
The Glory of the Oṃkāra Pañcāyatana Liṅga and Kāśī’s Secret Five Liṅgas
అధ్యాయం ఆరంభంలో నారదుడు శుద్ధమైన, ప్రకాశవంతమైన ఓంకార లింగాన్ని స్తుతిస్తాడు; దాని స్మరణమాత్రంతో పాపక్షయం కలుగుతుందని చెబుతాడు. తరువాత స్వర్గఖండంలోని ఉపదేశవాణి కాశీలో పంచాయతన/పాశుపత జ్ఞానపు పరమ మహిమను వివరిస్తుంది—అక్కడ మహాదేవుడు పంచరూపాలలో నిలిచి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. మత్స్యోదరీ తీరంలో ‘గోచర్మ-పరిమితి’గా చెప్పబడిన సూక్ష్మ తీర్థం పరమ ఓంకారేశ్వరంగా గుర్తించబడుతుంది. అనంతరం శంభువు కృపతో మాత్రమే తెలిసే రహస్య ఐదు లింగాల పరిభ్రమణం చెప్పబడుతుంది—కృత్తివాసేశ్వర, మధ్యమేశ్వర, విశ్వేశ్వర, ఓంకార, కందర్పేశ్వర। తరువాత కృత్తివాసేశ్వర మహాత్మ్యం దైత్య-గజ ఘట్టంతో వెలుగులోకి వస్తుంది: నిత్యపూజ చేసే బ్రాహ్మణులను రక్షించేందుకు శివుడు ప్రత్యక్షమై దైత్యాన్ని సంహరించి, చర్మాన్ని ధరించినందున ‘కృత్తివాస’ అనే నామాన్ని పొందుతాడు. చివరగా వారాణసీ తపస్వులు, వైదిక బ్రాహ్మణుల స్తుతి—శతరుద్రీయ పఠనం, అంతర్ముఖ ధ్యానం, శివనిష్ఠ। కృత్తివాసుని శరణు పొందినవారికి శీఘ్రమోక్షం సిద్ధమని అధ్యాయం నిర్ధారిస్తుంది.
Verse 1
नारद उवाच । तत्रेदं विमलं लिगमोंकारंनाम शोभनम् । यस्य स्मरणमात्रेण मुच्यते सर्वपातकैः
నారదుడు పలికెను—ఇక్కడ ‘ఓంకార’ నామముగల నిర్మలమైన, శోభనమైన లింగము ఉంది; దాని స్మరణమాత్రముననే సమస్త పాపముల నుండి విముక్తి కలుగును।
Verse 2
एतत्परतरं ज्ञानं पंचायतनमुत्तमम् । सेवितं मुनिर्भिर्नित्यं वाराणस्यां विमोक्षणम्
ఇదే సర్వోత్తమమైన పరతర జ్ఞానము—ఉత్తమ పంచాయతనము; వారాణసీలో మునులు నిత్యము సేవించెదరు, ఇదే విమోక్షదాయక ఆశ్రయము।
Verse 3
तत्र साक्षान्महादेवः पंचायतनविग्रहः । रमते भगवान्रुद्रो जंतूनामपवर्गदः
అక్కడ సాక్షాత్ మహాదేవుడు పంచాయతన-విగ్రహముగా విరాజిల్లుచున్నాడు; భగవాన్ రుద్రుడు ఆనందముతో నివసించి జీవులకు అపవర్గము (మోక్షము) ప్రసాదించును।
Verse 4
एतत्पाशुपतं ज्ञानं पंचायतनमुच्यते । तदेतद्विमलं लिगमोंकारं समुपस्थितम्
ఈ పాశుపత జ్ఞానమును ‘పంచాయతనము’ అని అంటారు; ఇదే నిర్మల లింగము—ఓంకార-స్వరూపముగా—ఇక్కడ ప్రత్యక్షముగా నిలిచియున్నది।
Verse 5
शांत्यतीता तथा शांतिर्विद्या चैवापरा वरा । प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्च पंचात्मं लिंगमैश्वरम्
శాంతిని అతిక్రమించిన స్థితి మరియు శాంతి స్వయంగా, పరా మరియు శ్రేష్ఠ విద్య, ప్రతిష్ఠ మరియు నివృత్తి—ఇవి ఐదే ఐశ్వర లింగమునకు పంచాత్మ (ఐదు స్వరూప) తత్త్వములు।
Verse 6
पंचानामपि लिंगानां ब्रह्मादीनां समाश्रयम् । ओंकारबोधकं लिंगं पंचायतनमुच्यते
బ్రహ్మాది దేవతలతో సంబంధమైన ఐదు లింగాలకు సమానాశ్రయమై, ఓంకారబోధను ప్రసాదించే లింగమే ‘పంచాయతన’మని చెప్పబడుతుంది.
