Adhyaya 34
The Vena Episode (Sunīthā’s Lament, Counsel on Fault, and the Turn toward Māyā-vidyā)
సూతుని వచనంలో మృత్యువు కుమార్తె సునీథా తన దుఃఖాన్ని వివరిస్తుంది. ఋషి శాపం వల్ల ఆమె గుణవతియైనప్పటికీ వివాహయోగ్యతలో సంకటానికి లోనవుతుంది; ఆమెకు పుట్టబోయే కుమారుడు పాపాత్ముడై వంశాన్ని కలుషితం చేస్తాడని దేవులు, ఋషులు హెచ్చరిస్తారు. ‘గంగాజలంలో మద్యపు ఒక్క బొట్టు’ ‘పాలలో పుల్లని కంజిక బొట్టు’ వంటి ఉపమాలతో దోషసంసర్గం వ్యాపిస్తుందని చెప్పి సంబంధాన్ని తిరస్కరిస్తారు; ఒక పురుషుడు కూడా ఆమెను నిరాకరిస్తాడు. దీనిని కర్మఫలంగా భావించిన సునీథా అరణ్యానికి వెళ్లి తపస్సు చేయాలని నిర్ణయిస్తుంది. అప్పుడు ఆమె సఖులు—రంభా మొదలైన అప్సరసలు—దేవతలకూ లోపాలు ఉన్నాయని ఉదాహరణలు చెబుతారు: బ్రహ్ముని వక్రవాక్యం, ఇంద్రుని అతిక్రమాలు, శివుని కపాలధారణ, కృష్ణునికి వచ్చిన శాపం, యుధిష్ఠిరుని కూడా ఎప్పుడో అసత్యవచనం; కాబట్టి నిరాశ వద్దు, పరిహార మార్గాలు ఉన్నాయి. వారు ఆదర్శ స్త్రీగుణాలు—లజ్జ, శీలం, దయ, పతివ్రతాధర్మం, శౌచం, క్షమ—వర్ణించి సహాయం చేస్తామని అంటారు. రంభా తదితర అప్సరసలు ఆమెకు మోహినీ విద్యను ప్రసాదిస్తారు; ఆపై సునీథా అత్రివంశీయుడైన ఒక తపస్వి బ్రాహ్మణుణ్ని కలుసుకొని తదుపరి కథా ప్రవాహానికి పునాది పడుతుంది.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । यथा शप्ता वने पूर्वं सुशंखेन महात्मना । तासु सर्वं समाख्यातं सखीष्वेव विचेष्टितम्
సూతుడు పలికెను—వారు పూర్వం అరణ్యంలో మహాత్ముడు సుశంఖునిచే శపింపబడిన విధమును, వారి విషయమంతటినీ, సఖీమధ్య వారి ప్రవర్తనతో సహా, పూర్తిగా వివరించితిని।
Verse 2
आत्मनश्च महाभागा दुःखेनातिप्रपीडिता । सुनीथोवाच । अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि सख्यः शृण्वंतु सांप्रतम्
ఆ మహాభాగ్య స్త్రీ అంతరంగమున దుఃఖముచే అత్యంతంగా పీడింపబడెను. సునీథా పలికింది—సఖులారా, ఇప్పుడు నేను ఇంకొక విషయమును చెప్పుదును; వినండి।
Verse 3
मदीयरूपसंपत्ति वयः सगुणसंपदः । विलोक्य तातश्चिंतात्मा संजातो मम कारणात्
నా సౌందర్యం, యౌవనం, గుణసంపదలను చూచి నా తండ్రి నా కారణంగా చింతాక్రాంతుడయ్యాడు।
Verse 4
देवेभ्यो दातुकामोऽसौ मुनिभ्यस्तु महायशाः । मां च हस्ते विगृह्यैव सर्वान्वाक्यमुदाहरत्
దేవులకు, మునులకు దానం చేయదలచిన ఆ మహాయశస్సు గలవాడు నా చేతిని పట్టుకొని అందరినీ ఉద్దేశించి మాటలు పలికాడు।
Verse 5
गुणयुक्ता सुता बाला ममेयं चारुलोचना । दातुकामोस्मि भद्रं वो गुणिने सुमहात्मने
ఇది నా కుమార్తె—యువతి—గుణసంపన్నురాలు, సుందరనేత్రాలది. మీకు మంగళం కలుగుగాక; నేను ఆమెను గుణవంతుడైన మహాత్మునికి ఇవ్వదలచుకున్నాను।
Verse 6
मृत्योर्वाक्यं ततो देवा ऋषयः शुश्रुवुस्तदा । तमूचुर्भाषमाणं ते देवा इंद्र पुरोगमाः
అప్పుడు దేవులు, ఋషులు మృత్యువు మాటలను విన్నారు. అతడు మాట్లాడుతుండగానే ఇంద్రప్రధాన దేవులు అతనితో పలికారు।
Verse 7
तव कन्या गुणाढ्येयं शीलानां परमो निधिः । दोषेणैकेन संदुष्टा ऋषिशापेन तेन वै
నీ కన్య గుణసంపన్నురాలు, శీలధర్మాల పరమ నిధి; అయితే ఒక్క దోషంతో కలుషితమైంది—అది కూడా ఋషి శాపం వల్లనే।
Verse 8
अस्यामुत्पत्स्यते पुत्रो यस्य वीर्यात्पुमान्किल । भविता स महापापी पुण्यवंशविनाशकः
ఈమె నుండి ఆ పురుషుని వీర్యముచేత ఒక కుమారుడు జన్మిస్తాడని చెప్పబడింది. అతడు మహాపాపిగా మారి పుణ్యవంశాన్ని నాశనం చేసేవాడగును.
