Adhyaya 64

Verse 1

पिप्पलौवाच । पितुःप्रसादभावाद्वै यदुना सुखमुत्तमम् । कथं प्राप्तं सुभुक्तं च तन्मे विस्तरतो वद

పిప్పలుడు అన్నాడు—తండ్రి ప్రసాదమువలన యదువు పొందిన పరమసుఖము ఎలా లభించింది? అది ఎలా సమ్యగ్గా అనుభవించబడింది? దానిని నాకు విస్తరంగా చెప్పుము।

Verse 2

कस्मात्पापप्रभावं च रुरुर्भुंक्ते द्विजोत्तम । सकलं विस्तरेणापि वद मे कुंडलात्मज

హే ద్విజోత్తమా! రురు అనే జీవి పాపప్రభావజన్య ఫలాన్ని ఎందుకు అనుభవిస్తున్నాడు? హే కుండలాత్మజా, సమస్తమును నాకు విస్తరంగా చెప్పుము।

Verse 3

सुकर्मोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि चरित्रं पापनाशनम् । नहुषस्य सुपुण्यस्य ययातेश्च महात्मनः

సుకర్ముడు అన్నాడు—వినుడి; నేను పాపనాశకమైన చరిత్రను చెప్పుదును—అతిపుణ్యవంతుడైన నహుషుని మరియు మహాత్ముడైన యయాతి యొక్క కథను।

Verse 4

सोमवंशात्प्रभूतो हि नहुषो मेदिनीपतिः । दानधर्माननेकांश्च चका रह्यतुलानपि

సోమవంశమునుండి నహుషుడు భూపతిగా ప్రబలెను; అతడు దానధర్మముల అనేక కార్యములను, పరిమాణమున అతులముగా, ఆచరించెను.

Verse 5

मखानामश्वमेधानामियाज शतमुत्तमम् । वाजपेयशतं चापि अन्यान्यज्ञाननेकधा

అతడు ఉత్తమమైన అశ్వమేధ యజ్ఞములను శతమార్లు నిర్వహించెను; అలాగే వాజపేయములను కూడా శతమార్లు, ఇంకా అనేక విధముల ఇతర యజ్ఞములను చేసెను.

Verse 6

आत्मनः पुण्यभावेन इंद्रलोकमवाप सः । पुत्रं धर्मगुणोपेतं प्रजापालं चकार सः

తన పుణ్యస్వభావ ఫలమున అతడు ఇంద్రలోకమును పొందెను; ధర్మగుణసంపన్నుడైన తన కుమారుని ప్రజల పాలకుడిగా నియమించెను.

Verse 7

ययातिं सत्यसंपन्नं धर्मवीर्यं महामतिम् । एंद्रं पदं गतो राजा तस्य पुत्रः पदे स्वके

సత్యసంపన్నుడూ ధర్మవీర్యుడూ మహామతియైన రాజు యయాతి ఐంద్ర పదమును పొందెను; అతని కుమారుడు తన యోగ్య స్థానమున నిలిచెను.

Verse 8

ययातिः सत्यसंपन्नः प्रजा धर्मेण पालयेत् । स्वयमेव प्रपश्येत्स प्रजाकर्माणि तान्यपि

సత్యసంపన్నుడైన రాజు యయాతి ధర్మమార్గమున ప్రజలను పాలించవలెను; మరియు ప్రజల ఆ కార్యములను తానే ప్రత్యక్షముగా పరిశీలించవలెను.

Verse 9

याजयामास धर्मज्ञः श्रुत्वा धर्ममनुत्तमम् । यज्ञतीर्थादिकं सर्वं दानपुण्यं चकार सः

అనుత్తమ ధర్మోపదేశాన్ని విని ఆ ధర్మజ్ఞుడు యజ్ఞాలు చేయించాడు; యజ్ఞతీర్థాది సంబంధమైన సమస్త కర్మలను, దానపుణ్యాన్ని కూడా అతడు ఆచరించాడు।

Verse 10

राज्यं चकार मेधावी सत्यधर्मेण वै तदा । यावदशीतिसहस्राणि वर्षाणां नृपनंदनः

అప్పుడు ఆ మేధావి నృపనందనుడు సత్యధర్మానుసారం రాజ్యాన్ని పాలించాడు—ఎనభై వేల సంవత్సరాల వరకు।

Verse 11

तावत्कालं गतं तस्य ययातेस्तु महात्मनः । तस्य पुत्राश्च चत्वारस्तद्वीर्यबलविक्रमाः

ఆ కాలానికి మహాత్ముడు యయాతి యొక్క ఆయుష్కాలం ముగిసింది. అతనికి వీర్యం, బలం, విక్రమంలో ప్రసిద్ధులైన నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు।

Verse 12

तेषां नामानि वक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । तस्यासीज्ज्येष्ठपुत्रस्तु रुरुर्नाम महाबलः

ఇప్పుడు వారి పేర్లు చెబుతాను—ఏకాగ్రచిత్తంతో విను. అతని జ్యేష్ఠ కుమారుడు మహాబలుడు ‘రురు’ అనే పేరుగలవాడు।

Verse 13

पुरुर्नाम द्वितीयोऽभूत्कुरुश्चान्यस्तृतीयकः । यदुर्नाम स धर्मात्मा चतुर्थो नृपतेः सुतः

రెండవ కుమారుడు ‘పురు’ అనే వాడు, మూడవడు ‘కురు’; నాలుగవడు ధర్మాత్ముడైన రాజపుత్రుడు ‘యదు’ అనే పేరుగలవాడు।

Verse 14

एवं चत्वारः पुत्राश्च ययातेस्तु महात्मनः । तेजसा पौरुषेणापि पितृतुल्यपराक्रमाः

ఇలా మహాత్ముడైన యయాతికి నలుగురు కుమారులు ఉండిరి; తేజస్సు, పౌరుషములలో వారు తండ్రితో సమాన పరాక్రములు.

