Adhyaya 92

Verse 1

कुंजल उवाच । कालंजरं समासाद्य निवसंति सुदुःखिताः । महापापैस्तु संदग्धा हाहाभूता विचेतनाः

కుంజలుడు అన్నాడు—కాలంజరాన్ని చేరి వారు అత్యంత దుఃఖంతో అక్కడ నివసించారు. మహాపాపాలతో దగ్ధులై ‘హాయ్! హాయ్!’ అని విలపిస్తూ చైతన్యహీనులయ్యారు.

Verse 2

तत्र कश्चित्समायातःसिद्धश्चैव महायशाः । तेन पृष्टाः सुदुःखार्ता भवंतः केन दुःखिताः

అప్పుడు అక్కడికి మహాయశస్సు గల ఒక సిద్ధుడు వచ్చాడు. వారిని తీవ్రమైన దుఃఖంతో బాధపడుతూ చూసి అతడు అడిగాడు—“మీరు ఏ కారణంతో దుఃఖిస్తున్నారు?”

Verse 3

स तैः प्रोक्तो महाप्राज्ञः सर्वज्ञानविशारदः । तेषां ज्ञात्वा महापापं कृपां चक्रे सुपुण्यभाक्

వారు ఇలా పలికినప్పుడు ఆ మహాప్రాజ్ఞుడు, సర్వజ్ఞానవిశారదుడైన మహర్షి, వారి మహాపాపాన్ని గ్రహించి, స్వయంగా పుణ్యసంపన్నుడై కరుణ చూపెను।

Verse 4

सिद्ध उवाच । अमासोमसमायोगे प्रयागः पुष्करश्च यः । अर्घतीर्थं तृतीयं तु वाराणसी चतुर्थका

సిద్ధుడు పలికెను—అమావాస్యా-సోమవ్రత సంయోగంలో ప్రయాగము మరియు పుష్కరము శ్రేష్ఠములు. అర్ఘతీర్థము మూడవది, వారాణసీ నాలుగవది।

Verse 5

गच्छंतु तत्र वै यूयं चत्वारः पातकाविलाः । गंगांभसि यदा स्नातास्तदा मुक्ता भविष्यथ

మీరు నలుగురూ పాపకలుషితులు; నిశ్చయంగా అక్కడికి వెళ్లండి. గంగాజలంలో స్నానం చేసినప్పుడు మీరు విముక్తులవుతారు।

Verse 6

पातकेभ्यो न संदेहो निर्मलत्वं गमिष्यथ । आदिष्टास्तेन वै सर्वे प्रणेमुस्तं प्रयत्नतः

పాపాల నుండి—సందేహం లేదు—మీరు నిర్మలత్వాన్ని పొందుతారు. అతని ఆజ్ఞ పొందినవారై వారు అందరూ శ్రద్ధతో అతనికి ప్రణామం చేసిరి।

Verse 7

कालंजरात्ततो जग्मुः सत्वरं पापपीडिताः । वाराणसीं समासाद्य स्नात्वा चै वद्विजोत्तमाः

తదుపరి పాపపీడితులై వారు వేగంగా కాలంజరము నుండి బయలుదేరిరి. వారాణసీని చేరి, ఆ ద్విజోత్తములు అక్కడ స్నానం చేసిరి।

Verse 8

प्रयागं पुष्करं चैव अर्घतीर्थं तु सत्तम । अमासोमं सुसंप्राप्य जग्मुस्ते च महापुरीम्

హే సత్తమా! వారు ప్రయాగం, పుష్కరం, అర్ఘతీర్థం మరియు అమాసోమం అనే పవిత్ర తీర్థాలను విధివిధానంగా చేరి, ఆపై మహాపురికి బయలుదేరిరి।

Verse 9

विदुरश्चंद्रशर्मा च वेदशर्मा तृतीयकः । वैश्यो वंजुलकश्चैव सुरापः पापचेतनः

విదురుడు, చంద్రశర్ముడు, మూడవవాడు వేదశర్ముడు; అలాగే వైశ్యుడు వంజులకుడు—మద్యపానాసక్తుడు, పాపచిత్తుడు।

