Adhyaya 78
The Yayāti Episode (with the Glory of Mātā–Pitṛ Tīrtha)
ఈ అధ్యాయంలో వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతున్న యయాతి రాజు, అయినా కామవికారంతో కలతచెంది, తన కుమారులను పిలిచి—తన జరా-దౌర్భల్యాన్ని వారు స్వీకరించి, వారి యౌవనాన్ని తాను పొందాలని కోరుతాడు. కుమారులు అతని ఈ అకస్మాత్తు చిత్తచాంచల్యానికి కారణం అడుగగా, నర్తకీమణులు మరియు ఒక స్త్రీపై ఆసక్తి తన మనస్సును రగిలించిందని యయాతి వివరిస్తాడు. తురు, తరువాత యదు వృద్ధాప్యాన్ని తీసుకోవడానికి నిరాకరించగానే, కోపంతో యయాతి ఘోర శాపాలు ఇస్తాడు; వాటివల్ల వారి వంశాల భవిష్య ధర్మగతి మారి, మ్లేచ్ఛ-సంబంధిత పరిణామాల సూచన కూడా కనిపిస్తుంది. యదుకు మాత్రం మహాదేవుని అవతరణ/అనుగ్రహం ద్వారా కాలక్రమేణ శుద్ధి కలుగుతుందనే సాంత్వన చెప్పబడుతుంది. పూరువు పితృవాక్యాన్ని శిరసావహించి జరాభారాన్ని స్వీకరించి రాజ్యాన్ని పొందుతాడు; యయాతి మళ్లీ యౌవనాన్ని పొంది ఇంద్రియభోగాలలో నిమగ్నమవుతాడు. మాతా–పితృ తీర్థ మహిమతో అనుసంధానమైన ఈ కథ పితృభక్తి, రాజధర్మంలో నియమం, కామదోషం, శాపాల దీర్ఘ కర్మఫలం గురించి నీతిబోధ చేస్తుంది.
Shlokas
Verse 1
ययातिरुवाच । एकेन गृह्यतां पुत्रा जरा मे दुःखदायिनी । धीरेण भवतां मध्ये तारुण्यं मम दीयताम्
యయాతి పలికెను—‘ఓ కుమారులారా, మీలో ఒకడు నా దుఃఖదాయకమైన వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించాలి. మీలో ధీరుడైనవాడు నాకు తన యౌవనాన్ని ప్రసాదించాలి।’
Verse 2
स्वकीयं हि महाभागाः स्वरूपमिदमुत्तमम् । संतप्तं मानसं मेद्य स्त्रियां सक्तं सुचंचलम्
ఓ మహాభాగ్యులారా! ఇదే నా స్వకీయమైన ఉత్తమ స్థితి—నా మనస్సు దుఃఖతాపంతో దగ్ధమై, స్త్రీపై ఆసక్తితో, అత్యంత చంచలంగా ఉంది।
Verse 3
भाजनस्था यथा आप आवर्त्तयति पावकः । तथा मे मानसं पुत्राः कामानलसुचालितम्
పాత్రంలో ఉన్న నీటిని అగ్ని కలవరపెట్టి కదిలించినట్లే, ఓ కుమారులారా! కామాగ్ని నా మనస్సును బలంగా కదిలించి కలవరపెట్టింది।
Verse 4
एको गृह्णातु मे पुत्रा जरां दुःखप्रदायिनीम् । स्वकं ददातु तारुण्यं यथाकामं चराम्यहम्
నా కుమారుల్లో ఎవడైనా నా దుఃఖప్రదమైన వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించి, తన యౌవనాన్ని నాకు ఇవ్వాలి; అప్పుడు నేను నా ఇష్టానుసారం జీవిస్తాను।
Verse 5
यो मे जरापसरणं करिष्यति सुतोत्तमः । स च मे भोक्ष्यते राज्यं धनुर्वंशं धरिष्यति
నా వృద్ధాప్యాన్ని తొలగించే ఆ ఉత్తమ కుమారుడే నా రాజ్యాన్ని అనుభవించి, ధనుర్వంశం—రాజవంశాన్ని—ధరించును।
Verse 6
तस्य सौख्यं सुसंपत्तिर्धनं धान्यं भविष्यति । विपुला संततिस्तस्य यशः कीर्तिर्भविष्यति
అతనికి సుఖం, ఉత్తమ సంపద—ధనం ధాన్యం—లభిస్తాయి; అతనికి విస్తారమైన సంతానం కలిగి, యశస్సు కీర్తి పెరుగుతాయి।
Verse 7
पुत्रा ऊचुः । भवान्धर्मपरो राजन्प्रजाः सत्येन पालकः । कस्मात्ते हीदृशो भावो जातः प्रकृतिचापलः
పుత్రులు అన్నారు—ఓ రాజా! మీరు ధర్మపరులు, సత్యంతో ప్రజలను పాలిస్తారు. మరి మీ స్వభావానికి విరుద్ధంగా ఈ చంచల భావం ఎందుకు కలిగింది?
