Adhyaya 79

Verse 1

विशालोवाच । शर्मिष्ठा यस्य वै भार्या देवयानी वरानना । सौभाग्यं तत्र वै दृष्टमन्यथा नास्ति भूपते

విశాలుడు అన్నాడు—“శర్మిష్ఠా భార్యగా, అలాగే సుందరముఖి దేవయానీ కూడా ఉన్నవాడికి అక్కడే సౌభాగ్యం కనిపిస్తుంది; ఇతరथा కాదు, ఓ భూపతే.”

Verse 2

तत्कथं त्वं महाभाग अस्याः कार्यवशो भवेः । सपत्नजेन भावेन भवान्भर्ता प्रतिष्ठितः

హే మహాభాగా! మరి నీవు ఎలా ఆమె వశమై ఆమె ఆజ్ఞ ప్రకారం కార్యం చేయగలవు? నీవు సపత్నీభావంతో భర్తాధికారంలో స్థిరుడవు।

Verse 3

ससर्पोसि महाराज भूतले चंदनं यथा । सर्पैश्च वेष्टितो राजन्महाचंदन एव हि

హే మహారాజా! నీవు భూమిపై చందనంలాంటివాడవు; సర్పాలు చుట్టుముట్టినా, హే రాజా, నీవు నిజంగా మహాచందనమే।

Verse 4

तथा त्वं वेष्टितः सर्पैः सपत्नीनामसंज्ञकैः । वरमग्निप्रवेशश्च शिखाग्रात्पतनं वरम्

అలాగే నీవు సపత్నుల పేర్లతో ఉన్న సర్పాలచే చుట్టబడ్డావు; అగ్నిప్రవేశమే మేలు, శిఖరాగ్రం నుండి పడిపోవడం మరింత మేలు.

Verse 5

रूपतेजः समायुक्तं सपत्नीसहितं प्रियम् । न वरं तादृशं कांतं सपत्नीविषसंयुतम्

రూపతేజస్సుతో కూడిన ప్రియ భర్త కూడా సపత్నితో కలిసి ఉంటే వరం కాదు; సపత్నీ అనే విషంతో కలిసిన అటువంటి కాంతుడు నిజమైన శుభం కాదు.

Verse 6

तस्मान्न मन्यते कांतं भवंतं गुणसागरम् । राजोवाच । देवयान्या न मे कार्यं शर्मिष्ठया वरानने

అందుకే ఆమె నిన్ను, గుణసాగరుడైన కాంతా, అంగీకరించదు. రాజు అన్నాడు—హే వరాననే! నాకు దేవయానితో పని లేదు; (నా అనుబంధం) శర్మిష్ఠతోనే.

Verse 7

इत्यर्थं पश्य मे कोशं सत्वधर्मसमन्वितम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अहं राज्यस्य भोक्त्री च तव कायस्य भूपते

“అందుకే సత్త్వధర్మసమన్వితమైన నా కోశాన్ని చూడు,” అని అశ్రుబిందుమతి పలికింది. “ఓ భూపతే, నేను రాజ్యభోగిని కూడా, నీ దేహానికి అధిపతినీ కూడా.”

Verse 8

यद्यद्वदाम्यहं भूप तत्तत्कार्यं त्वया ध्रुवम् । इत्यर्थे मम देहि स्वं करं त्वं धर्मवत्सल

ఓ రాజా, నేను ఏది ఏది చెప్పుతానో, ఆ ఆ కార్యాలు నీవు నిశ్చయంగా చేయవలెను. కాబట్టి, ఓ ధర్మప్రియుడా, ఈ ప్రయోజనార్థం నీ చేతిని (సమ్మతిని) నాకు ఇవ్వు.

Verse 9

बहुधर्मसमोपेतं चारुलक्षणसंयुतम् । राजोवाच । अन्य भार्यां न विंदामि त्वां विना वरवर्णिनि

రాజు పలికెను—ఓ వరవర్ణినీ, అనేక ధర్మగుణాలతోను శుభలక్షణాలతోను యుక్తమైన సుందరీ, నిన్ను తప్ప మరెవరినీ భార్యగా నేను కోరను.

Verse 10

राज्यं च सकलामुर्वीं मम कायं वरानने । सकोशं भुंक्ष्व चार्वंगि एष दत्तः करस्तव

ఓ వరాననే, రాజ్యమును సమస్త భూమిని—నా దేహంతో సహా—కోశంతో కూడి నీవు అనుభవించు. ఓ చార్వంగీ, ఇదిగో నా చేయి నీకు (వివాహార్థం) సమర్పించితిని.