Verse 10

तस्मिन्पर्वणि संप्राप्ते स्नाता गंगांभसि द्विज । स्नानमात्रेण मुक्तास्तु गोवधाद्यैश्च किल्बिषैः

హే ద్విజా! ఆ పవిత్ర పర్వదినం వచ్చినప్పుడు గంగాజలంలో స్నానం చేసినవాడు, స్నానమాత్రంతోనే గోవధాది మహాపాపాల నుండీ విముక్తుడవుతాడు।

Verse 11

ब्रह्महत्या गुरुहत्या सुरापानादि पातकैः । लिप्तानि तानि तीर्थानि परिभ्रमंति मेदिनीम्

బ్రహ్మహత్య, గురుహత్య, సురాపానాది పాతకాల కలుషంతో లిప్తమైన ఆ తీర్థాలు భూమిపై సంచరిస్తుంటాయి।

Verse 12

पुष्करो अर्धतीर्थस्तु प्रयागः पापनाशनः । वाराणसी चतुर्थी तु लिप्ता पापैर्द्विजोत्तम

పుష్కరం ‘అర్ధతీర్థం’, ప్రయాగం పాపనాశకం; కాని వారాణసి నాల్గవ తీర్థం—హే ద్విజోత్తమా, అది పాపాలతో లిప్తమని చెప్పబడింది।

Verse 13

कृष्णत्वं पेदिरे सर्वे हंसरूपेण बभ्रमुः । सर्वेष्वेव सुतीर्थेषु स्नानं चक्रुर्द्विजोत्तमाः

వారందరూ కృష్ణత్వాన్ని పొందీ, హంసరూపం ధరించి సంచరించారు. ఆ ద్విజోత్తములు సమస్త సుతీర్థములందు స్నానక్రియను ఆచరించారు.

Verse 14

कृष्णत्वं नैव गच्छेत तेषां पापेन चागतम् । सुतीर्थेषु महाराज स्नाताः सर्वेषु वै पुनः

మహారాజా, వారి పాపమున వల్ల వచ్చిన ఆ కల్మషము ఆయనను ఎప్పటికీ తాకదు; ఎందుకంటే ఆయన మళ్లీ సమస్త సుతీర్థములందు స్నానము చేశాడు.

Verse 15

यं यं तीर्थं प्रयांत्येते सर्वे तीर्था द्विजोत्तम । हंसरूपेण वै यांति तैः सार्द्धं तु सुदुःखिताः

హే ద్విజోత్తమా, వీరు ఏ ఏ తీర్థమునకు వెళ్తారో, అన్ని తీర్థములూ అక్కడికే హంసరూపముతో వెళ్తాయి; వారి వెంట ఉండి అత్యంత దుఃఖిస్తాయి.

Verse 16

भार्याः पातकरूपाश्च भ्रमंति परितस्तथा । अष्टषष्टिसु तीर्थानि हंसरूपेण बभ्रमुः

అలాగే భార్యలు పాతకరూపములు ధరించి చుట్టూ సంచరించారు. అష్టషష్టి తీర్థములు హంసరూపముతో విహరించాయి.

Verse 17

तैः सार्द्धं सु महाराज महातीर्थैः समं पुनः । मानसं चागतास्ते च पातकाकुलमानसाः

హే మహారాజా, వారు వారితో పాటు మహాతీర్థములతో కూడి మళ్లీ మానససరోవరమునకు వచ్చారు; అయినా వారి మనస్సులు పాపముతో కలతచెంది నిండిపోయాయి.

Verse 18

तत्र स्नाता महाराज न जहाति च पातकः । लज्जयाविष्टमनसा मानसो हंसरूपधृक्

మహారాజా, అక్కడ స్నానం చేసినా పాపం వెంటనే విడిచి పోదు. మానససరోవరజుడు హంసరూపం ధరించి, లజ్జతో ఆవరితమైన మనస్సుతో నిలిచియుంటాడు.

Verse 19

संजातः कृष्णकायस्तु यं त्वं वै दृष्टवान्पुरा । रेवातीरं ततो जग्मुरुत्तरं पापनाशनम्

అతడు నల్లని దేహముతో మారాడు—నీవు పూర్వం చూసినవాడే. ఆపై వారు ఉత్తరంగా పాపనాశినీ రేవా నది తీరానికి వెళ్లారు.