Verse 8
राजोवाच । आगता नर्तकाः पूर्वं पुरं मे हि प्रनर्तकाः । तेभ्यो मे कामसंमोहे जातो मोहश्च ईदृशः
రాజు అన్నాడు—మునుపు నా నగరానికి నర్తకులు వచ్చారు; వారు నిపుణ కళాకారులు. వారి వల్లనే, కామసమ్మోహంలో, నాలో ఇలాంటి మోహం పుట్టింది.
Verse 9
जरया व्यापितः कायो मन्मथाविष्टमानसः । संबभूव सुतश्रेष्ठाः कामेनाकुलव्याकुलः
అతని దేహం జరతో వ్యాపించి, మనస్సు మన్మథావిష్టమైంది. ఓ శ్రేష్ఠ పుత్రులారా! కామంతో అతడు అత్యంత ఆకులుడై వ్యాకులుడయ్యాడు.
Verse 10
काचिद्दृष्टा मया नारी दिव्यरूपा वरानना । मया संभाषिता पुत्राः किंचिन्नोवाच मे सती
నేను ఒక స్త్రీని చూశాను—దివ్యరూపిణి, శ్రేష్ఠ ముఖముగలది. ఓ పుత్రులారా! నేను ఆమెతో మాట్లాడాను, కానీ ఆ సతి నాకు ఏమీ పలకలేదు.
Verse 11
विशालानाम तस्याश्च सखी चारुविचक्षणा । सा मामाह शुभं वाक्यं मम सौख्यप्रदायकम्
ఆమెకు ‘విశాలా’ అనే సఖి ఉంది—మనోహరమైనది, వివేకవంతమైనది. ఆమె నాకు శుభవాక్యాలు చెప్పింది; అవి నాకు సుఖప్రదమయ్యాయి.
Verse 12
जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एवमंगीकृतं वाक्यं तयोक्तं गृहमागतः
నీవు జరాముక్తుడవైనప్పుడు ఆమె నీకు అత్యంత ప్రియురాలవుతుంది. వారి మాటను అంగీకరించి అతడు ఇంటికి తిరిగి వచ్చెను.
Verse 13
मया जरापनोदार्थं तदेवं समुदाहृतम् । एवं ज्ञात्वा प्रकर्तव्यं मत्सुखं हि सुपुत्रकाः
జరాను తొలగించుటకై నేను దీనిని ఈ విధంగా ప్రకటించితిని. ఇలా తెలిసికొని నా సంతోషార్థం తగినట్లు ప్రవర్తించుడి, ఓ సుపుత్రులారా.
Verse 14
तुरुरुवाच । शरीरं प्राप्यते पुत्रैः पितुर्मातुः प्रसादतः । धर्मश्च क्रियते राजञ्शरीरेण विपश्चिता
తురు అన్నాడు—తండ్రి తల్లి ప్రసాదముచే కుమారులు శరీరమును పొందుదురు. ఓ రాజా, శరీరముచేతనే వివేకులు ధర్మమును ఆచరించుదురు.
Verse 15
पित्रोः शुश्रूषणं कार्यं पुत्रैश्चापि विशेषतः । न च यौवनदानस्य कालोऽयं मे नराधिप
కుమారులు ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులకు సేవా-శుశ్రూష చేయవలెను. ఓ నరాధిపా, నాకు యౌవనదానం చేయుటకు ఇది కాలము కాదు.
Verse 16
प्रथमे वयसि भोक्तव्यं विषयं मानवैर्नृप । इदानीं तन्न कालोयं वर्तते तव सांप्रतम्
ఓ నృపా, మనుష్యులు ప్రథమ వయస్సులో విషయభోగం చేయవలెను; కాని ఇప్పుడు, ప్రస్తుతము, నీకు ఇది తగిన కాలము కాదు.