Verse 9
गंगातोयेन संपूर्णः कुंभ एव प्रदृश्यते । सुरायाबिन्दुनालिप्तो मद्यकुम्भः प्रजायते
గంగాజలంతో నిండిన కుంభం పవిత్రజల కుంభంగానే కనిపిస్తుంది; కానీ సురా యొక్క ఒక్క బిందువు తాకినా అది మద్యకుంభమైపోతుంది.
Verse 10
पापस्य पापसंसर्गात्कुलं पापि प्रजायते । आरनालस्य वै बिंदुः क्षीरमध्ये प्रयाति चेत्
పాపసంసర్గం వల్ల కులమూ పాపమయమై పాపసంతానం పుడుతుంది—ఆరనాల (పుల్లని గంజి) యొక్క ఒక్క బిందువు పాలలో పడితే అది పాడుచేసినట్లే.
Verse 11
पश्चान्नाशयते क्षीरमात्मरूपं प्रकाशयेत् । तद्वद्विनाशयेद्वंशं पापः पुत्रो न संशयः
ఏదైనా పదార్థం తరువాత పాలను పాడుచేసి తన స్వరూపాన్ని వెల్లడించినట్లే, పాపి కుమారుడు వంశాన్ని నాశనం చేస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.
Verse 12
अनेनापि हि दोषेण तवेयं पापभागिनी । अन्यस्मै दीयतां गच्छ देवैरुक्तः पिता मम
‘ఈ దోషం వల్ల కూడా నీవు పాపభాగినివయ్యావు. వెళ్ళు—నిన్ను మరొకరికి ఇచ్చివేయాలి; దేవతలు నా తండ్రికి అలా ఆజ్ఞాపించారు.’
Verse 13
देवैश्चापि सगंधर्वैरृषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः
దేవులు గంధర్వులతో కూడి, మహాత్మ ఋషులూ కూడ అతనిని పరిత్యజించారు; వారిచే విడిచిపెట్టబడిన నా తండ్రి దుఃఖశోకంతో పీడితుడయ్యాడు।
Verse 14
ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम्
సజ్జనులూ కూడ నన్ను స్వీకరించరని నేను భావిస్తున్నాను; ఎందుకంటే నేను పూర్వం పాపమయమైన కర్మను చేసితిని।
Verse 15
संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम्
దుఃఖశోకంతో దగ్ధమై నేను ఒంటరిగా అడవినే ఆశ్రయించాను; నేను ఒంటరిగా తపస్సు చేస్తాను, తపంతో దేహాన్ని క్షీణింపజేస్తాను।
Verse 16
भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम्
మీరు ఈ కార్యానికి కారణాన్ని గురించి నన్ను చక్కగా ప్రశ్నించారు; నా చింతకు అనుగుణంగా జరిగిన కర్మను నేను మీకు వెల్లడించాను।
Verse 17
एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः
ఇలా చెప్పి యశస్విని సునీథా—మృత్యువు కుమార్తె—దుఃఖంతో వ్యాకులమై మౌనమైంది; మరల ఏమీ పలకలేదు।
Verse 18
सख्य ऊचुः । दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम्
సఖులు అన్నారు—ఓ మహాభాగ్యవతీ, దుఃఖమే కలిగించే ఈ దేహనాశక మార్గాన్ని విడిచిపెట్టు. ఏ వంశంలో దోషం లేదు? దేవతలకూ పాపస్పర్శ కలిగింది.