Verse 20

कुब्जायाः संगमे ते तु सुरसिद्धनिषेविते । स्नानमात्रेण मुक्तास्ते पापेभ्यो द्विजसत्तम

కానీ దేవసిద్ధులు సేవించే కుబ్జా సంగమంలో, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, వారు స్నానం మాత్రముతోనే పాపాల నుండి విముక్తులయ్యారు.

Verse 21

विहाय वर्णमेवैतं सुकृतं प्रतिजग्मिरे । यं यं तीर्थं प्रयांत्येते हंसाः स्नानं प्रचक्रमुः

ఈ వర్ణాన్ని విడిచి వారు తమ పూర్వపు పుణ్యస్థితిని తిరిగి పొందారు. ఆ హంసలు ఏ ఏ తీర్థానికి వెళ్లినా అక్కడ స్నానక్రియను ప్రారంభించారు.

Verse 22

जहसुस्ताः स्त्रियो दृष्ट्वा पातकं नैव गच्छति । तोयानलेन कुब्जायाः पातकं वरमेव च

ఆమెను చూసి ఆ స్త్రీలు నవ్వారు; అయినా పాపం పోదు. కుబ్జాలో కూడా జలమూ అగ్నీ (శుద్ధిక్రియ) ద్వారానే పాపం నిశ్చయంగా తొలగుతుంది.

Verse 23

भस्मावशेषं संजातं तदा मृतास्तु ताः स्त्रियः । ब्रह्महत्या गुरोर्हत्या सुरापानागमागमाः

అప్పుడు భస్మమే అవశేషంగా మిగిలింది; ఆ సమయంలో ఆ స్త్రీలు మరణించారు. ఇక్కడ బ్రహ్మహత్య, గురుహత్య, సురాపానం మరియు నిషిద్ధ సంగమం వంటి మహాపాతకాలు చెప్పబడుతున్నాయి।

Verse 24

भस्मीभूतास्तु संजाता रेवायाः कुब्जया हताः । तास्तु हता महाभाग या मृतास्तु सरित्तटे

రేవా నదికి చెందిన కుబ్జా చేత హతులైన ఆ స్త్రీలు భస్మమైపోయారు. ఓ మహాభాగ్యుడా, నదీ తీరంలో హతులై అక్కడే మరణించిన వారు వారే।

Verse 25

अष्टषष्टि सुतीर्थानां हंसरूपेण तानि तु । सार्द्धं हंसः समायातो विद्धि तं त्वं तु मानसम्

ఆ అరవై ఎనిమిది ఉత్తమ తీర్థాలు హంసరూపంలో వచ్చాయి; వాటితో పాటు హంస కూడా వచ్చింది. ఆ హంసనే ‘మానసతీర్థం’ (మానస) అని నీవు తెలుసుకో।

Verse 26

चत्वारः कृष्णहंसाश्च तेषां नामानि मे शृणु । प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घतीर्थमनुत्तमम्

నాలుగు ‘కృష్ణహంసలు’ ఉన్నాయి; వాటి పేర్లు నన్ను విను—ప్రయాగ, పుష్కర మరియు అనుత్తమమైన అర్ఘతీర్థం।

Verse 27

वाराणसी चतुर्थी च चत्वारः पापनाशनाः । ब्रह्महत्याभिभूतानि चत्वारि परिबभ्रमुः

వారణాసి, చతుర్థీ (నాల్గవ తిథి) మరియు మరి రెండు—ఈ నాలుగూ పాపనాశకాలు. బ్రహ్మహత్య పాపంతో అభిభూతులై నాలుగు (ప్రాణులు) తిరుగాడారు।

Verse 28

तीर्थान्येतानि दुःखेन तीर्थेषु च महामते । न गतं पातकं घोरं तेषां तु भ्रमतां सुत

హే మహామతే! ఈ తీర్థాలు కష్టంతోనే లభిస్తాయి; కానీ తీర్థం తీర్థం అని మాత్రమే తిరిగేవారికి, ఓ కుమారా, వారి ఘోర పాపం తొలగదు।

