Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

పృథువు పలికెను: ఒక మహాపాపి, దురాచారి సంహరింపబడినప్పుడు, పుణ్యాత్ములైన సాధువులు మరియు లోకమంతా సుఖంగా జీవిస్తారు.

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

కావున, ఆ పాపిష్ఠి మరియు దుష్టబుద్ధి గలవానిని సంహరించాలి. కనుక, సమస్త ప్రాణులను నశింపజేసే నిన్ను నేను తప్పక వధిస్తాను.

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

నీవు ఇప్పుడు విత్తనాలన్నింటినీ నాశనం చేశావు. వాటిని మ్రింగివేసి, స్థిరంగా ఉండి, ప్రజలను చంపి నీవు ఎక్కడికి వెళతావు?

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

పాపము, దురాచారము నశించినప్పుడు సాధువులు సుఖంగా జీవిస్తారు. కాబట్టి పాపాన్ని సంహరించవలెను—ఇది సత్యం, సందేహం లేదు.

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

దీనిని శ్రమతో కాపాడవలెను, ఎందుకంటే దీని వలన ధర్మము వృద్ధి చెందుతుంది. కానీ నీవు మహాపాపం చేస్తున్నావు; అది ప్రజానాశకరం.

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

ఎవరైనా ఒకరి ప్రయోజనార్థం—తన లాభం కోసం గానీ, ఇతరుల కోసం గానీ—వధ చేస్తే, లోకానికి బాధ కలిగించే వానిని సంహరించినందున అతనికి పాపం కలగదు.

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

ఆ శుభుడు నిహతుడైతే అనేకులు సుఖాన్ని పొందుతారు. దుష్టమైన వసుధా నిహతమైతే పాపమూ లేదు, ఉపపాపమూ లేదు.

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

ప్రజల నిమిత్తం నిన్నే నేను సంహరిస్తాను—సందేహం లేదు—నీవు నా పుణ్యసంబంధమైన ఆజ్ఞను నెరవేర్చకపోతే.

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

హే వసుంధరా! ఈ జగత్తు హితార్థమై, న్యాయంగానే, నీవు నా ఆజ్ఞకు విముఖమయ్యావు; అందుచేత నేను నిన్ను పదునైన బాణాలతో శిక్షిస్తాను।

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

నా స్వంత తేజస్సుతో త్రిలోకమంతట నివసించే ఈ పుణ్య ప్రజలను నేను నిశ్చయంగా నిలబెడతాను; ధర్మమార్గంలోనే ప్రజలను పోషిస్తాను—సందేహం లేదు।

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

హే వసుంధరా! ధర్మసమ్మతమైన నా ఆసనాన్ని ఆశ్రయించి, నా ఆజ్ఞచేత ఈ ప్రజలను ఎల్లప్పుడూ జీవింపజేయి, పోషించు।

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

హే భద్రే! నీవు ఈ రోజు నా ఈ ఆజ్ఞను నెరవేర్చినప్పుడు, నేను నిత్యం నీపై ప్రసన్నుడనై, ఎల్లప్పుడూ నిన్ను రక్షిస్తాను।

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

సందేహం లేదు—నీవే; అలాగే ఇతర నృపోత్తములూ. ఆ భూమి ఆవు రూపం ధరించి, బాణాలతో గుచ్చబడి, బాణాలతో నిండిన దేహమై నిలిచింది।

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

భూమి పలికెను—హే పృథు వైన్య, ధర్మాధార మహాత్మా! మహారాజా, నీ ఆజ్ఞ సత్యము, పుణ్యము, శుభప్రయోజనములతో యుక్తమైయున్నది.

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

హే నరేశ్వరా! ప్రజల హితార్థం నేను నిస్సందేహంగా దీనిని సాధించెదను—పుణ్యమయ ప్రయత్నముతో, తగిన ఉపాయముతో.

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

ప్రయత్నాలు సిద్ధిని పొందుతాయి; పుణ్యమయ ఆరంభాలు ఫలిస్తాయి. కనుక, హే రాజేంద్రా, నీవు వాక్సత్యుడవగుటకు ఉపాయమును పరిశీలించుము.