Verse 19
जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत्
పూర్వం హరుడు (శివుడు) సన్నిధిలో బ్రహ్ముడు వంకర (అసత్య) వాక్యాన్ని పలికాడు; అందువల్ల దేవతలూ అతన్ని విడిచారు, బ్రహ్ముడు అతి తక్కువగా పూజింపబడేవాడయ్యాడు.
Verse 20
ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति
చూడుము, ఓ మహాశయా—బ్రహ్మహత్య పాపంతో బాధపడినప్పటికీ ఆ దేవరాజు, ఆ మహాభాగుడు, దేవతలతో కలిసి త్రిలోకాధిపత్యాన్ని అనుభవిస్తున్నాడు.
Verse 21
गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते
పూర్వం అతడు గౌతముని ప్రియ భార్య అహల్య వద్దకు వెళ్లాడు; పరస్త్రీగామి అయినప్పటికీ అతడు మళ్లీ దేవత్వంలో స్థిరపడతాడు.
Verse 22
ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते
హరుడు (శివుడు) బ్రహ్మహత్యతో సమానమైన భయంకర కర్మను చేశాడు; ఇంకా నేటికీ బ్రహ్ముని కపాలాన్ని ధరించి సంచరిస్తున్నాడు.
Verse 23
देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत्
వేదపారగులైన ఋషులు దేవతలకూ వంద్యుడైన ఆ దేవుని స్తుతించారు. కుష్ఠబాధ ఉన్నప్పటికీ ఆదిత్యుడు త్రిలోకమును ప్రకాశింపజేస్తాడు।
Verse 24
लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा
దేవతలతో సహా చరాచర సమస్త జీవులు లోకాల ఆశ్రయమైన ఆ దేవునికి నమస్కరిస్తారు; అయినా కృష్ణుడు పూర్వం భార్గవుడు (పరశురాముడు) చేసిన మహాశాపాన్ని అనుభవిస్తాడు।
Verse 25
गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान्
గురుపత్నియొద్దకు వెళ్లినందున చంద్రుడు క్షయానికి లోనయ్యాడు. ఆ కారణం వల్ల భవిష్యత్తులో మహాతేజస్సు, ప్రతాపశాలి ‘రాజరాజ’ జన్మిస్తాడు।
Verse 26
पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति
పాండుపుత్రుడైన మహాప్రాజ్ఞుడు ధర్మాత్ముడు యుధిష్ఠిరుడు, గురువు వధార్థం అసత్య వాక్యాన్ని పలుకుతాడు।
Verse 27
एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम्
ఇవరిలోనూ మహాపాపం ఉంటుంది, మహనీయులలోనూ అలాగే. ఎవరు నిర్దోషులు? ఎవరికీ మచ్చలేదని చెప్పగలం?
Verse 28
भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि
హే వరాననే! స్వల్పదోషముచేత నీవు లిప్తమైయున్నావు. హే సుందరవర్ణినీ! మేము నిశ్చయంగా నీకు ఉపకారం చేయుదుము.
Verse 29
तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने
హే శుభే! నీలో నివసించే గుణములు సత్యనిష్ఠా పతివ్రత స్త్రీల గుణములవలె ఉన్నాయి. హే చారులోచనే! అటువంటి గుణములు ఇతరత్ర ఎక్కడా మేము చూడము.
Verse 30
रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च
హే శుభే! స్త్రీలకు మొదటి భూషణం రూపమే; రెండవది శీలము, మూడవది నిశ్చయంగా సత్యమే.
Verse 31
आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने
ఆర్జవము నాల్గవ గుణము; ఐదవది నిశ్చయంగా ధర్మమే. అనంతరం ఆరవదిగా మధురత్వము చెప్పబడింది, హే వరాననే.
Verse 32
शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल
హే బాలే! స్త్రీలలో ఏడవ గుణము అంతరంగ-బాహ్య శుద్ధత. ఎనిమిదవది పితృభావము; తొమ్మిదవది—అని చెప్పబడింది—శుశ్రూష, అనగా సేవాపరాయణత.
Verse 33
सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि
సహిష్ణుత దశమ గుణమని చెప్పబడింది; దాంపత్యరతి ఏకాదశమని కూడా. అనంతరం, ఓ సుందరవర్ణినీ, పాతివ్రత్యం ద్వాదశమని ప్రకటించబడింది.
Verse 34
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुस्त्रिंशोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో వెనోపాఖ్యానమునకు చెందిన ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.
Verse 35
तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु
“నీ కోసమే మేమే ఒక ఉపాయం కనుగొంటాము.” అని ఆ శ్రేష్ఠ సఖులు ఆమెతో అన్నారు—“నీవు నిజంగా ఏ దుస్సాహసమూ చేయకు.”