Verse 17
जरां तात प्रदत्वा वै पुत्रे तात महद्गताम् । पश्चात्सुखं प्रभोक्तव्यं न तु स्यात्तव जीवितम्
ఓ తాత! మహద్గతిని పొందిన నీ కుమారునికి నిజంగా జరను అప్పగించి, ఆ తరువాత సుఖాన్ని అనుభవించవలెను; అప్పుడు నీ జీవితం మునుపటిలా ఉండదు।
Verse 18
तस्माद्वाक्यं महाराज करिष्ये नैव ते पुनः । एवमाभाषत नृपं तुरुर्ज्येष्ठसुतस्तदा
అందువల్ల, ఓ మహారాజా! నేను మీ ఆజ్ఞను మళ్లీ ఎప్పటికీ నెరవేర్చను. ఇలా చెప్పి ఆ సమయంలో తురువు యొక్క జ్యేష్ఠపుత్రుడు రాజుతో పలికెను।
Verse 19
तुरोर्वाक्यं तु तच्छ्रुत्वा क्रुद्धो राजा बभूव सः । तुरुं शशाप धर्मात्मा क्रोधेनारुणलोचनः
తురువు మాటలు విని రాజు కోపించాడు. ధర్మాత్ముడైన అతడు కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో తురువును శపించాడు।
Verse 20
अपध्वस्तस्त्वयाऽदेशो ममायं पापचेतन । तस्मात्पापी भव स्वत्वं सर्वधर्मबहिष्कृतः
ఓ పాపచిత్తుడా! నీవు నా ఈ ఆజ్ఞను త్రోసిపుచ్చితివి. కాబట్టి నీ స్వకర్మవల్ల పాపివై, సమస్త ధర్మాచరణ నుండి బహిష్కృతుడవు కావు।
Verse 21
शिखया त्वं विहीनश्च वेदशास्त्रविवर्जितः । सर्वाचारविहीनस्त्वं भविष्यसि न संशयः
నీవు శిఖా లేనివాడవు, వేదశాస్త్రాల నుండి వర్జితుడవు అవుతావు. నీవు సమస్త ఆచారాల నుండి హీనుడవుతావు—సందేహం లేదు।
Verse 22
ब्रह्मघ्नस्त्वं देवदुष्टः सुरापः सत्यवर्जितः । चंडकर्मप्रकर्ता त्वं भविष्यसि नराधमः
నీవు బ్రహ్మహంతకుడవు, దేవద్రోహివు, సురాపానాసక్తుడవు, సత్యాన్ని విడిచినవు. క్రూరకర్మాలకు ప్రవర్తించి నీవు భవిష్యత్తులో నరాధముడవుతావు.
Verse 23
सुरालीनः क्षुधी पापी गोघ्नश्च त्वं भविष्यसि । दुश्चर्मा मुक्तकच्छश्च ब्रह्मद्वेष्टा निराकृतिः
నీవు సురాపానానికి బానిసై, ఎల్లప్పుడూ ఆకలితో పాపిగా, గోహంతకుడిగా మారుతావు. చర్మరోగాలు కలుగుతాయి, వస్త్రం సడలిపోతుంది; బ్రాహ్మణద్వేషిగా నిందితుడై బహిష్కృతుడవుతావు.
Verse 24
परदाराभिगामी त्वं महाचंडः प्रलंपटः । सर्वभक्षश्च दुर्मेधाः सदात्वं च भविष्यसि
నీవు పరస్త్రీగామిగా, మహాక్రూరుడిగా, ఘోర లంపటుడిగా మారుతావు. అన్నిటినీ భక్షించే వాడిగా, దుష్టబుద్ధితో నీవు ఎల్లప్పుడూ అలాగే ఉంటావు.
Verse 25
सगोत्रां रमसे नारीं सर्वधर्मप्रणाशकः । पुण्यज्ञानविहीनात्मा कुष्ठवांश्च भविष्यसि
నీవు సగోత్ర స్త్రీతో రమిస్తే, నీవు సమస్త ధర్మాన్ని నాశనం చేసే వాడవుతావు. పుణ్యమూ సత్యజ్ఞానమూ లేని వాడై నీవు కుష్ఠరోగి అవుతావు.