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

ఈ ప్రజలను పోషించుము, తద్వారా అందరూ వర్ధిల్లుదురు. నీ ఉత్తమ శిలాశిత బాణాలు నా దేహమందు గుచ్చుకొని నిలిచియున్నవి.

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

హే రాజా, శల్యమును నీవే స్వయంగా తీసివేయుము; నీ జనులు అత్యంతంగా బాధ పెడుతున్నారు. మహారాజా, నన్ను సమంగా చేయుము, నీరు నాలో స్థిరంగా నిలిచునట్లు.

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

సూతుడు పలికెను—ధనుస్సు అగ్రంతో అతడు నానారూపములైన భారమైన పర్వతములను తొలగించి, అనంతరం సమస్త భూమిని సమంగా ఏకరూపంగా చేసెను।

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

హే ద్విజోత్తములారా! అప్పటినుండి ఆ పర్వతములు వృద్ధి చెందసాగెను; మరియు నృపనందనుడు ఆమె (పృథివి) అంగమునుండే తన స్వకీయ బాణములను స్వయంగా ఉద్భవింపజేసెను।

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

అప్పుడు వైన్యుడు ఆనందమనస్సుతో (పృథివిని) పైకి ఎత్తెను; గర్తములు, కందరములు కూడ అతని బాణాఘాతములచే సమములయ్యెను।

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

ఇట్లు పుణ్యవర్ధనుడు సమస్త పృథివిని సమంగా చేసెను; మహాభాగుడు సమీకరించి ఆమెకు (పృథివికి) ఒక వత్సమును నియమించెను।

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

హే సత్తములారా! ఆద్యుడైన స్వాయంభువ మనువును పునఃపునః పరిచింతించి, గతించిన సమస్త మన్వంతరముల విషయములోనూ ఆయనను స్మరించవలెను।

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

భూమి అసమంగా మారింది; ఎక్కడా సరైన మార్గం లేదు. ఇలా ఎక్కడో సమతలంగా, ఎక్కడో కఠినంగా ఉండగా, ద్విజోత్తములు స్వయంగా అక్కడ స్థితిచెందిరి.

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

పూర్వకాలంలో, చాక్షుష మనువు మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, పూర్వసృష్టి సంభవించిన వేళ—ధరాతలం కూడా అసమంగా ఉండెను.

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

గ్రామాలు, పురాతన నివాసాలు, పట్టణాలు—అలాగే దేశాలు మరియు క్షేత్రపథాల—వాటి సరిహద్దులు నిజంగా కనిపించవు.

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

వ్యవసాయం లేదు, వ్యాపారం లేదు, గోరక్షణ కూడా ప్రవర్తించదు; ఎవ్వరూ అసత్యం పలకరు, లోభమూ లేదు, మత్సరమూ లేదు.

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

హే ద్విజసత్తమా! వైవస్వత మనువు మన్వంతరం వచ్చిన ఆ అంతరకాలంలో కూడా అతడు ఎప్పుడూ అహంకారమనే పాపం చేయడు.

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మపురాణము పంచపంచాశత్సహస్రసంహితలోని భూమిఖండమందు ‘పృథూపాఖ్యాన’మనే ఇరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

కొన్నిసార్లు భూమిపై, కొన్నిసార్లు పర్వతాలపై, మరికొన్నిసార్లు నదీ తీరాలలో; కుంజాలలో, సమస్త తీర్థాలలో, సముద్ర తీరాలలో కూడా అప్పుడు.

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

అప్పుడు పుణ్యఫలముచేత సమస్త ప్రజలు నివాసములు ఏర్పరచుకొనిరి; వారి ఆహారము ఫలములు, మూలములు, తేనె కూడా అయింది.

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

హే ద్విజోత్తములారా, వారి ఆహారము మహా కష్టముతోనే లభించేది. ప్రజల కష్టమును చూచి పృథు వైన్యుడు వారి దుస్థితిని పరిశీలించెను.

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

హే ప్రియుడా, ఆ భూపతి స్వాయంభువ మనువును ‘వత్స’ముగా నియమించెను; తన స్వహస్తమునే పాత్రముగా చేసెను—ఇదే, హే మహామతీ.

