measure, and handle public wealth through rightful revenue methods and responsible expenditure.

The narration frames Rāma not only as personally virtuous but as practically competent in governance, including discipline and fiscal management.

Responsible statecraft—measured punishment, support of the virtuous, and financial prudence aligned with justice.