Verse 15

एवं राज्यं कृतं तेन धर्मेणापि ययातिना । तस्य कीर्तिर्यशो भावस्त्रैलोक्ये प्रचुरोभवत्

ఇలా యయాతి ధర్మమార్గమున రాజ్యాన్ని పాలించెను; అతని కీర్తి, యశస్సు, మహిమ త్రిలోకములలో విస్తరించెను.

Verse 16

विष्णुरुवाच । एकदा तु द्विजश्रेष्ठो नारदो ब्रह्मनंदनः । एंद्रं लोकं गतो राजन्द्रष्टुं चैव पुरंदरम्

విష్ణువు పలికెను—ఓ రాజా, ఒకసారి ద్విజశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు, బ్రహ్ముని ప్రియపుత్రుడు, పురందరుడైన ఇంద్రుని దర్శించుటకు ఇంద్రలోకమునకు వెళ్లెను.

Verse 17

सहस्राक्षस्ततोपश्यद्धुताशनसमप्रभम् । देवो विप्रं समायांतं सर्वज्ञं ज्ञानपंडितम्

అప్పుడు సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు అగ్నిసమాన కాంతితో ప్రకాశించే, సర్వజ్ఞుడూ జ్ఞానపండితుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు సమీపించుట చూచెను.

Verse 18

पूजितं मधुपर्काद्यैर्भक्त्या नमितकंधरः । निवेश्य चासने पुण्ये पप्रच्छ मुनिपुंगवम्

మధుపర్కాది ఉపచారములతో పూజించి, భక్తితో శిరస్సు వంచి, పుణ్యాసనమున కూర్చుండబెట్టి ఇంద్రుడు ఆ మునిపుంగవుని ప్రశ్నించెను.

Verse 19

इंद्र उवाच । कस्मादागमनं तेद्य किमर्थमिह चागतः । किं ते हि सुप्रियं विप्र करोम्यद्य महामुने

ఇంద్రుడు పలికెను—నీవు ఈ రోజు ఏ కారణముచేత వచ్చితివి, ఇక్కడికి ఎందుకు సమాగతుడవు? ఓ విప్రా, ఓ మహామునీ, నేడు నీకు అత్యంత ప్రీతికరమైన ఏ కార్యమును నేను చేయుదును?

Verse 20

नारद उवाच । देवराज कृतं सर्वं भक्त्या यच्च प्रभाषितम् । संतुष्टोस्मि महाप्राज्ञ प्रश्नोत्तरं वदाम्यहम्

నారదుడు పలికెను—ఓ దేవరాజా, భక్తితో నీవు చేసిన సమస్తమును, భక్తితో పలికిన మాటలనును బట్టి నేను సంతుష్టుడను. ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఇప్పుడు నీ ప్రశ్నలకు ఉత్తరములను చెప్పుదును.

Verse 21

महीलोकात्सुसंप्राप्तः सांप्रतं तव मंदिरम् । त्वामन्वेष्टुं समायातो दृष्ट्वा नाहुषमेव च

భూలోకమునుండి క్షేమముగా వచ్చి, ఇప్పుడు నీ మందిరమునకు చేరితిని. నిన్ను అన్వేషించుటకై సమాగతుడనై, నహుషుని కూడా ప్రత్యక్షముగా దర్శించితిని.

Verse 22

इंद्र उवाच । सत्यधर्मेण को राजा प्रजाः पालयते सदा । सर्वधर्मसमायुक्तः श्रुतवाञ्ज्ञानवान्गुणी

ఇంద్రుడు పలికెను—సత్యధర్మముచే ఏ రాజు సదా ప్రజలను పాలించుచున్నాడు? సర్వధర్మసమాయుక్తుడై, శ్రుతవంతుడై, జ్ఞానవంతుడై, గుణవంతుడై ఉన్నవాడు ఎవరు?

Verse 23

पृथिव्यामस्ति को राजा वेदज्ञो ब्राह्मणप्रियः । ब्रह्मण्यो वेदविच्छूरो यज्वा दाता सुभक्तिमान्

పృథివిలో ఆ రాజెవడు—వేదజ్ఞుడై బ్రాహ్మణప్రియుడై ఉన్నవాడు? బ్రహ్మణ్యుడై, వేదవిద్యలో దీప్తిమంతుడై, యజ్ఞకర్త, దాత, సుభక్తిమంతుడై ఉన్నవాడు ఎవరు?