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

అప్పుడు పురుషవ్యాఘ్రుడైన పృథువు వసుధను దోహించి, సమస్త ధాన్యమయమైన, సమస్త అన్నరూపమైన, ఉత్తమ గుణసంపన్నమైన క్షీరాన్ని వెలికి తెచ్చెను।

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

ఆ పుణ్యమయమైన, అమృతసమానమైన ఉత్తమ అన్నంతో ఆ ప్రజలు దేవతలను తృప్తిపరచి, అలాగే పితృదేవతలకూ ఇతరులకూ సంతృప్తిని కలిగిస్తారు।

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

ఆ వైన్య రాజుని అనుగ్రహంతో ఆ ప్రజలు సుఖంగా జీవిస్తారు; తరువాత దేవులకు, పితృదేవతలకు అన్నం సమర్పించి యథావిధిగా జీవనక్రమాన్ని పాటిస్తారు।

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తమా! ఆ పుణ్యశీల ప్రజలు ముందుగా విశేషంగా బ్రాహ్మణులకు, అలాగే అతిథులకు భోజనం పెట్టి, ఆ తరువాతే తాము భుజిస్తారు।

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

ఇతరులు యజ్ఞాల ద్వారానే ఆరాధించి జనార్దనుని తర్పింపజేస్తారు; ఆ యజ్ఞాన్నంతో దేవతలు దేవేశ్వరునిలో తృప్తిని పొందుతారు।

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

మాధవుడు ప్రేరేపించిన పర్జన్యుడు మళ్లీ వర్షిస్తాడు; దానివల్ల మహాపుణ్యదాయినీ పవిత్ర మహౌషధులు ఉద్భవిస్తాయి।

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

సర్వ శస్యజాతులను ప్రజాపతి పృథు వైన్యుడు ఉద్భవింపజేశాడు; ఆ అన్నంతోనే ఈనాటికీ సమస్త ప్రజలు నిత్యంగా జీవిస్తారు।

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

ఋషులు సమేతంగా కూడినప్పుడు ఈ వసుంధరను దోహించారు; మళ్లీ మహాభాగ్యశాలులైన సత్యవాద బ్రాహ్మణులు మరియు దేవతలూ అలాగే దోహించారు।

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

సోముడు వత్సస్వరూపుడయ్యాడు, దోహకుడు స్వయంగా దేవగురువు అయ్యాడు; దానివల్ల పోషకమైన, యుగానుకూలమైన క్షీరం పుట్టి, దానితో అమరులు జీవిస్తారు।

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

వారి సత్యం మరియు పుణ్యంతో సమస్త జంతువులు జీవిస్తాయి; సత్యపుణ్యంలో ప్రవహించే, ఋషులు దోహించిన వసుంధర ముందుకు సాగుతుంది।

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

ఇప్పుడు నేను వివరిస్తాను, ఓ వత్సా, పూర్వకాలంలో పితృదేవతలు విధిపూర్వకంగా ఈ భూమిని ఎలా దోహనంచేసిరో, ఆ విధానం ఏమిటో।

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

శ్రేష్ఠమైన వెండి పాత్రను సిద్ధం చేసి, అందులో స్వధా-యుక్తమైన క్షీరాన్ని సుధారసంతో కలిపి ఉంచి; యముని వత్సంగా నియమించి, అంతకుడు (మృత్యువు) తానే దోహకుడయ్యాడు।

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

తర్వాత నాగులు, సర్పులు దోహింపబడ్డారు; తక్షకుని వత్సంగా చేశారు. ద్విజోత్తములు అలాబు (తుమ్మెద) పాత్రను తీసుకొని విషాన్నే క్షీరరూపంగా దోహించారు।

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

నాగుల కొరకు అలాగే ప్రతాపవంతుడైన ధృతరాష్ట్రుడు దోహకుడయ్యాడు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అతని ద్వారా సర్పులు, నాగులు అత్యంత తృప్తితో జీవిస్తారు।