Verse 26
तव पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति न संशयः । ईदृशाः सर्वपुण्यघ्ना म्लेच्छाः सुकलुषीकृताः
నీ కుమారులు, మనవళ్లు నిశ్చయంగా పుడతారు—సందేహం లేదు. వారు ఇలాంటి వారే అవుతారు: మ్లేచ్ఛులు, సమస్త పుణ్యాన్ని నాశనం చేసేవారు, పాపంతో పూర్తిగా కలుషితులు.
Verse 27
एवं तुरुं सुशप्त्वैव यदुं पुत्रमथाब्रवीत् । जरां वै धारयस्वेह भुंक्ष्व राज्यमकंटकम्
ఇలా తురును ఘోరంగా శపించి, రాజు తరువాత తన కుమారుడు యదుతో ఇలా అన్నాడు— “ఇక్కడ నీవు జరను ధరించు; కంటకరహితమైన (నిర్విఘ్న) రాజ్యాన్ని అనుభవించు।”
Verse 28
बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा यदू राजानमब्रवीत् । यदुरुवाच । जराभारं न शक्नोमि वोढुं तात कृपां कुरु
అంజలి బద్ధంగా యదు రాజుతో ఇలా అన్నాడు— “తండ్రీ, జరాభారాన్ని నేను మోయలేను; దయ చూపండి।”
Verse 29
शीतमध्वा कदन्नं च वयोतीताश्च योषितः । मनसः प्रातिकूल्यं च जरायाः पंचहेतवः
చల్లని తేనె, అపథ్యమైన ఆహారం, యౌవనాన్ని దాటిన స్త్రీలు, మనస్సు ప్రతికూలత— ఇవే జరకు ఐదు కారణాలు.
Verse 30
जरादुःखं न शक्नोमि नवे वयसि भूपते । कः समर्थो हि वै धर्तुं क्षमस्व त्वं ममाधुना
ఓ భూపతీ, యౌవన నూతనతలోనే జరాదుఃఖాన్ని నేను భరించలేను. దాన్ని మోయగలవాడు ఎవరు? ఇప్పుడు నన్ను క్షమించండి.
Verse 31
यदुं क्रुद्धो महाराजः शशाप द्विजनंदन । राज्यार्हो न च ते वंशः कदाचिद्वै भविष्यति
ఓ ద్విజనందనా, కోపించిన మహారాజు యదును శపించాడు— “నీవు గాని నీ వంశం గాని ఎప్పటికీ రాజ్యానికి అర్హులు కారు।”
Verse 32
बलतेजः क्षमाहीनः क्षात्रधर्मविवर्जितः । भविष्यति न संदेहो मच्छासनपराङ्मुखः
అతడు బలవంతుడూ తేజస్సుగలవాడూ అవుతాడు; కానీ క్షమలేనివాడై క్షత్రియధర్మాన్ని విడిచివేసినవాడై ఉంటాడు. నా ఆజ్ఞకు విరోధంగా తిరిగినందున ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 33
यदुरुवाच । निर्दोषोहं महाराज कस्माच्छप्तस्त्वयाधुना । कृपां कुरुष्व दीनस्य प्रसादसुमुखो भव
యదు అన్నాడు—ఓ మహారాజా, నేను నిర్దోషిని; మరి మీరు ఇప్పుడు నన్నెందుకు శపించారు? ఈ దీనునిపై కరుణ చూపండి; ప్రసన్నముఖుడై అనుగ్రహించండి.
Verse 34
राजोवाच । महादेवः कुले ते वै स्वांशेनापि हि पुत्रक । करिष्यति विसृष्टिं च तदा पूतं कुलं तव
రాజు అన్నాడు—ఓ బిడ్డా, నీ వంశంలో మహాదేవుడు తన స్వాంశంతో కూడ ఒక అవతరణ/ప్రకటనను కలుగజేస్తాడు; అప్పుడు నీ కులం పవిత్రమవుతుంది.
Verse 35
यदुरुवाच । अहं पुत्रो महाराज निर्दोषः शापितस्त्वया । अनुग्रहो दीयतां मे यदि मे वर्त्तते दया
యదు అన్నాడు—ఓ మహారాజా, నేను మీ కుమారుడను; అయినా నిర్దోషినై ఉండగానే మీచేత శపించబడ్డాను. నాపై దయ ఉంటే, నాకు అనుగ్రహం ప్రసాదించండి.