Verse 11

यदेव भाषसे भद्रे तदेवं तु करोम्यहम् । अश्रुबिंदुमत्युवाच । अनेनापि महाभाग तव भार्या भवाम्यहम्

ఓ భద్రే, నీవు ఏది పలుకుతావో అదే విధంగా నేను చేస్తాను. అప్పుడు అశ్రుబిందుమతి పలికింది—ఓ మహాభాగ, ఈ విధంగానూ నేను నీ భార్యనగుదును.

Verse 12

एवमाकर्ण्य राजेंद्रो हर्षव्याकुललोचनः । गांधर्वेण विवाहेन ययातिः पृथिवीपतिः

ఇది విని రాజేంద్రుని కన్నులు హర్షంతో చలించెను; గాంధర్వ విధి వివాహమున భూపతి యయాతిని స్వీకరించెను.

Verse 13

उपयेमे सुतां पुण्यां मन्मथस्य नरोत्तम । तया सार्द्धं महात्मा वै रमते नृपनंदनः

ఆ నరోత్తముడు మన్మథుని పుణ్యవతి కుమార్తెను వివాహమాడెను; ఆమెతో కలిసి మహాత్ముడైన రాజకుమారుడు నిజముగా ఆనందించెను.

Verse 14

सागरस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च । पर्वतेषु च रम्येषु सरित्सु च तया सह

సముద్రతీరములందు, అరణ్యములలో ఉపవనములలో, రమ్య పర్వతములపై మరియు నదీతీరములందు కూడా—ఆమెతో కలిసి ఉండెను.

Verse 15

रमते राजराजेंद्रस्तारुण्येन महीपतिः । एवं विंशत्सहस्राणि गतानि निरतस्य च

రాజరాజేంద్రుడైన భూపతి యౌవనోత్సాహమున రమించెను; ఈ విధంగా భోగాసక్తుడై ఉండగా ఇరవై వేల సంవత్సరములు గడిచెను.

Verse 16

भूपस्य तस्य राजेंद्र ययातेस्तु महात्मनः । विष्णुरुवाच । एवं तया महाराजो ययातिर्मोहितस्तदा

హే రాజేంద్రా! ఆ మహాత్ముడైన భూపతి యయాతి విషయమున విష్ణువు పలికెను—ఆ సమయంలో మహారాజు యయాతి ఆమెచేత మోహితుడయ్యెను.

Verse 17

कंदर्पस्य प्रपंचेन इंद्रस्यार्थे महामते । सुकर्मोवाच । एवं पिप्पल राजासौ ययातिः पृथिवीपतिः

మహామతీ, కందర్పుని ప్రపంచముచేత ఇంద్రుని ప్రయోజనార్థం—సుకర్ముడు ఇలా చెప్పెను—ఇట్లా పిప్పల నామక రాజైన యయాతి, భూపతి, వర్ణింపబడెను।

Verse 18

तस्या मोहनकामेन रतेन ललितेन च । न जानाति दिनं रात्रिं मुग्धः कामस्य कन्यया

ఆమె మోహనకామముచేత, రతిసుఖముచేత, లలితక్రీడచేత మోహితుడై, కందర్పుని కన్యవల్ల ముడుడై, అతడు దినరాత్రి భేదం తెలియకుండెను।

Verse 19

एकदा मोहितं भूपं ययातिं कामनंदिनी । उवाच प्रणतं नम्रं वशगं चारुलोचना

ఒకసారి చారులోచనైన కామనందిని, మోహితుడైన భూపతి యయాతిని ఉద్దేశించి పలికెను; అతడు నమస్కరించి వినయంగా, పూర్తిగా ఆమె వశమై నిలిచెను।

Verse 20

अश्रुबिंदुमत्युवाच । संजातं दोहदं कांत तन्मे कुरु मनोरथम् । अश्वमेधमखश्रेष्ठं यजस्व पृथिवीपते

అశ్రుబిందుమతి పలికెను—హే కాంతా, నాకు దోహదము కలిగింది; నా మనోరథమును నెరవేర్చుము। హే పృథివీపతీ, అశ్వమేధమనే శ్రేష్ఠ యజ్ఞమును నిర్వహించుము।