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

అందువల్ల, ఓ ద్విజోత్తమా, నాగులు కూడా అత్యంత ఉగ్రంగా సంచరిస్తారు; సర్పులు సైతం ఘోరరూపాలతో, విషంతో కూడి భయంకరంగా ఉంటారు।

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

అదే ఆధారంగా వారు జీవిస్తారు—ఉగ్రులు, మహాకాయులు, మహాబలులు. వారి ఆహారం అలాగే, ఆచారం అలాగే, వీర్యం అలాగే, పరాక్రమం కూడా అలాగే ఉంటుంది।

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

ఇప్పుడు, ఓ ద్విజోత్తమా! వసుంధరను ఎలా దోహనం చేసారో నేను వివరిస్తాను—సర్వ అసురులు, దానవులు తమ ఏర్పాట్లు చేసుకున్న తరువాత।

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

ఇక్కడ అన్న పరిమాణానికి తగిన ఇనుప పాత్రను—సర్వకామాలను నెరవేర్చగలదిగా—సిద్ధం చేశారు; అలాగే క్షీరాన్ని మాయామయంగా చేసి, అది సమస్త శత్రువులను నాశనం చేసేదిగా మారింది।

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

వారిలో వత్సంగా ప్రతాపవంతుడైన విరోచనుడు ఉన్నాడు. దైత్యులకు ఋత్విజ్‌గా ద్విమూర్ధుడు, మరియు మహాబలుడైన మధువు దోగ్ధగా (దోహకుడిగా) ఉన్నాడు।

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

నిజంగా ఆ మాయ ద్వారానే మహాబలులైన దైత్యులు కార్యప్రవృత్తులయ్యారు—మహాప్రజ్ఞులు, మహాకాయులు, మహాతేజస్సులు, పరాక్రమశాలులు।

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

అదే వారి బలం, అదే వారి పౌరుషం; దానవులు దానివల్లనే జీవిస్తారు. ఆ మాయాశక్తితోనే వారు నేటికీ సమస్తులను మోహింపజేస్తారు, ఓ ద్విజోత్తమా!

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

మితప్రజ్ఞులు కార్యాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తారు—ఇదే వారి బలం. అలాగే సర్వాధారమైన మేదినీ భూమిని యక్షులు దోహించారు.

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

ఓ విప్రేంద్రులారా, పురాకల్పంలో మహాత్ముల నుండి మేము ఇలా విన్నాము—అంతర్ధానశక్తి గల, క్షీరమయమైన, విశాలంగా విస్తరించిన పాత్ర ఉండెను.

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

అప్పుడు మహాప్రాజ్ఞుడైన వైశ్రవణుడు వత్సుడిగా నియమింపబడెను. అతడు మణిధరుని పుణ్యవంతుడైన తండ్రి, ప్రాజ్ఞుడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు.

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

దాని దోహకుడు రజతనాభుడు; అలాగే యక్షరాజుని కుమారుడైన బలియు ఉన్నాడు—మహామతి, సర్వజ్ఞుడు, సర్వధర్మజ్ఞుడు, బలవంతుడు.

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

అతడు అష్టబాహువు, మహాతేజస్సుతో ప్రకాశించేవాడు, ద్విశిరస్సు కలవాడు, ఘోరతపస్సు గలవాడు. ఓ ద్విజోత్తములారా, అతని కారణంగా యక్షులు కూడా సదా అప్రమత్తులై నిరంతరం సంచరించిరి.

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

ఈ భూమి మళ్లీ మహాబల రాక్షసులచేత, అలాగే పిశాచులచేత ‘దోచబడినట్లు/దూదబడినట్లు’ అయింది. వారు వ్యాకులులై, వారి జలాలు దగ్ధమై, ఎండిపోయి బాధపడుతున్నారు.

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

ఉత్ప్లుతమై ప్రత్యక్షమైన ఆ నర కపాలాన్ని శవపాత్రముగా తయారు చేసిరి. వారు తీవ్రమైన కోపంతో, దుస్సాహస పరాక్రమంతో, ఆ సతీమణిని భుజించుటకు/భోగించుటకు ఆశించి అక్కడ నిలిచిరి.