Verse 36
राजोवाच । यो भवेज्ज्येष्ठपुत्रस्तु पितुर्दुःखापहारकः । राज्यदायं सुभुंक्ते च भारवोढा भवेत्स हि
రాజు అన్నాడు—ఎవడు జ్యేష్ఠ కుమారుడో, వాడు తండ్రి దుఃఖాన్ని తొలగిస్తాడు; వాడే రాజ్య వారసత్వాన్ని యథావిధిగా అనుభవిస్తాడు, అలాగే కులభారాన్ని మోసేవాడూ వాడే.
Verse 37
त्वया धर्मं न प्रवृत्तमभाष्योसि न संशयः । भवता नाशिताज्ञा मे महादंडेन घातिनः
నీవు ధర్మాన్ని ప్రవృత్తింపజేయలేదు—ఇందులో సందేహం లేదు; నీవు తర్కవచనంతో బోధపడేవాడవు కూడా కాదు. నీవు నా ఆజ్ఞను నాశనం చేసి, మహాదండంతో ప్రహరిస్తున్నావు।
Verse 38
तस्मादनुग्रहो नास्ति यथेष्टं च तथा कुरु । यदुरुवाच । यस्मान्मे नाशितं राज्यं कुलं रूपं त्वया नृप
కాబట్టి నీకు అనుగ్రహం లేదు—నీ ఇష్టమొచ్చినట్లు చేయి. యదు ఇలా అన్నాడు: ఓ నృపా, నీవు నా రాజ్యాన్ని, నా కులాన్ని, నా రూపాన్ని కూడా నాశనం చేశావు।
Verse 39
तस्माद्दुष्टो भविष्यामि तव वंशपतिर्नृप । तव वंशे भविष्यंति नानाभेदास्तु क्षत्त्रियाः
కాబట్టి, ఓ నృపా, నేను నీ వంశానికి దుష్టాధిపతిగా మారుతాను; నీ వంశంలో అనేక భేదాల క్షత్రియులు పుట్టుకొస్తారు।
Verse 40
तेषां ग्रामान्सुदेशांश्च स्त्रियो रत्नानि यानि वै । भोक्ष्यंति च न संदेहो अतिचंडा महाबलाः
వారు సందేహం లేకుండా గ్రామాలను, సుందర దేశాలను, అలాగే స్త్రీలను మరియు ఉన్న రత్నధనాన్ని అనుభవించి/దోచుకుంటారు; ఎందుకంటే వారు అత్యంత చండులు, మహాబలవంతులు।
Verse 41
मम वंशात्समुत्पन्नास्तुरुष्का म्लेच्छरूपिणः । त्वया ये नाशिताः सर्वे शप्ताः शापैः सुदारुणैः
నా వంశం నుండి తురుష్కులు పుట్టారు, వారు మ్లేచ్ఛరూపధారులు. నీవు నాశనం చేసిన వారందరూ అత్యంత దారుణ శాపాలతో శపింపబడి బాధపడుతున్నారు।
Verse 42
एवं बभाषे राजानं यदुः क्रुद्धो नृपोत्तम । अथ क्रुद्धो महाराजः पुनश्चैवं शशाप ह
ఇలా క్రోధించిన యదు, ఓ నృపోత్తమా, రాజునితో పలికెను. అప్పుడు మహారాజుడును కోపంతో మరల ఈ విధంగా శాపము పలికెను.
Verse 43
मत्प्रजानाशकाः सर्वे वंशजास्ते शृणुष्व हि । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च पृथ्वी नक्षत्रतारकाः
వినుము—నీ వంశజులందరూ నా ప్రజలను నాశనం చేసేవారై ఉంటారు; చంద్రసూర్యులు, భూమి, నక్షత్రతారలు ఉన్నంతకాలము.
Verse 44
तावन्म्लेच्छाः प्रपक्ष्यंते कुंभीपाके चरौ रवे । कुरुं दृष्ट्वा ततो बालं क्रीडमानं सुलक्षणम्
సూర్యుడు తన గమనంలో ఉన్నంతకాలము మ్లేచ్ఛులు కుంభీపాక నరకంలో ఉడికింపబడుదురు. తరువాత అక్కడ ఆడుకొనుచున్న సులక్షణ బాలుణ్ణి చూచి వారు కురువైపు చూచిరి.