Verse 21

राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करोमि तव सुप्रियम् । समाहूय सुतश्रेष्ठं राज्यभोगे विनिःस्पृहम्

రాజు పలికెను—హే మహాభాగే, అలాగే జరుగుగాక; నీకు అత్యంత ప్రియమైనదే నేను చేయుదును। రాజ్యభోగములపై నిరాసక్తుడైన నా శ్రేష్ఠ పుత్రుని పిలిపించెదను।

Verse 22

समाहूतः समायातो भक्त्यानमितकंधरः । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा

పిలుపు అందగానే అమితకంధరుడు భక్తితో వెంటనే వచ్చెను. అంజలి బద్ధముగా చేతులు జోడించి అప్పుడు నమస్కరించెను.

Verse 23

तस्याः पादौ ननामाथ भक्त्या नमितकंधरः । आदेशो दीयतां राजन्येनाहूतः समागतः

ఆపై భక్తితో మెడ వంచి ఆమె పాదములకు ప్రణామం చేసి ఇలా అన్నాడు—“హే రాణీ, ఆజ్ఞ ఇవ్వండి; మీ ఆహ్వానంతో నేను వచ్చితిని.”

Verse 24

किं करोमि महाभाग दासस्ते प्रणतोस्मि च । राजोवाच । अश्वमेधस्य यज्ञस्य संभारं कुरु पुत्रक

“హే మహాభాగ, నేను ఏమి చేయుదును? నేను మీ దాసుడను; నమస్కరిస్తున్నాను.” రాజు పలికెను—“పుత్రా, అశ్వమేధ యజ్ఞానికి కావలసిన సంభారమును సిద్ధం చేయి.”

Verse 25

समाहूय द्विजान्पुण्यानृत्विजो भूमिपालकान् । एवमुक्तो महातेजाः पूरुः परमधार्मिकः

పుణ్య బ్రాహ్మణులను, ఋత్విజులను, దేశాధిపతులను పిలిపించి, మహాతేజస్సు గల పరమధార్మికుడు పూరువుకు ఈ విధంగా పలికిరి.

Verse 26

सर्वं चकार संपूर्णं यथोक्तं तु महात्मना । तया सार्धं स जग्राह सुदीक्षां कामकन्यया

మహాత్ముడు చెప్పినట్లే అతడు సమస్తమును సంపూర్ణంగా నిర్వహించెను; మరియు ఆ కామకన్యతో కలిసి శ్రేష్ఠమైన సుదీక్షను స్వీకరించెను.

Verse 27

अश्वमेधयज्ञवाटे दत्वा दानान्यनेकधा । ब्राह्मणेभ्यो महाराज भूरिदानमनंतकम्

మహారాజా, అశ్వమేధయజ్ఞ వేదికలో బ్రాహ్మణులకు అనేక విధాల దానాలు ఇచ్చి అతడు అపారమైన, అంతులేని దానధర్మాన్ని ఆచరించాడు।

Verse 28

दीनेषु च विशेषेण ययातिः पृथिवीपतिः । यज्ञांते च महाराजस्तामुवाच वराननाम्

దీనుల విషయంలో ప్రత్యేకంగా భూపతి యయాతి రాజు అగ్రగణ్యుడు. యజ్ఞాంతంలో మహారాజు ఆ సుందరముఖిని ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 29

अन्यत्ते सुप्रियं बाले किं करोमि वदस्व मे । तत्सर्वं देवि कर्तास्मि साध्यासाध्यं वरानने

ప్రియ బాలే, నీకు మరింతగా ఏది అత్యంత ప్రియమో చెప్పు; నేను ఏమి చేయాలి? దేవీ, వరాననే, సాధ్యమైనదైనా అసాధ్యమైనదైనా అన్నిటినీ నేను చేస్తాను।

Verse 30

सुकर्मोवाच । इत्युक्ता तेन सा राज्ञा भूपालं प्रत्युवाच ह । जातो मे दोहदो राजंस्तत्कुरुष्व ममानघ

సుకర్మా చెప్పింది—ఆ రాజు ఇలా అనగా ఆమె భూపాలునికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చింది: రాజా, నాలో ఒక కోరిక పుట్టింది; అనఘా, దానిని నెరవేర్చు।

Verse 31

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं शिवलोकं तथैव च । विष्णुलोकं महाराज द्रष्टुमिच्छामि सुप्रियम्

మహారాజా, ప్రియతమా, నేను ఇంద్రలోకం, బ్రహ్మలోకం, శివలోకం అలాగే విష్ణులోకం—ఇవన్నీ దర్శించాలనుకుంటున్నాను।

Verse 32

दर्शयस्व महाभाग यदहं सुप्रिया तव । एवमुक्तस्तयाराजातामुवाचससुप्रियाम्

హే మహాభాగా! నాకు చూపించండి; ఎందుకంటే నేను మీకు అత్యంత ప్రియురాలిని. ఆమె ఇలా చెప్పగా రాజు తన ప్రియతమతో పలికెను.