Verse 24

नारद उवाच । एभिर्गुणैस्तु संयुक्तो नहुषस्यात्मजो बली । यस्य सत्येन वीर्येण सर्वे लोकाः प्रतिष्ठिताः

నారదుడు పలికెను—ఈ గుణములతో యుక్తుడైన నహుషుని పరాక్రమశాలి కుమారుడు; అతని సత్యము మరియు వీర్యముచేత సమస్త లోకములు దృఢముగా స్థిరపడినవి।

Verse 25

भवादृशो हि भूर्लोके ययातिर्नहुषात्मजः । भवान्स्वर्गे स चैवास्ति भूतले भूतिवर्धनः

భూలోకమున మీవంటి వాడు నహుషపుత్రుడైన యయాతియే. మీరు స్వర్గమున ఉన్నారు; అతడు భూతలమున ఉండి భూతిని వర్ధింపజేయువాడు।

Verse 26

पितुः श्रेष्ठो महाराज ह्यश्वमेधशतं तथा । वाजपेयशतं चक्रे ययातिः पृथिवीपतिः

ఓ మహారాజా, భూపతియైన యయాతి తన తండ్రికన్నా శ్రేష్ఠుడు; అతడు శత అశ్వమేధ యాగములు, అలాగే శత వాజపేయ యాగములు నిర్వహించెను।

Verse 27

दत्तान्यनेकरूपाणि दानानि तेन भक्तितः । गवां लक्षसहस्राणि गवां कोटिशतानि च

భక్తితో అతడు అనేక విధముల దానములు ఇచ్చెను—గోవుల లక్షలూ వేలలూ, ఇంకా గోవుల శతకోటుల వరకు కూడా।

Verse 28

कोटिहोमांश्चकाराथ लक्षहोमांस्तथैव च । भूमिदानादि दानानि ब्राह्मणेभ्योददाच्च यः

అతడు కోటి సంఖ్యలో హోమములు, అలాగే లక్ష సంఖ్యలో హోమములు నిర్వహించెను; మరియు భూమిదానము మొదలైన దానములను బ్రాహ్మణులకు సమర్పించెను।

Verse 29

सर्वं येन स्वरूपं हि धर्मस्य परिपालितम् । एवं गुणैः समायुक्तो ययातिर्नहुषात्मजः

యేన సర్వథా ధర్మస్య స్వరూపమే సమ్యక్ పరిపాలితమైందో—అటువంటి గుణసంపన్నుడు నహుషాత్మజుడు యయాతి।

Verse 30

वर्षाणां तु सहस्राणि अशीतिर्नृपसत्तमः । राज्यं चकार सत्येन यथा दिवि भवानिह

హే నృపశ్రేష్ఠా! అతడు ఎనభై వేల సంవత్సరాలు సత్యబలంతో రాజ్యాన్ని పాలించాడు—మీరు ఇక్కడ భూమిపై, స్వర్గంలోనట్లు, పాలించునట్లే.

Verse 31

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य देवेंद्रो नारदात्स मुनीश्वरात् । समालोच्य स मेधावी संभीतो धर्मपालनात्

సుకర్మా అన్నాడు—మునీశ్వరుడు నారదుని నుండి ఇలా విని దేవేంద్రుడు ఇంద్రుడు ఆలోచించాడు; ఆ మేధావి ధర్మరక్షణ విషయమై భయపడెను.

Verse 32

शतयज्ञप्रभावेण नहुषो हि पुरा मम । एंद्रं पदं गतो वीरो देवराजोभवत्पुरा

శతయజ్ఞ ప్రభావంతో నా వంశజుడైన వీరుడు నహుషుడు పూర్వం ఐంద్ర పదాన్ని పొందాడు; అప్పట్లో దేవరాజుడయ్యాడు.

Verse 33

शची बुद्धिप्रभावेण पदभ्रष्टो व्यजायत । तादृशोयं महाराजः पितुस्तुल्यपराक्रमः

శచీ బుద్ధి ప్రభావంతో అతడు పదభ్రష్టుడైయుండి కూడా మళ్లీ ప్రతిష్ఠ పొందెను. అటువంటి ఈ మహారాజు—తండ్రితో సమాన పరాక్రముడు.

Verse 34

प्राप्स्यते नात्र संदेहः पदमैंद्रं न संशयः । येन केनाप्युपायेन तं भूपं दिवमानये

అతడు తప్పక పొందును—ఇందులో సందేహమే లేదు; నిశ్చయంగా పద్మేంద్రపదాన్ని చేరును. ఏ ఉపాయమైనా సరే, ఆ రాజును స్వర్గానికి తీసికొనిరండి.

Verse 35

इत्येवं चिंतयामास तस्माद्भीतः सुरेश्वरः । भूपालस्य नृपश्रेष्ठ ययातेः सुमहद्भयात्

ఇలా ఆలోచించి దేవేశ్వరుడు భయపడెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా—రాజు యయాతి వల్ల కలిగిన మహాభయంతో.

Verse 36

तमानेतुं ततो दूतं प्रेषयामास देवराट् । नहुषस्य विमानं तु सर्वकामसमन्वितम्

అతనిని తీసికొనివచ్చుటకు దేవరాజు దూతను పంపెను. నహుషుని విమానం సర్వకామసంపత్తులతో సమన్వితమై ఉండెను.