Verse 45
समाह्वयति तं राजा न सुतं नृपनंदनम् । शिशुं ज्ञात्वा परित्यक्तः सकुरुस्तेन वै तदा
రాజు అతనిని పిలిచెను, ఓ నృపనందనా; కాని అతనిని తన కుమారుడిగా అంగీకరించలేదు. అతడు కేవలం శిశువని తెలిసి, ఆ సమయంలో కురు అతనిని విడిచిపెట్టెను.
Verse 46
शर्मिष्ठायाः सुतं पुण्यं तं पूरुं जगदीश्वरः । समाहूय बभाषे च जरा मे गृह्यतां पुनः
అప్పుడు జగదీశ్వరుడు శర్మిష్ఠా పుణ్యపుత్రుడైన పూరువును పిలిచి పలికెను—“నా జరా, అనగా వృద్ధాప్యాన్ని, మరల నీవు స్వీకరించుము.”
Verse 47
भुंक्ष्व राज्यं मया दत्तं सुपुण्यं हतकंटकम् । पूरुरुवाच । राज्यं देवे न भोक्तव्यं पित्रा भुक्तं यथा तव
నేను ఇచ్చిన ఈ మహాపుణ్యమయమైన, కంటకరహితమైన రాజ్యాన్ని అనుభవించు. పూరు పలికెను—హే దేవా! తండ్రి ముందే అనుభవించిన రాజ్యాన్ని కుమారుడు స్వీకరించి అనుభవించరాదు; నీవు అనుభవించినట్లే.
Verse 48
त्वदादेशं करिष्यामि जरा मे दीयतां नृप । तारुण्येन ममाद्यैव भूत्वा सुंदररूपदृक्
హే నృపా! నీ ఆజ్ఞను నేను నెరవేర్చుదును. నాకు జరను దయచేయుము; ఈ రోజే యౌవనవంతుడనై సుందరరూపాన్ని దర్శించుదును.
Verse 49
भुंक्ष्व भोगान्सुकर्माणि विषयासक्तचेतसा । यावदिच्छा महाभाग विहरस्व तया सह
సుకర్మఫలంగా లభించిన భోగాలను విషయాసక్తచిత్తంతో అనుభవించు. హే మహాభాగ! నీకు ఎంత ఇష్టమో అంతకాలం ఆమెతో కలిసి విహరించు.
Verse 50
यावज्जीवाम्यहं तात जरां तावद्धराम्यहम् । एवमुक्तस्तु तेनापि पूरुणा जगतीपतिः
హే తాతా! నేను జీవించు వరకు అంతకాలం జరను నేను ధరించుదును. ఈ విధంగా పూరు కూడా జగతీపతిని ఉద్దేశించి పలికెను.
Verse 51
हर्षेण महताविष्टस्तं पुत्रं प्रत्युवाच सः । यस्माद्वत्स ममाज्ञा वै न हता कृतवानिह
మహా హర్షంతో పరవశుడై అతడు కుమారునితో పలికెను—హే వత్సా! నీవు ఇక్కడ నా ఆజ్ఞను లంఘించలేదు; అందువల్ల నీవు యథార్థంగా ప్రవర్తించితివి.
Verse 52
तस्मादहं विधास्यामि बहुसौख्यप्रदायकम् । यस्माज्जरागृहीता मे दत्तं तारुण्यकं स्वकम्
కాబట్టి నేను అపారసుఖప్రదమైన ఒక ఏర్పాటును చేస్తాను; ఎందుకంటే జరాగ్రస్తుడైన నాకే నా స్వంత యౌవనం మళ్లీ ప్రసాదించబడింది।
Verse 53
तेन राज्यं प्रभुंक्ष्व त्वं मया दत्तं महामते । एवमुक्तः सुपूरुश्च तेन राज्ञा महीपते
హే మహామతీ! నేను నీకు ఇచ్చిన రాజ్యాన్ని నీవు పాలించు. ఆ రాజు ఇలా పలికినప్పుడు, హే భూపతీ, సుపూరుడూ ఆ బాధ్యతను స్వీకరించాడు।
Verse 54
तारुण्यंदत्तवानस्मै जग्राहास्माज्जरां नृप । ततः कृते विनिमये वयसोस्तातपुत्रयोः
హే నృపా! అతడు అతనికి యౌవనాన్ని ప్రసాదించి, అతనిలోని జరను తీసుకున్నాడు. ఈ విధంగా తండ్రి-కొడుకుల వయస్సుల మార్పిడి పూర్తైంది।
Verse 55
तस्माद्वृद्धतरः पूरुः सर्वांगेषु व्यदृश्यत । नूतनत्वं गतो राजा यथा षोडशवार्षिकः