Verse 36
सूत उवाच । एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति
సూతుడు అన్నాడు—అలా చెప్పబడిన తరువాత సునీథా మళ్లీ ఆ సఖులను ఇలా అడిగింది—“నాకు భర్త లభించే ఉపాయాన్ని చెప్పండి.”
Verse 37
तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी
రంభా మొదలైన అందమైన కళ్లుగల ఆ శ్రేష్ఠ స్త్రీలు ఆమెతో అన్నారు—“నీవు రూపమాధుర్యంతో యుక్తురాలివి; నీవు ఐశ్వర్యం, మంగళం వృద్ధి చేయువారివి.”
Verse 38
ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम्
బ్రహ్మశాపంతో భయపడిన మేము ఇక్కడ సమాగమమయ్యాము. అప్పుడు వారు విశాలనేత్రి, సులోచనా, మృత్యువు కుమార్తెను ఉద్దేశించి పలికారు।
Verse 39
विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्
హే భద్రే! పురుషులను పూర్తిగా మోహింపజేసే ఒకే ఒక విద్యను మేము నీకు ప్రసాదిస్తాము. అది మాయావిద్యను తెలిసిన వారందరికీ ప్రసిద్ధి, సమస్త శుభఫలాలను ప్రసాదించేది.
Verse 40
विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्
ఆపై వారు ఆమెకు విద్యాబలాన్ని ప్రసాదించారు—ఆ ఉపాయాలు సుఖదాయకమైనవి—ద్వారా, హే భద్రే, ఆమె కోరిన వారిని, దేవతల్ని కూడా, మోహింపజేయగలదు.
Verse 41
तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता
“అతనినే, అతనినే వెంటనే మోహింపజేయి” అని చెప్పగానే ఆమె అలాగే చేసింది. ఎందుకంటే సుసిద్ధమైన ఆ విద్యలో సునీథా అత్యంత నిపుణురాలు, ఆనందితురాలు.
Verse 42
भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम्
ఇలా సఖులతో కలిసి సంచరిస్తూ ఆమె పురుషులను గమనించింది. అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఆమె పరమోత్తమమైన పుణ్య నందనవనానికి చేరుకుంది.
Verse 43
गंगातीरे ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणं रूपसंयुतम् । सर्वलक्षणसंपन्नं सूर्यतेजः समप्रभम्
అప్పుడు గంగాతీరంలో అతడు రూపసంపన్నుడైన బ్రాహ్మణుణ్ని చూచెను—సర్వ శుభలక్షణాలతో పరిపూర్ణుడై, సూర్యతేజస్సుతో సమానంగా ప్రకాశించుచున్నవాడు।
Verse 44
रूपेणाप्रतिमं लोके द्वितीयमिव मन्मथम् । देवरूपं महाभागं भाग्यवंतं सुभाग्यदम्
అతని సౌందర్యం లోకంలో అపూర్వం—రెండవ మన్మథుడివలె; దేవస్వరూపుడు, మహాభాగ్యశాలి, స్వయంగా సుభాగ్యవంతుడు మరియు ఇతరులకు మంగళసుభాగ్యాన్ని ప్రసాదించువాడు।
Verse 45
अनौपम्यं महात्मानं विष्णुतेजः समप्रभम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं विष्णुतुल्यपराक्रमम्
అతడు అనుపమ మహాత్ముడు—విష్ణుతేజస్సుతో సమానంగా ప్రకాశించువాడు; వైష్ణవుడు, సర్వపాపనాశకుడు, విష్ణుతో సమానమైన పరాక్రమం కలవాడు।
Verse 46
कामक्रोधविहीनं तमत्रिवंशविभूषणम्
అతడు కామక్రోధరహితుడు—అత్రివంశానికి విభూషణము।
Verse 47
दृष्ट्वा सुरूपं तपसां स्वरूपं दिव्यप्रभावं परितप्यमानम् । पप्रच्छ रंभां सुसखीं सरागा कोयं दिविष्ठः प्रवरो महात्मा
ఆ సురూపుని చూచి—తపస్సుకు మూర్తిస్వరూపుడై, దివ్యప్రభావంతో ప్రకాశిస్తూ ఘోరతపస్సులో నిమగ్నుడైనవాడిని చూసి—ఆమె ఆసక్తితో తన సన్నిహిత సఖి రంభాను అడిగింది: “స్వర్గంలో నివసించే ఈ శ్రేష్ఠ మహాత్ముడు ఎవరు?”