Verse 37

सारथिं मातलिं नाम विमानेन समन्वितम् । गतो हि मातलिस्तत्र यत्रास्ते नहुषात्मजः

విమానంతో కూడిన మాతలి అనే సారథి, నహుషుని కుమారుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లెను.

Verse 38

प्रहितः सुरराजेन समानेतुं महामतिम् । सभायां वर्त्तमानस्तु यथा इंद्र प्रःशोभते

సురరాజు పంపినవాడు ఆ మహామతిని తీసికొనివచ్చుటకు సభలో నిలిచి, ఇంద్రునివలె ప్రకాశించి శోభించెను.

Verse 39

तथा ययातिर्धर्मात्मा स्वसभायां विराजते । तमुवाच महात्मानं राजानं सत्यभूषणम्

ఈ విధంగా ధర్మాత్ముడైన యయాతి తన రాజసభలో ప్రకాశించాడు. అప్పుడు సత్యభూషణుడైన ఆ మహాత్మ రాజును ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 40

सारथिर्देवराजस्य शृणु राजन्वचो मम । प्रहितो देवराजेन सकाशं तव सांप्रतम्

నేను దేవరాజుని సారథిని; ఓ రాజా, నా మాట వినుము. దేవరాజునే నన్ను ఇప్పుడు నీ సమీపానికి పంపెను.

Verse 41

यद्ब्रूते देवराजस्तु तत्सर्वं सुमनाः कुरु । आगंतव्यं त्वया देव एंद्रं लोकं हि नान्यथा

దేవరాజు ఏది ఆజ్ఞాపిస్తాడో అది అంతా సంతోషమనసుతో చేయుము. ఓ దేవా, నీవు తప్పక ఇంద్రలోకానికి రావలసిందే; వేరే మార్గం లేదు.

Verse 42

पुत्रे राज्यं विसृज्यैव कृत्वा चांतेष्टिमुत्तमाम् । इलो राजा महातेजा वसते नहुषात्मज

పుత్రునికి రాజ్యాన్ని అప్పగించి, ఉత్తమమైన అంత్యేష్టిని నిర్వహించి, నహుషుని కుమారుడైన మహాతేజస్వి రాజు ఇల అక్కడ నివసించెను.

Verse 43

पुरूरवा महावीर्यो विप्रचित्तिर्महामनाः । शिबिर्वसति तत्रैव मनुरिक्ष्वाकु भूपतिः

అక్కడ మహావీర్యుడైన పురూరవ, మహామనస్కుడైన విప్రచిత్తి, శిబి నివసిస్తారు; అలాగే అక్కడే మనువు మరియు భూపతి ఇక్ష్వాకుడు కూడా ఉంటారు.

Verse 44

सगरो नाम मेधावी नहुषश्च पिता तव । ऋतवीर्यः कृतज्ञश्च शंतनुश्च महामनाः

సగరుడు అనే మెధావి రాజు ఉండెను; నహుషుడు నీ తండ్రి. ఋతవీర్యుడు కృతజ్ఞుడు, శంతనువూ మహామనస్కుడు.

Verse 45

भरतो युवनाश्वश्च कार्तवीर्यो नरेश्वरः । यज्ञानाहृत्य बहुधा मोदंते दिवि भूभृतः

భరతుడు, యువనాశ్వుడు, నరేశ్వరుడైన కార్తవీర్యుడు—అనేక యజ్ఞఫలాలను సంపాదించి—హే రాజా, స్వర్గంలో నానావిధాల ఆనందిస్తారు.

Verse 46

अन्ये चैव तु राजानो यज्ञकर्मसु तत्पराः । सर्वे ते दिवि चेंद्रेण मोदंते स्वेन कर्मणा

ఇతర రాజులూ యజ్ఞకర్మలలో నిమగ్నులై—తమ తమ కర్మపుణ్యబలంతో ఇంద్రునితో కలిసి స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.

Verse 47

त्वं पुनः सर्वधर्मज्ञः सर्वधर्मेषु संस्थितः । शक्रेण सह मोदस्व स्वर्गलोके महीपते

నీవు మాత్రం, హే మహీపతే, సర్వధర్మజ్ఞుడవు, సర్వధర్మాలలో స్థిరుడవు; శక్రునితో కలిసి స్వర్గలోకంలో ఆనందించు.

Verse 48

ययातिरुवाच । किं मया तत्कृतं कर्म येन मय्यर्थिता तव । इंद्रस्य देवराजस्य तत्सर्वं मे वदस्व च

యయాతి పలికెను—నేను ఏ కర్మ చేశాను, దాని వల్ల నీవు అభ్యర్థనతో నా వద్దకు వచ్చావు? దేవరాజ ఇంద్రుని విషయమంతా నాకు చెప్పు.