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

వారిలో మహాబలుడు రజతనాభుడు దోహకుడిగా ఉన్నాడు; సుమాలీ అనే వత్సమూ ఉన్నది. కాని క్షీరస్థానంలో రక్తమే దోహింపబడింది.

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

మహాబల రాక్షసులు, యాతుధానులు, పిశాచులు ఆ దానివల్లనే జీవించుచున్నారు; అలాగే యక్షులు మరియు భయంకరమైన భూతగణములు కూడా దానిపైనే ఆధారపడుచున్నారు.

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

మళ్లీ గంధర్వులు, అప్సరసలు వసుంధరను దోహించారు; మహావిద్వాంసుని వత్సంగా చేసి, చిత్రరథునితో కలిసి ఆమెను మరల దోహించారు।

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

వారు పద్మపాత్రంలో పాటలతో నిండిన గాంధర్వ సంగీతాన్ని దోహించారు. వారిలో సురుచి అనే గంధర్వుడు మహామతి గలవాడు.

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

అప్పుడు అత్యంత పుణ్యవంతుడైన దోహకుడు మరియు శ్రేష్ఠ ద్విజులు—ఆ మహాత్ములు—ఆమె నుండి శుచిగా, మధురగీతసమంగా, ఉత్తమ క్షీరాన్ని దోహించారు।

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

ఆ సారంతోనే గంధర్వులు జీవిస్తారు; ఇతర అప్సరసలు కూడా అలాగే. మహాపుణ్య పర్వతాలచేత ఈ వసుంధరా దోహింపబడి, తన సంపదను ప్రసాదించినట్లైంది।

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

వివిధ రత్నాలు, అమృతసమానమైన ఔషధులు, అలాగే మహాభాగ్య వత్స—ఇలా హిమవాన్ను యథావిధిగా నియమించారు।

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

మేరు పర్వతమే దోహకుడై, శైలజమైన పాత్రను నిర్మించారు. ఆ క్షీరంతో పోషింపబడి అన్ని పర్వతాలు మహాతేజస్సుతో బలవంతమయ్యాయి.

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

మళ్లీ పుణ్యమైన మహావృక్షాలు—కల్పద్రుమాది—దోహించాయి. వారు పాలాశకట్టుతో చేసిన పాత్రను తెచ్చారు; అది కోసి కాల్చినా మళ్లీ మొలకెత్తేది.

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

అప్పుడు శాల వృక్షాన్ని దోహించారు; పుష్పాంగుడు దోహకుడయ్యాడు, ఆ సమయంలో ప్లక్ష వృక్షం దూడగా నిలిచింది. గుహ్యక, చారణ, సిద్ధ, విద్యాధర గణాలు అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

ఈ (గోరూపిణి) దోహనయోగ్యమైనది, సర్వధాత్రి, సర్వకామప్రదాయిని. పాత్ర-దూడల విశేషభేదాల ప్రకారం లోకులు ఏది కోరుతారో అదే పొందుతారు.

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

అటువంటి సద్భావంతో ఆమె ప్రతి ఒక్కరికీ తగినట్లే క్షీరాన్ని ఇస్తుంది. ఈ భూమి ధాత్రి కూడా, విధాత్రి కూడా; ఈ వసుంధరా శ్రేష్ఠమైనది.

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

ఇది సర్వకామదుఘా ధేనువు, పుణ్యాలతో అలంకృతమైనది. ఇదే జ్యేష్ఠ ప్రతిష్ఠ; ఇదే సృష్టి, ఇదే సమస్త ప్రజ (సర్వజీవులు).

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

ఆమె పావని, పుణ్యదాయిని, స్వయంగా పుణ్యమయి; సమస్త శస్యాలను మొలకెత్తించేది. చరాచర సమస్త జగత్తుకు ఆమెనే ప్రతిష్ఠ, ఆమెనే యోని (మూలస్రోతస్సు).

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

ఈ విద్యే మహాలక్ష్మి స్వరూపిణి, సదా సర్వవిశ్వమయి. ఆమెనే సర్వకామదుఘా దోగ్ధ్రి, ఆమెనే సర్వబీజాలను మొలకెత్తించేది.