Verse 7
संस्मरेदीश्वरं लिंगं पंचायतनमव्ययम् । देहांते परमं ज्योतिरानंदं विशते बुधः
బుధుడు అవ్యయమైన, పంచాయతనస్వరూపమైన ఈశ్వరలింగాన్ని స్మరించాలి; దేహాంతంలో అతడు పరమజ్యోతి అయిన ఆనందంలో ప్రవేశిస్తాడు.
Verse 8
तत्र देवर्षयः पूर्वं सिद्धाब्रह्मर्षयस्तथा । उपास्य देवमीशानमापुरंतः परं पदम्
అక్కడ పూర్వకాలంలో దేవర్షులు, సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు ఈశాన దేవుని ఉపాసించి, ఆ భక్తిచేత పరమపదాన్ని పొందారు.
Verse 9
मत्स्योदर्यास्तटे पुण्ये स्थानं गुह्यतमं शुभम् । गोचर्ममात्रं राजेंद्र ओंकारेश्वरमुत्तमम्
మత్స్యోదరీ పుణ్యతీరంలో అత్యంత గుహ్యమైన, శుభమైన తీర్థస్థానం ఉంది. ఓ రాజేంద్రా, అది గోచర్మమాత్ర పరిమాణమే; అదే ఉత్తమ ఓంకారేశ్వరము.
Verse 10
कृत्तिवासेश्वरं लिंगं मध्यमेश्वरमुत्तमम् । विश्वेश्वरं तथोंकारंकंदर्पेश्वरमेव च
కృత్తివాసేశ్వర లింగం, ఉత్తమ మధ్యమేశ్వరము, విశ్వేశ్వరము, అలాగే ఓంకారము మరియు కందర్పేశ్వరము—ఇవన్నీ (దర్శన/పూజ) చేయవలెను.
Verse 11
एतानि गुह्यलिंगानि वाराणस्यां युधिष्ठिर । न कश्चिदिह जानाति विना शंभोरनुग्रहात्
ఓ యుధిష్ఠిరా, వారాణసిలోని ఈ గుహ్య లింగములు ఎవరికీ తెలియవు; శంభువు అనుగ్రహకృప వలన మాత్రమే అవి తెలిసివస్తాయి.
Verse 12
कृत्तिवासेश्वरस्यैव माहात्म्यं शृणु पार्थिव । तस्मिन्स्थाने पुरा दैत्यो हस्ती भूत्वा शिवांतिकम्
ఓ రాజా, కృత్తివాసేశ్వరుని మహాత్మ్యాన్ని వినుము. పూర్వకాలంలో అదే స్థలంలో ఒక దైత్యుడు ఏనుగు రూపం ధరించి శివసన్నిధికి వచ్చెను.
Verse 13
ब्राह्मणान्हंतुमायातो यत्र नित्यमुपासते । तेषां लिंगान्महादेवः प्रादुरासीत्त्रिलोचनः
బ్రాహ్మణులు నిత్యం ఉపాసించే ఆ స్థలంలో వారిని హతమార్చుటకు వాడు వచ్చెను; అప్పుడు వారి లింగమునుండి త్రిలోచన మహాదేవుడు ప్రాదుర్భవించెను.
Verse 14
रक्षणार्थं महादेवो भक्तानां भक्तवत्सलः । हत्वा गजाकृतिं दैत्यं शूलेनावज्ञया हरः
భక్తుల రక్షణార్థం భక్తవత్సల మహాదేవుడు—అవజ్ఞను సహించని హరుడు—శూలంతో గజరూప దైత్యుని సంహరించెను.
Verse 15
वासस्तस्याकरोत्कृत्तिं कृत्तिवासेश्वरस्ततः । तत्र सिद्धिं परां प्राप्ता मुनयो हि युधिष्ठिर
అప్పుడు కృత్తివాసేశ్వరుడు అతని చర్మముతో వస్త్రము చేసెను. అక్కడనే, ఓ యుధిష్ఠిరా, మునులు పరమ సిద్ధిని పొందిరి.
Verse 16
तेनैव च शरीरेण प्राप्तास्तत्परमं पदम् । विद्याविद्येश्वरा रुद्राः शिवा ये च प्रकीर्त्तिताः
అదే శరీరంతోనే వారు పరమపదాన్ని పొందిరి—విద్యా అవిద్యల అధీశ్వరులుగా కీర్తింపబడిన రుద్రులు, శివులు వారు.