Verse 49

मातलिरुवाचमातलि उपरि टिप्पणी । यदशीतिसहस्राणि वर्षाणां हि त्वया नृप । दानपुण्यादिकं कर्म यज्ञैस्तु परिसाधितम्

మాతలి అన్నాడు—ఓ నృపా! నీవు ఎనభై వేల సంవత్సరాలు యజ్ఞముల ద్వారా దాన‑పుణ్యాది ధర్మకర్మలను విధివిధానంగా సంపూర్ణం చేసితివి।

Verse 50

दिवं गच्छ महाराज कर्मणा स्वेन भूपते । सखित्वं देवराजेन कुरु गच्छ सुरालयम्

ఓ మహారాజా, ఓ భూపతే! నీ స్వకర్మఫలంతో స్వర్గానికి వెళ్లు; దేవరాజ ఇంద్రునితో స్నేహం చేయి; సురాలయానికి గమించు।

Verse 51

पंचात्मकं शरीरं च भूमौ त्यज महामते । दिव्यरूपं समास्थाय भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान्

ఓ మహామతీ! పంచతత్త్వమయమైన ఈ శరీరాన్ని భూమిపై విడిచిపెట్టు; దివ్యరూపం ధరించి మనసుకు అనుగుణమైన భోగాలను అనుభవించు।

Verse 52

यथायथा कृता भूमौ यज्ञा दानं तपश्च ते । तथातथा स्वर्गभोगाः प्रार्थयंते नरेश्वर

ఓ నరేశ్వరా! భూమిపై నీవు ఎంతమేరకు యజ్ఞం, దానం, తపస్సు చేసితివో, అంతమేరకే స్వర్గభోగాలు కోరబడుతూ లభిస్తాయి।

Verse 53

ययातिरुवाच । येन कायेन सिध्येत सुकृतं दुष्कृतं भुवि । मातले तत्कथं त्यक्त्वा गच्छेल्लोकमुपार्जितम्

యయాతి అన్నాడు—ఓ మాతలీ! ఏ శరీరంతో భూమిపై పుణ్యమూ పాపమూ సిద్ధిస్తాయో, ఆ శరీరాన్ని విడిచి సంపాదించిన లోకానికి ఎలా వెళ్లగలడు?

Verse 54

मातलिरुवाच । यत्रैवोपार्जितं कायं पंचात्मकमिदं नृप । तत्तत्रैव परित्यज्य दिव्येनैव व्रजंति तम्

మాతలి అన్నాడు—ఓ రాజా! ఎక్కడ ఈ పంచభూతాత్మక దేహం పొందబడుతుందో, అక్కడే దానిని విడిచి, కేవలం దివ్య (సూక్ష్మ) దేహంతో వారు ఆ లోకానికి ప్రయాణిస్తారు।

Verse 55

इतरे मानवाः सर्वे पापपुण्यप्रसाधकाः । तेऽपि कायं परित्यज्य अधऊर्ध्वं व्रजंति वै

ఇతర మనుష్యులందరూ పాపపుణ్యాల ప్రకారమే రూపుదిద్దుకుంటారు; వారు కూడా దేహాన్ని విడిచి నిజంగా అధో గానీ ఊర్ధ్వ గానీ గమనిస్తారు।

Verse 56

ययातिरुवाच । पंचात्मकेन कायेन सुकृतं दुष्कृतं नराः । उत्पाद्यैव प्रयांत्येव अधऊर्ध्वं तु मातले

యయాతి అన్నాడు—ఓ మాతలీ! పంచభూతాత్మక దేహంతో మనుష్యులు పుణ్యమూ పాపమూ రెండింటినీ సృష్టిస్తారు; వాటిని సృష్టించి, అధో గానీ ఊర్ధ్వ గానీ ప్రయాణిస్తారు।

Verse 57

को विशेषो हि धर्मज्ञ भूमौ कायं परित्यजेत् । पापपुण्यप्रभावाद्वै कायस्य पतनं भवेत्

ఓ ధర్మజ్ఞా! భూమిపై దేహాన్ని విడిచే విషయంలో ఏ ప్రత్యేకత ఉంది? నిజంగా పాపపుణ్య ప్రభావం వల్లనే దేహపతనం (మరణం) జరుగుతుంది।

Verse 58

दृष्टांतो दृश्यते सूत प्रत्यक्षं मर्त्यमंडले । विशेषं नैव पश्यामि पापपुण्यस्य चाधिकम्

ఓ సూతా! మర్త్యమండలంలో ప్రత్యక్షంగా దృష్టాంతం కనిపిస్తుంది; అయినా పాపం పుణ్యం మధ్య అధికమైన ప్రత్యేక భేదం నాకు కనిపించదు।

Verse 59

सत्यधर्मादिकं कर्म येन कायेन मानवः । समर्जयति वै मर्त्यस्तं कस्माद्विप्रसर्जयेत्

మనిషి ఏ దేహంతో సత్యధర్మాది కర్మలు చేసి పుణ్యాన్ని సంపాదిస్తాడో, ఆ దేహాన్ని మర్త్యుడు ఎందుకు విడిచిపెట్టాలి?

Verse 60

आत्मा कायश्च द्वावेतौ मित्ररूपावुभावपि । कायं मित्रं परित्यज्य आत्मा याति सुनिश्चितः

ఆత్మా మరియు దేహం—ఈ రెండూ మిత్రస్వరూపాలే; అయినా దేహమనే మిత్రాన్ని విడిచి ఆత్మ నిశ్చయంగా ప్రయాణిస్తుంది.