Verse 29

कुब्जायाः संगमे शुद्धा विमुक्ताः किल्बिषात्किल । तीर्थानामेव सर्वेषां पुण्यानामिह संमतः

కుబ్జా సంగమంలో మనిషి శుద్ధుడవుతాడు, నిజంగా పాపబంధం నుండి విముక్తి పొందుతాడు. ఇక్కడ ఇది సమస్త తీర్థపుణ్యాల సారమని భావించబడుతుంది।

Verse 30

राजा प्रयागः संजात इंद्रस्य पुरतः किल । तावद्गर्जंतु तीर्थानि यावद्रेवा न दृश्यते

ఇంద్రుని సమక్షంలో ప్రయాగం తీర్థాల రాజుగా (శ్రేష్ఠంగా) అయ్యిందని చెబుతారు. రేవా (నర్మదా) దర్శనం కలగనంతవరకు తీర్థాలు గర్జించుగాక।

Verse 31

ब्रह्महत्यादि पापानां विनाशाय प्रतिष्ठिता । कपिलासंगमे पुण्ये रेवायाः संगमे तथा

బ్రహ్మహత్యాది పాపాల వినాశార్థం ఇది స్థాపించబడింది—పుణ్యమైన కపిలా సంగమంలో, అలాగే రేవా సంగమంలో కూడా।

Verse 32

मेघनादसमायोगे तथा चैवोरुसंगमे । महापुण्या महाधन्या रेवा सर्वत्रदुर्लभा

మేఘనాద సంగమంలో, అలాగే ఉరు యొక్క శుభ సంగమంలో కూడా రేవా (నర్మదా) మహాపుణ్యదాయిని, మహాసంపదనిచ్చేది; అయినా సర్వత్ర దుర్లభమే।

Verse 33

सा च ओंकारे भृगुक्षेत्रे नर्मदाकुब्जसंगमे । दुःप्राप्या मानवै रेवा माहिष्मत्यां सुरोत्तमैः

ఆ రేవా (నర్మదా) ఓంకారంలో, భృగుక్షేత్రంలో, నర్మదా–కుబ్జా సంగమంలో దర్శనమిస్తుంది. ఆమె మనుష్యులకు దుర్లభ; కానీ మాహిష్మతీలో దేవోత్తములకైనా సులభంగా లభిస్తుంది.

Verse 34

विटंकासंगमे पुण्या श्रीकंठे मंगलेश्वरे । सर्वत्र दुर्लभा रेवा सुरपुण्यसमाकुला

విటంకా సంగమంలో రేవా పరమ పుణ్యమయి; శ్రీకంఠంలో, మంగలేశ్వరంలో కూడా అలాగే. ఎక్కడైనా రేవా దుర్లభమే—దేవపుణ్యసంచయంతో నిండినది.

Verse 35

तीर्थमाता महादेवी अघराशिविनाशिनी । उभयोः कूलयोर्मध्ये यत्र तत्र सुखी नरः

ఆమె మహాదేవి, తీర్థమాత, పాపరాశులను నశింపజేసేది. ఆమె రెండు తీరాల మధ్య ఎక్కడ మనిషి నివసిస్తాడో, అక్కడ అతడు సుఖంగా ఉంటాడు.

Verse 36

अश्वमेधफलं भुंक्ते स्नानेनैकेन मानवः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया परिपृच्छितम्

ఒక్కసారి స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనిషి అశ్వమేధ యాగఫలాన్ని పొందుతాడు. నీవు అడిగినదంతా నేను నీకు వివరించాను.

Verse 37

सर्वपापापहं पुण्यं गतिदं चापिशृण्वताम् । एवमुक्त्वा महाप्राज्ञ तृतीयं पुत्रमब्रवीत्

“ఇది సమస్త పాపాలను తొలగిస్తుంది, పుణ్యప్రదం, వినేవారికీ పరమగతిని ఇస్తుంది.” అని చెప్పి మహాప్రాజ్ఞుడు తన మూడవ కుమారునితో పలికెను.

Verse 92

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे द्विनवतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణము భూమిఖండములో వెనోపాఖ్యానము, గురుతీర్థవర్ణనము మరియు చ్యవనచరిత్రముతో కూడిన తొంభై రెండవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।