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

ఇది సమస్త శ్రేయస్సుల (కల్యాణాల) మాత, సర్వలోకాలను ధారించేది. పంచభూతాలకు కూడా ఇదే ప్రకాశం, ఇదే వారి రూపం.

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

సముద్రాంతమైన ఈ భూమి ‘మేదినీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది; ఎందుకంటే మధు-కైటభుల మేదస్సు (కొవ్వు) చేత అది పూర్తిగా ముంచెత్తబడింది.

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

అందుచేత బ్రహ్మవాదులు ఈ భూమిని ‘మేదినీ’ అని పిలుస్తారు. ఓ ప్రాజ్ఞా, పృథు వైన్యుని ఆమె అంగీకరించినందున, సత్తములు ఆమెను పృథుతో సంబంధించి గుర్తిస్తారు.

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

కుమార్తె స్థితిని పొందిన దేవి ‘పృథ్వీ’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఆ రాజు ఈ వసుంధరను రక్షించి పాలించాడు.

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

ఓ ద్విజులారా, ఇది గ్రామాలకు, గృహాలకు ఆధారం; నగరాలు, పట్టణాలతో అలంకృతం; ధాన్యసంపదతో, ఖనిజసంపదతో సమృద్ధి, స్ఫీతంగా—సర్వతీర్థమయమైన పవిత్రతను ధరించింది.

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

ఇలా దేవి వసుమతీ సదా సమస్త లోకమయిగా వ్యాపించి ఉంటుంది. ఓ రాజేంద్రా, ఇలానే ఆమె ప్రభావం పురాణంలో పఠించబడుతుంది.

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

వేనపుత్రుడు పృథు మహాభాగ్యుడు, సమస్త ధర్మకర్మలను ప్రకాశింపజేసేవాడు—విష్ణువలె, బ్రహ్మవలె, సనాతన రుద్రునివలె.

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

మూడు దేవతలు నమస్కారార్హులు; దేవాద్యులు మరియు బ్రహ్మవాదులను బోధించువారూ నమనీయులు. అలాగే సమస్త బ్రాహ్మణులు, ఋషులు నమస్కారార్హులు; నృపోత్తముడూ నమస్కారార్హుడే.

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను స్థాపించి సమస్త లోకాలను ధారించువాడు ఎవడో—ఈ లోకంలో రాజ్యాన్ని కోరే భాగ్యశాలి రాజులు, మహాపార్థివులు అతనిని అన్వేషించి గౌరవించవలెను.

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

ఆదిరాజు, ప్రతాపశాలి పృథు వైన్యుడు నమస్కారార్హుడు; ధనుర్వేదాన్ని ఆశ్రయించిన, ఎల్లప్పుడూ విజయాన్ని కోరే యోధులతో అతడు నిరంతరం పరివృతుడై ఉండెను.

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

మహారాజు—భూమిని ధారించు రాజులకు జీవనోపాధిని ప్రసాదించువాడు—నమస్కారార్హుడు. ఓ ద్విజోత్తములారా, ఈ విధంగా పాత్రవిశేషాలను నేను వివరించితిని.

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

హే రాజా, నీ సమక్షంలో దూడల విశిష్ట భేదాలు, పాలు దోయువారి భేదాలు వివరించబడును; అలాగే పాల యొక్క గుణవిశేషములు కూడా భూభుజుడు యథావిధిగా చెప్పినట్లే చెప్పబడును.

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

ఇది మీకు ముందే యథార్థంగా సమ్యకంగా వివరించబడింది. ఇది ధన్యకరం, యశస్సును ప్రసాదించేది, ఆరోగ్యదాయకం, పుణ్యప్రదం, పాపనాశకం.

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

హే ద్విజోత్తములారా, ఎవడు పృథు-వైన్యుని చరిత్రను శ్రవణం చేస్తాడో, అతనికి ప్రతిదినం భాగీరథీ (గంగా) స్నానఫలం కలుగుతుంది.

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

అతడు సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధాత్ముడై, విష్ణులోకాన్ని చేరుకుంటాడు.