Verse 61

मातलिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया राजन्कायं त्यक्त्वा प्रयाति सः । संबंधो नास्ति तेनापि समं कायेन चात्मनः

మాతలి అన్నాడు—ఓ రాజా, మీరు చెప్పింది సత్యం. అతడు దేహాన్ని విడిచి వెళ్లిపోతాడు; కాబట్టి ఆ (ప్రస్థానించే ఆత్మ)కు దేహంతో నిజమైన సంబంధం లేదు, దేహం ఆత్మతో సమానమూ కాదు.

Verse 62

यस्मात्पंचत्वरूपोऽयं संधिजर्जरितः सदा । जरया पीड्यमानस्तु व्याधिभिर्दूषितः सदा

ఎందుకంటే ఈ దేహం పంచతత్త్వమయం; దాని సంధులు ఎల్లప్పుడూ జర్జరితమవుతాయి; ఇది నిరంతరం జరచేత పీడింపబడి, వ్యాధులచేత సదా దూషితమవుతుంది.

Verse 63

जरादोषैः प्रभग्नोऽसौ अत्र स्थातुं स नेच्छति । आकुलव्याकुलो भूत्वा जीवस्त्यक्त्वा प्रयाति सः

జరాదోషాలతో నలిగిపోయిన జీవుడు ఇక్కడ ఉండదలచడు; అత్యంత ఆందోళనతో వ్యాకులుడై దేహాన్ని విడిచి వెళ్లిపోతాడు.

Verse 64

सत्येन धर्मपुण्यैश्च दानैर्नियमसंयमैः । अश्वमेधादिभिर्यज्ञैस्तीर्थैः संयमनैस्तथा

సత్యం, ధర్మపుణ్యకర్మలు, దానం, వ్రతాలు మరియు సంయమం ద్వారా; అశ్వమేధాది యజ్ఞాల ద్వారా; తీర్థసేవనంతో మరియు నియమనిగ్రహ తపస్సులతో—ఇష్టమైన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యఫలం లభిస్తుంది।

Verse 65

सुपुण्यैः सुकृतैश्चान्यैर्जरा नैव प्रधार्यते । पातकैश्च महाराज द्रवते कायमेव सा

అధిక పుణ్యములు మరియు ఇతర సత్కర్మములచేత కూడా జర నిజంగా ఆపబడదు; కానీ పాపములచేత, ఓ మహారాజా, అది శరీరాన్నే కరిగించి క్షీణింపజేస్తుంది।

Verse 66

ययातिरुवाच । कस्माज्जरा समुत्पन्ना कस्मात्कायं प्रपीडयेत् । मम विस्तरतस्त्वं च वक्तुमर्हसि सत्तम

యయాతి అన్నాడు—“జర ఏ కారణం వల్ల పుడుతుంది? అది శరీరాన్ని ఎందుకు బాధిస్తుంది? ఓ సత్తమా, దయచేసి నాకు దీనిని విస్తారంగా చెప్పుము।”

Verse 67

मातलिरुवाच । हंत ते वर्णयिष्यामि जरायाः परिकारणम् । यस्माच्चेयं समुद्भूता कायमध्ये नृपोत्तम

మాతలి అన్నాడు—“రా, నేను నీకు జర యొక్క మూలకారణాన్ని వివరిస్తాను; ఓ నృపోత్తమా, అది శరీరమధ్యంలో ఎలా ఉద్భవిస్తుందో చెప్పుదును।”

Verse 68

पंचभूतात्मकः कायो विषयैः पंचभिः श्रितः । यदात्मा त्यजते राजन्स कायः परिधक्ष्यते

ఈ శరీరం పంచమహాభూతమయమైనది, పంచ విషయాలపై ఆధారపడినది. ఓ రాజా, ఆత్మ దీనిని విడిచినప్పుడు ఈ దేహం దహనానికి అప్పగించబడుతుంది।

Verse 69

वह्निना दीप्यमानस्तु सरसो ज्वलते नृप । तस्माद्विजायते धूमो धूमान्मेघाश्च जज्ञिरे

హే నృపా! అగ్ని ప్రదీప్తమై మండినప్పుడు సరస్సు కూడా మండుతున్నట్లే కనిపిస్తుంది. దానివలన ధూమము పుడుతుంది; ఆ ధూమమునుండి మేఘములు జన్మిస్తాయి.

Verse 70

मेघादापः प्रवर्तंते अद्भ्यः पृथ्वी प्रकल्पते । जलमायाति साध्वी सा यथा नारी रजस्वला

మేఘములనుండి జలములు ప్రవహిస్తాయి; జలములనుండి భూమి ఏర్పడుతుంది. ఆ సద్గుణవతి భూమి జలంతో నిండుతుంది—రజస్వల స్త్రీ వలె.

Verse 71

तस्मात्प्रजायते गंधो गंधाद्रसो नृपोत्तम । रसात्प्रभवते चान्नमन्नाच्छुक्रं न संशयः

అందువలన గంధము పుడుతుంది; గంధమునుండి రసము పుడుతుంది, హే నృపోత్తమా. రసమునుండి అన్నము పుడుతుంది; అన్నమునుండి శుక్రము—సందేహం లేదు.