Verse 33

साधुसाधुवरारोहेपुण्यमेवप्रभाषसे । स्त्रीस्वभावाच्चचापल्यात्कौतुकाच्चवरानने

సాధు సాధు, హే వరారోహే! నీవు పుణ్యమైనదే పలుకుతున్నావు. కానీ హే వరాననే, స్త్రీ స్వభావపు చపలత్వం మరియు కౌతుకం వల్ల (ఇలా జరుగుతుంది).

Verse 34

यत्तवोक्तं महाभागे तदसाध्यं विभाति मे । तत्साध्यं पुण्यदानेन यज्ञेन तपसापि च

హే మహాభాగే! నీవు చెప్పింది నాకు అసాధ్యంగా తోస్తోంది. కానీ పుణ్యదానం, యజ్ఞం మరియు తపస్సు ద్వారా అది సాధ్యమవుతుంది.

Verse 35

अन्यथा न भवेत्साध्यं यत्त्वयोक्तं वरानने । असाध्यं तु भवत्या वै भाषितं पुण्यमिश्रितम्

హే వరాననే! నీవు చెప్పింది వేరే విధంగా సాధ్యమయ్యేది కాదు. అయినా నీ మాట—అసాధ్యంగా కనిపించినా—నిజంగా పుణ్యంతో మిళితమైంది.

Verse 36

मर्त्यलोकाच्छरीरेण अनेनापि च मानवः । श्रुतो दृष्टो न मेद्यापि गतः स्वर्गं सुपुण्यकृत्

ఈ మర్త్యలోకంలోని ఈ శరీరంతోనే, ఈ దినం వరకు నేను వినలేదు, చూడలేదు—ఎంత పుణ్యకర్మ చేసిన మనిషైనా స్వర్గానికి వెళ్లినట్లు.

Verse 37

ततोऽसाध्यं वरारोहे यत्त्वया भाषितं मम । अन्यदेव करिष्यामि प्रियं ते तद्वद प्रिये

అప్పుడు, హే వరారోహే, నీవు నాకు చెప్పినది సాధ్యంకాదు. నీకు ప్రియమగునట్లు నేను మరొకటి చేస్తాను—ప్రియే, అది ఏమిటో చెప్పు.

Verse 38

देव्युवाच । अन्यैश्च मानुषै राजन्न साध्यं स्यान्न संशयः । त्वयि साध्यं महाराज सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

దేవి పలికెను—ఓ రాజా, ఇతర మనుష్యులకు ఇది సాధ్యంకాదు, సందేహమే లేదు. కానీ ఓ మహారాజా, నీ ద్వారా ఇది సాధ్యం; నిజం నిజంగా నేను చెబుతున్నాను.

Verse 39

तपसा यशसा क्षात्रै र्दानैर्यज्ञैश्च भूपते । नास्ति भवादृशश्चान्यो मर्त्यलोके च मानवः

హే భూపతే, తపస్సు, యశస్సు, క్షాత్ర పరాక్రమం, దానాలు, యజ్ఞాలు—ఇవన్నీ కలిగిన నీ వంటి మనిషి మర్త్యలోకంలో మరొకడు లేడు.

Verse 40

क्षात्रं बलं सुतेजश्च त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । तस्मादेवं प्रकर्तव्यं मत्प्रियं नहुषात्मज

క్షాత్రశక్తి, బలం, సుతేజస్సు—ఇవన్నీ నీలోనే స్థిరంగా ఉన్నాయి. కాబట్టి, హే నహుషాత్మజా, నాకు ప్రియమైనదిగా ఇదే విధంగా చేయవలెను.

Verse 79

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे एकोनाशीतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానము, మాతాపితృతీర్థవర్ణనము, యయాతిచరిత్రము అంతర్గతమైన డెబ్బై తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.