అందువల్ల పూరు తన సమస్త అవయవాలలో మరింత వృద్ధుడిగా కనిపించాడు; రాజు మాత్రం నవయౌవనాన్ని పొందాడు, పదహారు ఏళ్లవాడిలా।
Verse 56
रूपेण महताविष्टो द्वितीय इव मन्मथः । धनूराज्यं च छत्रं च व्यजनं चासनं गजम्
అసాధారణ సౌందర్యంతో మునిగిపోయిన అతడు రెండవ మన్మథుడిలా కనిపించాడు; అక్కడ రాజధనుస్సు, రాజఛత్రం, చామరం, సింహాసనం, గజమూ ఉన్నాయి।
Verse 57
कोशं देशं बलं सर्वं चामरं स्यंदनं तथा । ददौ तस्य महाराजः पूरोश्चैव महात्मनः
ఆ మహాత్మునికి మహారాజు పూరువు ఖజానా, దేశం, సమస్త సైన్యం, అలాగే చామరం మరియు రథం వంటి రాజచిహ్నాలనూ దానమిచ్చెను।
Verse 58
कामासक्तश्च धर्मात्मा तां नारीमनुचिंतयन् । तत्सरः सागरप्रख्यंकामाख्यं नहुषात्मजः
ధర్మాత్ముడైనప్పటికీ నహుషుని కుమారుడు కామాసక్తుడై, ఆ స్త్రీని నిరంతరం తలచుచూ సముద్రసమానమైన ‘కామా’ అనే మహాసరోవరాన్ని ఏర్పరచెను।
Verse 59
अश्रुबिंदुमती यत्र जगाम लघुविक्रमः । तां दृष्ट्वा तु विशालाक्षीं चारुपीनपयोधराम्
అక్కడ అశ్రుబిందుమతీ వద్దకు లఘువిక్రముడు వెళ్లెను; ఆమెను విశాలనేత్రయుత, సుందరమైన పుష్టస్తనాలతో చూచి—
Verse 60
विशालां च महाराजः कंदर्पाकृष्टमानसः । राजोवाच । आगतोऽस्मि महाभागे विशाले चारुलोचने
అప్పుడు కందర్పుని ఆకర్షణకు లోనైన మనస్సుతో మహారాజు విశాలాతో పలికెను— “ఓ మహాభాగే విశాలే, ఓ చారులోచనే, నేను వచ్చితిని।”
Verse 61
जरात्यागःकृतो भद्रे तारुण्येन समन्वितः । युवा भूत्वा समायातो भवत्वेषा ममाधुना
ఓ భద్రే, నేను జరను విడిచిపెట్టి యౌవనంతో యుక్తుడనయ్యాను; యువకుడై తిరిగి వచ్చితిని— ఇప్పుడు ఆమె నా దై ఉండుగాక।
Verse 62
यंयं हि वांछते चैषा तंतं दद्मि न संशयः । विशालोवाच । यदा भवान्समायातो जरां दुष्टां विहाय च
“ఆమె ఏది ఏది కోరుతుందో, అదే అదే నేను నిస్సందేహంగా ప్రసాదిస్తాను.” విశాలుడు అన్నాడు—“మీరు దుష్ట జరను విడిచి ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు…”
Verse 63
दोषेणैकेनलिप्तोसि भवंतं नैव मन्यते । राजोवाच । मम दोषं वदस्व त्वं यदि जानासि निश्चितम्
ఒకే ఒక దోషంతో లిప్తుడైనందున అతడు మిమ్మల్ని గౌరవించడు. రాజు అన్నాడు—“నీవు నిశ్చయంగా తెలుసుకుంటే నా దోషాన్ని చెప్పు.”
Verse 64
तं तु दोषं परित्यक्ष्येगुणरूपंनसंशयः
కానీ ఆ దోషాన్ని నేను విడిచిపెడతాను; నిస్సందేహంగా గుణస్వరూపంలో నిలుస్తాను.
Verse 78
इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेवेनोपाख्यानेमातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरितेऽष्टसप्ततितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణం భూమిఖండంలో, వేనోపాఖ్యానంలో, మాతా-పితృ తీర్థవర్ణన మరియు యయాతిచరిత్రలో ఎనభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.