Verse 17
कृत्तिवासेश्वरं लिंगं नित्यमाश्रित्य संस्थिताः । ज्ञात्वा कलियुगं घोरमधर्मबहुलं जनाः
కృత్తివాసేశ్వర లింగాన్ని నిత్యము ఆశ్రయించి ప్రజలు భక్తితో నిలిచియుంటారు; కలియుగం ఘోరమై అధర్మం అధికమని తెలిసి ఆ శరణే కోరుతారు.
Verse 18
कृत्तिवासं न मुंचंति कृतार्थास्ते न संशयः । जन्मांतरसहस्रेण मोक्षो यत्राप्यते न वा
కృతార్థులైన వారు కృత్తివాసాన్ని విడువరు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ స్థలంలో మోక్షం లభిస్తుంది—వెయ్యి జన్మలతో అయినా, లేక అసలే కాకపోయినా.
Verse 19
एकेन जन्मना मोक्षः कृत्तिवासेऽत्र लभ्यते । आलयं सर्वसिद्धानामेतत्स्थानं वदंति हि
ఇక్కడ కృత్తివాసంలో ఒక్క జన్మతోనే మోక్షం లభిస్తుంది. నిజమే, ఈ స్థలం సమస్త సిద్ధుల నివాసమని వారు చెబుతారు.
Verse 20
गोपितं देवदेवेन महादेवेन शंभुना । युगेयुगे ह्यत्र दांता ब्राह्मणा वेदपारगाः
ఇది దేవదేవుడైన మహాదేవ శంభువిచే గోప్యంగా రక్షింపబడింది. యుగయుగాలలో ఇక్కడ దాంతులైన, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులు ఉంటారు.
Verse 21
उपासंते महात्मानं जपंति शतरुद्रियम् । स्तुवंति सततं देवं त्र्यंबकं कृत्तिवाससम् । ध्यायंति हृदये देवं स्थाणुं सर्वांतरं शिवम्
వారు మహాత్ముడైన ప్రభువును ఉపాసిస్తారు, శతరుద్రీయాన్ని జపిస్తారు. వారు నిత్యం దేవుడు త్ర్యంబకుడు—కృత్తివాసుడు—ను స్తుతిస్తారు. హృదయంలో స్థాణువు, సర్వాంతర్యామి శివుడిని ధ్యానిస్తారు.
Verse 22
गायंति सिद्धाः किल गीतकानि वाराणसीं ये निवसंति विप्राः । तेषामथैकेन भवेद्विमुक्तिर्ये कृत्तिवासं शरणं प्रपन्नाः
సిద్ధులు నిజంగా వారాణసీలో నివసించే విప్రుల గురించి పవిత్ర గీతాలను పాడుతారు. వారిలో కూడా కృత్తివాసుని శరణు పొందినవారిలో ఒక్కరైనా విముక్తిని పొందుతాడు.
Verse 23
संप्राप्य लोके जगतामभीष्टं सुदुर्लभं विप्रकुलेषु जन्म । ध्याने समाधाय जपंति रुद्रं ध्यायंति चित्ते यतयो महेशम्
ఈ లోకంలో జగత్తుకు అభీష్టమైన—అత్యంత దుర్లభమైన బ్రాహ్మణకుల జన్మను పొందిన యతులు, ధ్యానంలో స్థిరపడి రుద్రుని జపిస్తారు; చిత్తంలో మహేశ్వరుని ధ్యానిస్తారు.
Verse 24
आराधयंति प्रभुमीशितारं वाराणसीमध्यगता मुनींद्राः । यजंति यज्ञैरभिसंधिहीनाः स्तुवंति रुद्रं प्रणमंति शंभुम्
వారాణసీ మధ్యభాగంలో నివసించే మునీంద్రులు ప్రభువు—పరమాధీశ్వరుడు—ను ఆరాధిస్తారు. వారు నిష్కామంగా యజ్ఞాలు చేస్తారు, రుద్రుని స్తుతిస్తారు, శంభువుకు ప్రణామం చేస్తారు.
Verse 25
नमो भवायामलयोगधाम्ने स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुराणम् । स्मरामि रुद्रं हृदये निविष्टं जाने महादेवमनेकरूपम्
నిర్మల యోగధాముడైన భవునికి నమస్కారం. నేను ప్రాచీన స్థాణువు, గిరీశ్వరుని శరణు పొందుతున్నాను. హృదయంలో నివసించే రుద్రుని స్మరిస్తాను; అనేకరూప మహాదేవుని నేను తెలుసుకొంటాను.
Verse 34
इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని స్వర్గఖండములో ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।
Read Padma Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.