Verse 72

शुक्राद्धि जायते कायः कुरूपः काय एव च । यथा पृथ्वी सृजेद्गंधान्रसैश्चरति भूतले

నిజంగా శుక్రమునుండే దేహము జన్మిస్తుంది—కురూపమైనా సురూపమైనా అది దేహమే. భూమి గంధములను సృష్టించి, రసములతో భూతలమున సంచరించునట్లు.

Verse 73

तथा कायश्चरेन्नित्यं रसाधारो हि सर्वशः । गंधश्च जायते तस्माद्गंधाद्रसो भवेत्पुनः

అదేవిధంగా దేహము నిత్యం చలించునట్లు ఉంచవలెను; ఎందుకంటే దేహమే సర్వత్ర రసాధారం. దానినుండి గంధము పుడుతుంది; గంధమునుండి మళ్లీ రసము ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 74

तस्माज्जज्ञे महावह्निर्दृष्टांतं पश्य भूपते । यथा काष्ठाद्भवेद्वह्निः पुनः काष्ठं प्रकाशयेत्

అందున మహావహ్ని జన్మించింది. ఓ భూపతే, ఈ దృష్టాంతాన్ని చూడు—ఎలాగైతే కట్టెల నుండి అగ్ని పుడుతుందో, అలాగే అదే అగ్ని మళ్లీ కట్టెలను ప్రకాశింపజేస్తుంది.

Verse 75

कायमध्ये रसादग्निस्तद्वदेव प्रजायते । तत्र संचरते नित्यं कायं पुष्णाति भूपते

శరీరమధ్యంలో రసమునుండి అగ్ని అలాగే పుడుతుంది. అది అక్కడ నిత్యం సంచరిస్తూ శరీరాన్ని పోషిస్తుంది, ఓ భూపతే.

Verse 76

यावद्रसस्य चाधिक्यं तावज्जीवः प्रशांतिमान् । चरित्वा तादृशं वह्निः क्षुधारूपेण वर्तते

రసము అధికంగా ఉన్నంతవరకు జీవుడు ప్రశాంతంగా ఉంటాడు; ఆ స్థితి దాటిన తరువాత అదే అగ్ని క్షుధారూపంగా ప్రవర్తిస్తుంది.

Verse 77

अन्नमिच्छत्यसौ तीव्रः पयसा च समन्वितम् । प्रदानं लभते चान्नमुदकं चापि भूपते

అతడు తీవ్రంగా పాలతో కూడిన అన్నాన్ని కోరుతాడు; ఓ భూపతే, అతనికి అర్పణరూపంగా అన్నమూ నీరును కూడా లభిస్తుంది.

Verse 78

शोणितं चरते वह्निस्तद्वद्वीर्यं न संशयः । यक्ष्मरोगो भवेत्तस्मात्सर्वकायप्रणाशकः

అగ్ని రక్తంలో సంచరిస్తుంది; అలాగే వీర్యమూ—ఇందులో సందేహం లేదు. దానివల్ల యక్ష్మా రోగం పుడుతుంది, అది సమస్త దేహాన్ని నాశనం చేస్తుంది.

Verse 79

रसाधिक्यं भवेद्राजन्नथ वह्निः प्रशाम्यति । रसेन पीड्यमानस्तु ज्वररूपोभिजायते

హే రాజా, రసము (దేహద్రవము) అధికమైతే జఠరాగ్ని శమించిపోతుంది; రసపీడితుడికి జ్వరరూప వ్యాధి కలుగుతుంది।

Verse 80

ग्रीवा पृष्ठं कटिं पायुं सर्वास्वेव तु संधिषु । आरुध्य तिष्ठते वह्निः काये वह्निः प्रवर्तते

గ్రీవ, పృష్ఠ, కటి, పాయు మరియు అన్ని సంధులపై అధిరోహించి అగ్ని అక్కడే స్థిరంగా ఉంటుంది; అట్లే దేహాగ్ని కాయమంతటా ప్రవహిస్తుంది।

Verse 81

तस्याऽधिक्यं चरेन्नित्यं कायं पुष्णाति सर्वतः । रसस्तु बंधमायाति बलरूपो भवेत्तदा

ఆ (పోషక తత్త్వం) యొక్క నిత్య అధిక్యాన్ని ఆచరించితే కాయం అన్ని విధాల పుష్టమవుతుంది; అప్పుడు రసము సుదృఢంగా బంధింపబడి బలరూపమవుతుంది।

Verse 82

अतिरिक्तो बलेनैव वीर्यान्मर्माणि चालयेत् । तेनैव जायते कामः शल्यरूपो भवेन्नृप

అతిశయమైన వీర్యము/తేజస్సు బలముచేతనే మర్మస్థానాలను కదిలిస్తుంది; దానివల్లనే కామము జన్మిస్తుంది, హే నృపా, అది శల్యంలా బాధాకరమవుతుంది।

Verse 83

सकामाग्निः समाख्यातो बलनाशकरो नृप । मैथुनस्य प्रसंगेन विनाशत्वं कलेवरे

హే నృపా, దీనిని ‘సకామాగ్ని’ అని అంటారు; ఇది బలాన్ని నశింపజేస్తుంది. మైథునాసక్తి/ప్రసంగం వల్ల శరీరం వినాశానికి దారితీస్తుంది।

Verse 84

नारीं च संश्रयेत्प्राणी पीडितः कामवह्निना । मैथुनस्य प्रसंगेन मूर्छितः कामकर्शितः

కామాగ్నితో పీడితుడైన ప్రాణి స్త్రీని ఆశ్రయిస్తాడు; మైథునప్రసంగానికి ఆకర్షితుడై మూర్ఛితుడవుతాడు, కామంతో క్షీణిస్తాడు।

Verse 85

तेजोहीनो भवेत्कायो बलहानिश्च जायते । बलहीनो यदा स्याद्वै दुर्बलो वह्निनेरितः

దేహం తేజస్సు కోల్పోతే బలహాని కలుగుతుంది; నిజంగా బలహీనుడైనప్పుడు, అగ్నిచేత నడిపించబడినట్టుగా అతడు దుర్బలుడవుతాడు।

Verse 86

स वह्निः प्रचरेत्काये शोणितं शुक्रमेव च । शुक्रशोणितयोर्नाशाच्छून्यदेहोभिजायते

ఆ అగ్ని దేహంలో సంచరిస్తూ రక్తమును, శుక్రమును రెండింటినీ గ్రసిస్తుంది; శుక్ర-శోణిత నాశనంతో దేహం శూన్యమై నిర్జీవమవుతుంది।

Verse 87

अतीव जायते वायुः प्रचंडो दारुणाकृतिः । विवर्णो दुःखसंतप्तः शून्यबुद्धिस्ततो भवेत्

అప్పుడు అత్యంత ప్రచండమైన, దారుణాకృతిగల వాయువు ఉద్భవిస్తుంది; వాడు వర్ణహీనుడై, దుఃఖంతో దగ్ధుడై, ఆపై బుద్ధి శూన్యమవుతుంది।

Verse 88

दृष्टा श्रुता तु या नारी तच्चित्तो भ्रमते सदा । तृप्तिर्न जायते काये लोलुपे चित्तवर्त्मनि

కేవలం చూసినదైనా, విన్నదైనా ఆ స్త్రీపై చిత్తం నిలిచితే మనిషి ఎల్లప్పుడూ భ్రమిస్తాడు; లోభంతో నడిచే దేహంలో, చిత్తపు చంచల మార్గంలో తృప్తి ఎప్పటికీ కలగదు।

Verse 89

विरूपश्च सुरूपश्च ध्यानान्मध्ये प्रजायते । बलहीनो यदा कामी मांसशोणितसंक्षयात्

గర్భాధానకర్మ ఫలంగా సంతానం కొన్నిసార్లు విరూపంగా, కొన్నిసార్లు సురూపంగా జన్మిస్తుంది. కామాసక్తుడు మాంస-శోణితక్షయంతో బలహీనుడైనప్పుడు అటువంటి ఫలితాలు కలుగుతాయి.

Verse 90

पलितं जायते काये नाशिते कामवह्निना । तस्मात्संजायते कामी वृद्धो भूत्वा दिनेदिने

కామాగ్నితో శరీరం దగ్ధమైతే దేహంలో పళితం (తెల్లజుట్టు) పుడుతుంది. అందువల్ల కామాసక్తుడు రోజురోజుకీ వృద్ధుడవుతున్నా మరింతగా కామప్రవృత్తుడవుతాడు.

Verse 91

सुरते चिंतते नारीं यथा वार्द्धुषिको नरः । तथातथा भवेद्धानिस्तेजसोऽस्य नरेश्वर

హే నరేశ్వరా! సురత సమయంలో పురుషుడు ఇతర స్త్రీని తలచినట్లయితే, అట్లే అట్లే అతని తేజస్సు మరియు బలం హానికలుగుతుంది.

Verse 92

तस्मात्प्रजायते कायो नाशरूपं समृच्छति । अग्निः प्रजायते भूयो जरारूपो न संशयः

అందువల్ల శరీరం జన్మించి చివరకు నాశరూపాన్ని చేరుతుంది. మళ్లీ అదే అగ్ని జరారూపంగా ఉద్భవిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 93

प्राणिनां क्षयरूपेण ज्वरो भवति दारुणः । स्थावरा जंगमाः सर्वे ज्वरेण परिपीडिताः

ప్రాణుల్లో క్షయరూపంగా జ్వరం అత్యంత భయంకరమవుతుంది. స్థావర-జంగమములన్నీ జ్వరంతో బాధింపబడి వేధింపబడుతాయి.

Verse 94

नाशमायांति ते सर्वे बहुपीडा प्रपीडिताः । एतत्ते सर्वमाख्यातमन्यत्किं ते वदाम्यहम्

వారు అందరూ అనేక బాధలచే బాగా నలిగిపోయి చివరకు నాశనానికి చేరుతారు. ఇదంతా నీకు చెప్పితిని; ఇక నేను నీకు మరేమి చెప్పగలను?

Verse 95

एवमुक्तो महाराजो मातलिं वाक्यमब्रवीत्

ఇలా పలుకబడిన మహారాజు మాతలిని ఉద్దేశించి ఈ వాక్యములు పలికెను.